Երկպառակության գինի Ալկոհոլային չարաշահումներ Հայաստանում

Հայաստանի Հանրապետությունում գոյություն ունեն և, դատելով ամենին ինչից, «հավերժ կապրեն» որոշակի քաղաքական և մամուլին մոտ շրջանակներ, որոնց համար ազգայնական, կեղծ-հայրենասիրական երանգներով «սենսացիաների» որոնումը հանդիսանում է ոչ թե շեղում, այլ քաղաքական վարքագծի կայուն ձև։ Սա անխուսափելի տրվածք է, որը անհրաժեշտ է հաշվի առնել՝ հարևան երկրում տեղի ունեցող տեղեկատվական արշավները վերլուծելու դեպքում։ Հետևաբար չարժե զարմանալ նրանից, որ սոցիալական ցանցերի և լրատվական տարածքի հայկական հատվածում նորից բարձրացել է ալիք, որը սահուն կերպով վերածվում է ցունամիի։
 
Այս անգամ դրա համար առիթ է դարձել «Բասարկեչար» պիտակով և հայերի կողմից Սևան կոչվող Գյոյչա լճի պատկերով ադրբեջանական գինին, որը մի շարք հայ մեկնաբանների կողմից ներկայացվել է որպես «խաղաղության օրակարգի խաթարման ապացույց» և նույնիսկ որպես Բաքվի և Երևանի միջև «երկխոսության անհնարինության վկայություն»։
 
Հարկ է փաստագրել մի սկզբունքորեն կարևոր պահ. խոսքը մի ապրանքի մասին է, որը չի վաճառվում Հայաստանում, նախատեսված չէ հայ սպառողների համար և չի խախտում ոչ մի միջազգային իրավական պարտավորություն։ Այնուամենայնիվ, հայ արմատականների տրամաբանությամբ՝ պարզվում է, որ նույնիսկ ադրբեջանական գինին ի վիճակի է «խաթարել խաղաղության գործընթացը»։ Նման մոտեցման դեպքում ցանկացած առարկա՝ սկսած պիտակից մինչև աշխարհագրական անվանումը՝ կարող է հայտարարվել «սպառնալիք խաղաղությանը»։ Ընդ որում, ընդհուպ մինչև անհեթեթությանը՝ օրինակ, որ Հայաստանին մատակարարվող ադրբեջանական բենզինից գալիս է... բենզինի հոտ։ Չէ որ, ռևանշիստների կարծիքով, Ադրբեջանի համար նավթային ոլորտի պատմական նշանակության ինքնին փաստը կարող է «թերարժեքության բարդույթ» և «ծանր հիշողություններ» առաջացնել հայ հասարակության որոշակի խմբերի մոտ։
 
Հատկանշական է, որ հիստերիային ակտիվորեն ձայնակցել են լրատվամիջոցների և կեղծ փորձագետների ներկայացուցիչները: Այսպես, հեռուստահաղորդավար Գրիշա Սանդալյանը հրապարակել է գինու լուսանկարը՝ փաստորեն անելով անվճար գովազդ, և հայտնել է, որ այն լայնորեն ներկայացված է... չինական շուկայում: Իր հերթին, փաստաբան Րաֆֆի Ասլանյանը ճշտել է, որ խոսքը ասիական և ամերիկյան շուկաներում վաճառվող գինու մասին է։
 
Օրինաչափ հարց է առաջանում. «Ի՞նչ կապ ունեն չինական և ամերիկյան շուկաները Հայաստանի հետ»: Ո՛չ Սանդալյանը, ո՛չ էլ Ասլանյանը սա չեն պարզաբանել: Ինչպես, սակայն, նրանք չեն պարզաբանել նաև այն, թե ինչու ինքնիշխան Ադրբեջանի  պետությունը իրավունք չունի պատմական տեղանունները օգտագործել՝ երրորդ երկրների համար նախատեսված իր արտադրանքի պիտակավորման համար: Տարօրինակ է, որ այս համատեքստում հիշատակված անձինք կոչ չեն արել Միացյալ Նահանգների ողջ հայկական սփյուռքին և անձամբ Քիմ Քարդաշյանին՝ իր կրծքով կանգնել Ամերիկայի խանութների դարակներին հասնելու ադրբեջանական գինու ճանապարհին։
 
Այս ողջ հիստերիան իր էությամբ այնքան աբսուրդային է, որ նույնիսկ հայկական լրատվամիջոցների միջավայրում գտնվել են այնպիսիներ, ովքեր փորձել են դիմել բանականությանը: Մասնավորապես, մի շարք հրապարակումներում արդարացիորեն նշվում է, որ նման բնույթի «սենսացիաները» ակնառու ցույց են տալիս թե՛ փաստարկների, թե՛ դրանց հեղինակների քաղաքական սնանկությունը, դրանց միակողմանիությունը և խաղաղության գործընթացը խաթարելու ձգտումները։ Առավել ևս, այս պիտակով գինիների արտադրությունը և արտահանումը անցկացվում է առնվազն 2017 թվականից, այսինքն՝ գրեթե ինը տարի, սակայն այս «խնդիրը» Հայաստանում ոչ մեկին չի անհանգստացրել՝ ընդհուպ մինչև ներկայիս քաղաքական պահը։
 
Եվ այստեղ տեղին է հիշեցնել հայելային և շատ ավելի զգայուն օրինակների մասին: Տարիներ շարունակ «Ohanyan Brandy Company» ՓԲԸ-ն Հայաստանում արտադրում է թթի օղի, կոնյակ և գինի «արցախ» (Ադրբեջանի Հանրապետության Ղարաբաղի տարածաշրջան -նշումը  խմբ.) անվան տակ: Ընկերության պաշտոնական կայքում նշվում է, որ այն հիմնադրվել է 1998 թվականին և «շարունակում է Ասկերանի գինու գործարանի ալկոհոլային խմիչքների արտադրության ավանդույթները», այսինքն հայկական օկուպացիայի տակ գտնվող Ադրբեջանի տարածքներում գործող գործարանի։ Որտեղից է այս ընկերությունը այսօր ստանում հումքը՝ մնում է բաց հարց: Սակայն փաստը մնում է փաստ. «արցախ» ապրանքանիշի տակ արտադրվում են ալկոհոլային խմիչքներ, որոնք վաճառվում են աշխարհի տարբեր երկրներում: Եվ ցանկության դեպքում ադրբեջանական հանրությունը լիովին կարող է հեշտությամբ դա հայտարարել «խաղաղության օրակարգի խաթարման ապացույց» և «երկխոսության անհնարինության վկայություն»:
 
Առավել ևս, և՛ Ադրբեջանը, և՛ Թուրքիան ունեն բոլոր հիմքերը հարցականի տակ դնել «Արարատ» ապրանքանիշի ներքո ալկոհոլային խմիչքների արտադրության օրինականությունը: Թուրքիայի տարածքում գտնվող Աղրըդաղ լեռը ի՞նչ կապ ունի Հայաստանի հետ: Սա չի հանդիսանում արդյո՞ք տարածքային պահանջի ձև: Սակայն Բաքուն և Անկարան այդ հարցերը գիտակցաբար չեն քաղաքականացնում։
 
Մյուս կողմից, եթե մի կողմ թողնենք ալկոհոլի հարցը, ապա Հայաստանի նկատմամբ Ադրբեջանի իրոք լուրջ պահանջների ցանկը բավականին ընդարձակ է։ Բավական է հիշեցնել, որ պաշտոնական Երևանը մինչև հիմա փոփոխություններ չի մտցրել Հայաստանի սահմանադրության մեջ, որը տարածքային պահանջներ է պարունակում մեր երկրի նկատմամբ։ Բայց Բաքուն նույնիսկ այս փաստը չի դարձնում հիստերիկ մեդիա արշավի առարկա։
 
Պատճառը պարզ է. Ադրբեջանը իսկապես շահագրգռված է խաղաղ պայմանագրի հնարավորինս շուտ ստորագրելու և հարևան երկրի հետ նորմալ, պրագմատիկ և կանխատեսելի հարաբերություններ հաստատելու մեջ։ Հետևաբար, Բաքուն հնարովի պատրվակներ չի փնտրում սկանդալների համար  և առևտրային կամ մշակութային հարցերը չի վերածում քաղաքական ճնշման գործիքի։
 
Հաշվի առնելով ասվածը, գլխավոր հարցը պետք է ուղղվի ոչ թե Ադրբեջանին, այլ հայկական կողմին և պետք է հնչի հետևյալ կերպ. «Նա պատրաստ է արդյո՞ք իրական խաղաղության, թե՞ շարունակելու է փնտրել նոր և նոր «պատրվակներ», որպեսզի չգնալ այդ ճանապարհով։ Եվ դրա պատասխանը որոշվում է ոչ թե շշերի վրա պիտակներով և ոչ թե աշխարհագրական անվանումներով, այլ քաղաքական հասունությամբ և պատասխանատվությամբ։