Ուղիղ երթուղիներ և օտար վախեր Հարավային Կովկասում Վլադիմիր Ցխվեդիանիի հոդվածը

Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը Դավոսի Համաշխարհային տնտեսական ֆորումում հայտարարել է, որ Հայաստանն ու Ադրբեջանը հետագայում կարող են բեռնափոխադրումները վերակողմնորոշել ուղիղ երթուղիների միմյանց տարածքների միջոցով: Վրացական լրատվամիջոցները լի են նման զարգացման դեպքում վրացական կողմի՝ իբր «զգալի կորուստների» մասին մեկնաբանություններով: Հատկապես ակտիվորեն «չարախնդում» էին Վրաստանի արևմտամետ ընդդիմության ներկայացուցիչները՝ պնդելով, որ միջազգային տարանցումը այժմ կշրջանցի «Ռուսաստանի հետ կապված» Վրաստանը:
 
Մինչդեռ Հայաստանի համար նախատեսված ապրանքների մատակարարումները անմիջապես ադրբեջանա-հայաստանյան սահմանով, հավասարապես նաև Ադրբեջանի միջոցով հայկական որոշ արտահանումների վերաուղղորդումը, գործնականում ոչ մի ազդեցություն չեն ունենա Վրաստանով անցնող հիմնական տարանցիկ ուղու՝ Միջին միջանցքի վրա: Այն մասին, որ այլընտրանքային ճանապարհը որևէ սպառնալիք չի ներկայացնում Վրաստանի համար՝ հայտարարել է նաև վարչապետ Իրակլի Կոբախիձեն:
 
«Մենք ողջունում ենք մեր հարևանների միջև հարաբերությունների վերականգնումը, ներառյալ առևտրատնտեսական կապերի զարգացումը։ Ինչ վերաբերում է մեր տարանցիկ գործառույթին, մենք շատ խոշոր ներդրումներ ենք կատարում դրա զարգացման գործում։ Խոսքը ճանապարհային ենթակառուցվածքների, նավահանգիստների, օդանավակայանների և տարբեր ենթակառուցվածքային օբյեկտների մասին է։ Սա հիմնված է՝ տարանցիկ փոխադրումների անընդհատ աճի վերաբերյալ դրական սպասումների վրա։ Կցանկանայի մեջբերել մի պարզ ցուցանիշ, որը հաստատում է, որ այլընտրանքային միջանցքը սպառնալիք չի ներկայացնում Վրաստանի համար. Միջին միջանցքով բեռնափոխադրումների ծավալը վերջին հինգ տարիների ընթացքում յոթ անգամ աճել է», - հայտարարել է Վրաստանի վարչապետը։
 
Իրակլի Կոբախիձեի խոսքով, Միջին միջանցքով բեռնափոխադրումների սրընթաց աճի պայմաններում վրացական կողմի գլխավոր խնդիրը կայանում է՝ առկա ենթակառուցվածքները հնարավորինս արդյունավետ օգտագործելում մեջ, որպեսզի համապատասխանել աճող բեռնաշրջանառությունը։
 
«Աճի նման տեմպերի դեպքում այլընտրանքային միջանցքը կլինի միայն լրացում մեր տարանցիկ գործառույթին։ Հետևաբար, այս բոլոր խոսակցությունները՝ ոչ այլ ինչ են, քան դատարկ չարաշահումներ։ Մենք կշարունակենք հնարավորինս շատ ներդրումներ կատարել այսպես կոչված տրանսպորտային կապի գործառույթի զարգացման գործում», - ընդգծել է նա։
 
Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև ուղիղ անդրսահմանային հաղորդակցության մեկնարկը դրականորեն է գնահատում նաև «Միացյալ չեզոք Վրաստան» կուսակցության գործադիր քարտուղար Վատո Շաքարիշվիլին։ Մեկնաբանելով Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի Դավոսում արված հայտարարությունները՝ նա նշել է, որ տարածաշրջանում նոր պոտենցիալ տարանցիկ երթուղիների ի հայտ գալը Վրաստանի համար կլինի ոչ թե սպառնալիք, այլ լրացուցիչ հնարավորություն։
 
Վատո Շաքարիշվիլիի կարծիքով, ընդդիմադիր լրատվամիջոցները տարածում են Իլհամ Ալիևի խոսքերի աղավաղված մեկնաբանություն՝ փորձելով ձևավորել կեղծ պատմություն այն մասին, թե Վրաստանը  իբր կորցնում է իր տարանցիկ գործառույթը և նոր երթուղիները շրջանցելու են երկիրը։ Նա հիշեցրել է, որ Ադրբեջանի նախագահը իրականում խոսել է «Ասիա-Եվրոպա» նոր տրանսպորտային միջանցքի վրա աշխատանքի մասին՝ որպես Վրաստանով անցնող արդեն առկա երթուղու լրացում՝ ընդգծելով, որ երթուղիների թվի ավելացումը շահավետ է ինչպես մատակարարներին և սպառողներին, այնպես  էլ տարանցիկ երկրներին։
 

«Վրացի լիբերալ հիմարները, իհարկե, չեն հասկանում, թե որքան կարևոր են տարածաշրջանային համագործակցության խորացումը, նոր համատեղ տնտեսական նախագծերը, կապի տեսակետից տարածաշրջանային երկրների դերի ամրապնդումը և այն, թե ինչպես է այս ամենը նպաստում երկարաժամկետ խաղաղության հաստատմանը։ Մինչդեռ հատկապես խաղաղությունն է կենսականորեն անհրաժեշտ նման գործընթացների իրականացման համար։ Եթե սթափ նայել նոր իրականությանը և չփորձել երկիրը ուժով ներքաշելՆ ԱՏՕ-ի և Եվրամիության ավերակների մեջ՝ տարածաշրջանում նոր (հնարավոր) տարանցիկ երթուղիների ի հայտ գալը կլինի ոչ թե սպառնալիք, այլ լրացուցիչ հնարավորություն Վրաստանի համար», - նշել է Վատո Շաքարիշվիլին։ 
Նա նաև ընդգծել է ներքին քաղաքական կայունության, անկայունության ռիսկերի նվազագույնի հասցնելու և չեզոքության պահպանման կարևորությունը, ինչը, նրա կարծիքով, հանդիսանում է նրա երաշխիք, որ երկիրը չի ներքաշվի Ռուսաստանի հետ առճակատման մեջ։
 
Պետք է առանձին նշել նաև Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև սահմանի ապաշրջափակման կարևորությունը՝ Վրաստանի տարածքային ամբողջականության վերականգնման գործում առաջընթացի համար։
 
Հիշեցնենք, որ ադրբեջանա-հայաստանյան սահմանը երկար տարիներ փակ էր մնացել Հարավային Կովկասում՝ ադրբեջանական Ղարաբաղում անջատողականության և օկուպացիայի առաջին նախադեպի պատճառով։ Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության վերականգնումը և անջատողական կազմավորման վերացումը, ի վերջո, հնարավոր դարձրին Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև ուղիղ տրանսպորտային կապերը վերականգնումը, ինչի մասին և  Իլհամ Ալիևը հայտարարել է Դավոսում։ Համապատասխանաբար, Վրաստանի համար արտակարգ կարևոր է, որպեսզի տարածքների ապաօկուպացիայից և անջատողական կազմավորումների վերացումից հետո ուղիղ տրանսպորտային կապերի բացման նախադեպը հնարավորինս շուտ տարածվի նրա առայժմ օկուպացված տարածաշրջաններ՝ Աբխազիայի և Ցխինվալիի շրջանի վրա։
 
Ընդ որում Մոսկվան զգալիորեն ավելի շատ է հետաքրքրված այս շրջաններով տարանցիկ փոխադրումների վերսկսմամբ, քան Թբիլիսին։ Ռուսաստանը սեփական միջոցներով նույնիսկ լոգիստիկ տերմինալ է ստեղծել օկուպացված Աբխազիայում՝ Վրաստանի մնացած մասի հետ վարչական սահմանին, որը այսօրվա դրությամբ մնում է անգործունակ։
 
Վրացական լրատվամիջոցները նախկինում բարձրացրել էին Ռուսաստանի և Վրաստանի միջև Աբխազիայի միջոցով բեռնափոխադրումների վերաբացման հնարավորությունը, վրացական իշխանությունների կողմից չվերահսկվող տարածքներով այսպես կոչված «միջանցքների» մասին համաձայնագրի միջոցով։ Խոսքը վերաբերում է Միխայիլ Սաակաշվիլիի նախագահության օրոք 2011 թվականին կնքված համաձայնագրին, որը նպատակ ուներ ապաշրջափակել Ռուսաստանի անդամակցությունը Առևտրի համաշխարհային կազմակերպությանը։ Սակայն Վրաստանի վարչապետ Իրակլի Կոբախիձեն միանշանակ մերժել է նման սցենարը՝ շարունակվող օկուպացիոն ռեժիմի և Ռուսաստանի կողմից անջատողական կազմավորումների այսպես կոչված «ճանաչման» պայմաններում։
 
«Մենք չենք ճանաչում որևէ այսպես կոչված պետական սահման՝ դա լիակատար կեղծիք է, և, դրանից ելնելով, մեր կողմից նման բանի մասին խոսք անգամ չի կարող լինել։ Նախկինում, նախորդ իշխանության օրոք, ստորագրվել էր կոնկրետ համաձայնագիր, որի շրջանակներում այն ժամանակվա կառավարությունը համաձայնվել էր Ռուսաստանի անդամակցությանը ԱՀԿ-ին, և ձեռք էր բերվել համաձայնություն այն մասին, որ Շվեյցարիայի միջնորդությամբ պետք էր ստեղծվեր բեռնափոխադրումների հնարավորություն։ Սակայն այդ ժամանակից ի վեր այդ հարցը հետաձգվել է, և մեր կողմից այս ուղղությամբ որևէ քայլ չի ձեռնարկվել։ Դրանից ելնելով, այս ամենը՝ ոչ այլ ինչ է, քան շահարկումներ», - հայտարարել է Իրակլի Կոբախիձեն։
 
Ադրբեջանա-հայաստանյան սահմանով տարանցման մեկնարկը կդառնա լրացուցիչ գործոն, որը կդրդի Կրեմլին վերանայել իր քաղաքականությունը օկուպացված վրացական տարածքների նկատմամբ։ Այս պայմաններում Հարավային Կովկասում ազդեցության անդառնալի կորուստը դանդաղեցնելու համար Ռուսաստանին անհրաժեշտ է իր սեփական տարանցիկ ուղիները հուսալիորեն կապել Միջին միջանցքի հետ։ Սակայն դա հնարավոր չէ իրականացնել՝ առանց Աբխազիայի և Ցխինվալիի շրջանի միջոցով հարմար հաղորդակցման ուղիների ապաշրջափակմանը։
 
Դրանով հանդերձ, այս շրջաններով տարանցումը սկզբունքորեն անհնար է առանց Մոսկվայի կողմից այսպես կոչված «անկախության ճանաչումը» հետ կանչելու և ապաօկուպացիայի գործընթացը սկսելու։ Վրաստանի իշխանությունները բազմիցս ընդգծել են այս դիրքորոշումը, և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հայտարարությունը այն մասին, որ «մի օր այդ երթուղին կանցնի Հայաստանով», միայն լրացուցիչ ամրապնդում է Վրաստանի կառավարության փաստարկը։
 
Վլադիմիր Ցխվեդիանի, Վրաստան, հատուկ Caliber.Az-ի համար