Պատերազմի սպիները գետնի տակ. Ղարաբաղի ականային ողբերգությունը Պակիստանյան ԶԼՄ-ների հոդված

Պակիստանյան «The Nation» օրաթերթը՝  Կենտրոնական Ասիայի հարցերով փորձագետ Թազին Ախթարը՝ Ադրբեջանի Ղարաբաղի  տարածաշրջանում ականային սպառնալիքին նվիրած հոդված է հրապարակել: Caliber.Az-ի ընթերցողների ուշադրությանն ենք ներկայացնում այս հոդվածի թարգմանությունը:
 
«Ադրբեջանի Ղարաբաղի տարածաշրջանը աշխարհի ամենաշատ ականապատված տարածքներից մեկն է. ավելի քան մեկ միլիոն ական է տեղադրվել՝  քաղաքացիական ենթակառուցվածքների տակ, գյուղատնտեսական հողերում, գերեզմանատներում։ Այս իրավիճակը մնաում է անփոփոխ Երկրորդ ղարաբաղյան պատերազմից հետո։ Ադրբեջանցիները շարունակում են դառնալ՝ Հայաստանում արտադրված և ամբողջ Ղարաբաղում տեղադրված ականների զոհ։
 
1990-ականների սկզբից ի վեր ականների զոհ են դարձել  հազարավոր մարդիկ, իսկ 2020 թվականի Երկրորդ ղարաբաղյան պատերազմից  հետո, զոհերի և վիրավորների թիվը զգալիորեն աճել է։ Զոհերի թվում են քաղաքացիական անձինք, լրագրողներ և պետական ​​ծառայողներ, մասնավորապես՝ Քելբաջարի նման տարածքներում։
 
Ադրբեջանի ականազերծման գործակալության (ANAMA) և Գլխավոր դատախազության պաշտոնական տվյալների համաձայն՝ 2025 թվականի վերջի և 2026 թվականի սկզբի դրությամբ, 44-օրյա պատերազմի ավարտից ի վեր ականների և չպայթած զինամթերքի  զոհ է դարձել Ադրբեջանի ավելի քան 415 քաղաքացի։ Նրանցից 71-ը զոհվել է, այդ թվում՝ քաղաքացիական անձինք, երեխաներ և զինծառայողներ, իսկ 344-ը՝ վիրավորվել։ 2020 թվականի նոյեմբերից ի վեր գրանցվել է մոտավորապես 253 ականային միջադեպ։
 
1990-ականներին հակամարտության սկզբից ի վեր ավելի քան 3400 Ադրբեջանի քաղաքացիներ զոհվել կամ վիրավորվել են ականների պայթյունից։
 
Ականների առկայությունը ոչ միայն հումանիտար ճգնաժամ է ներկայացնում, այլև լուրջ խոչընդոտ տարածաշրջանում երկարատև խաղաղության և կայունության համար։ Հաշվի առնելով քաղաքացիական բնակչության շրջանում զոհերի աճը և տեղի բնակիչների, ինչպես նաև վերակառուցման գործընթացում ներգրավվածների համար  պահպանվող վտանգը, Ադրբեջանը կոչ է անում՝ անհապաղ միջազգային աջակցության այս կարևորագույն խնդրի լուծման համար։
 
Պատերազմներն ինչ որ մի ժամանակ,ավարտվում են, բայց սպիները բուժվում են միայն ժամանակի ընթացքում՝ հետքեր թողնելով տասնամյակների ընթացքում։ Ականները կարող են ավերիչ հետևանքներ ունենալ իրենց նախնիների հողերը վերադարձող քաղաքացիական  անձանց համար։ Ակնկալվում է, որ միջազգային հանրությունը, մասնավորապես՝ տարածաշրջանային և համաշխարհային խոշոր դերակատարները, իրենց դերը կխաղան այս գործում», - գրել է փորձագետը։