Չար օրախնդրի մասին Էմին Գալալիի մտորումները

Ինձ բռնեցի այն մտքի վրա, որ իմ, թույլ տվեք ասել, աշխատությունների մեծ մասը նվիրված է երկրի սահմաններից դուրս իրադարձություններին: Որպես արդարացում ասեմ, որ դրանք այնքան շատ են, որ աչքերը շաղվում են: Իսկ տա՞նը: Ինչպե՞ս է փոխվել Ադրբեջանը Մեծ հաղթանակով: Ներկայացնում եմ հայրենասեր դիլետանտի  կարծիքը:
 
Հաջողությունների մասին գրելը հեշտ և հաճելի է: Պատճառներ և առիթներ չափից ավել՝ բավական է այցելել ազատագրված տարածքներ և ծանոթանալ վերականգնման աշխատանքների արդյունքներին, նայել միջազգային ասպարեզում նվաճումների ցանկին, այո և  վերջի վերջո պարզապես զբոսնել քաղաքի կենտրոնում: Եվ դրա համար պետք չէ լինել ղեկավարության կրքոտ կողմնակից՝ բավարար է նվազագույն օբյեկտիվություն և սպիտակը սև անվանելու դժկամություն:
 
Բայց, ինչպես գիտենք, բաժակը սովորաբար կիսով չափ լիքն է (ես սա վերևում նշեցի) և կիսով չափ դատարկ (մեր դեպքում դատարկ մասը շատ ավելի փոքր է, քան կեսը՝ իմ խորը համոզմամբ): Կխորասուզվեմ այս դատարկության մեջ:
 
Կկրկնեմ արդեն հնչած միտքը՝ որքան էլ տխուր լինի, կառավարման թիմի որոշ անդամները ի վիճակի չեն համապատասխանել այն առաջադրանքների մակարդակին, որոնք դնում է բարձրագույն ղեկավարությունը: Պատճառները տարբեր են՝ սկսած տափակ գանձագողությունից և վերջացրած  մասնագիտական անհամապատասխանությունով: Նախագահն ինքը վերջերս ափսոսանքով է արտահայտվել որոշակի կատեգորիաների կադրերի հավակնոտ սպասումների և կարողությունների  (կամ անկարողությունների) տխուր իրականության միջև եղած անհամապատասխանության մասին:
 
Թեև ոչ, սուտ եմ ասում,  խոսքը հենց որոշակի կատեգորիայի մասին չէ։ Եվ ոչ պարզապես հին և նոր դպրոցների միջև բախման մասին է։ Հետխորհրդային կառավարման արտադրանքի և աշխարհի հեղինակավոր ուսումնական հաստատությունների շրջանավարտների անհամատեղելիության մասին չէ։ Խնդիրը «դինոզավրերի» (երբեմն երիտասարդ) կողմից հնչեցվող կարգախոսների և դրա, ինչին նրանք ձգտում են՝ արժեքավորության անհամապատասխանության մեջ է։ Առավոտը հայրենիքին ծառայելու մասին պատմող որոշ տղաներ օրվա երկրորդ կեսին դրամ են շորթում, խշխշում են ծրարներով և կայացնում են հրեշավոր և աբսուրդ որոշումներ՝ իրենց ներկայացրած պետական կառույցները դնելով խղճուկ վիճակի մեջ։
 
Նորից ծագում է զուգահեռ իրականության զգացումը։ Մի կողմից՝ առաջնահերթությունները և առաջադրանքները հստակ ձևակերպող, ժամանակակից զարգացումը և մարդկանց մասին հոգ տանելու շեշտադրումով կառավարումը որպես երկրի ապագայի (և իրենց ապագայի, որպես Ադրբեջանի առաջնորդների) կարևորագույն պայման տեսնող ավագ ղեկավարություն է։ Մյուս կողմից՝ մի տեսակ ծափահարող դիմազուրկ հաստիքային միավորների բանակ, որոնք ոչ միայն չեն նպաստում, բայց սաբոտաժի են ենթարկում, երբեմն նաև անգիտակցաբար՝ այդ նույն զարգացումն ու կառավարումը, որին ձգտում են պետության ղեկավարը և նրա թիմը։ Չնայած նրանք էլ, նույնիսկ եթե միայն անվանապես, այդ նույն  թիմի մասն են կազմում։
 
Սա մոտեցումների և մտածելակերպի բախում է։ Այն գոյություն ունի գրեթե յուրաքանչյուր հասարակությունում և գրեթե յուրաքանչյուր երկրում։ Բայց այս դեպքում մեզ համար կարևոր չէ, թե ինչ է կատարվում մյուս երկրներում։ Մեր տունը՝ Ադրբեջանն է, և որտեղ էլ որ լինենք, մեզ համար հարկավոր է, որպեսզի նրա յուրաքանչյուր մասը, յուրաքանչյուր մեխանիզմը գործի։ Եկեք չմոռանանք, թե որտեղից ենք սկսել՝ Ադրբեջանը 1990-ականների կեսերին չկայացած  պետության գրեթե քրեստոմատիական օրինակ էր։
 
40 տարեկանից փոքրերի մի մասը, գուցե նույնիսկ մեծամասնությունը, կզարմանան այս տողերը կարդալով։ Հատկապես նրանց համար եմ կրկնում՝ տղաներ, սա մղձավանջ չէ։ Այդպես է եղել։ Մեզ հետ։ Սա այն ժամանակ էր, երբ պետհաստատություններում աշխատավարձերն ու կենսաթոշակները վեց ամիս չէին վճարվում, երեկոյան ժամը 6-ից հետո առանց խիստ անհրաժեշտության փողոց դուրս չէիր գալիս (հանցագործություն), անձնագիր ստանալը նման էր Շուշան գրավելուն, իսկ սեփականության գրանցումը՝ ազատագրված տարածքների ականազերծմանը։ Երբ ճանապարհային ոստիկանությունը կանգնեցնում էր հենց այնպես, լավ օր մաղթելու և ճաշի համար գումար խնդրելու համար։ Երբ օդանավակայան յուրաքանչյուր այցելություն պահանջում էր անձնական կապերի և դրամապանակային հնարավորությունների առավելագույն մոբիլիզացիա։ Եվ այս շարքը կարելի է անվերջ շարունակել։
 
Ինչպես թե, միթե ոչինչ չի փոխվել, կհարցնի ինչ-որ մեկը։ Նույնիսկ ոչ թե ինչ-որ մեկը՝ ես ինքս։ Փոխվել է, ընդ որում շատ բան։ Եվ մենք ամեն օր վայելում ենք այս փոփոխությունների օգուտները՝ նույնիսկ մեզ հաշիվ չտալով։ Բայց այս դրական փոփոխություններին չդիպած առօրյա իրականության մասերը հիշեցնում են այն, ինչը հյուսիսային նավագնացության մեջ հայտնի է որպես բևեռասառույց՝ այսինքն աճի և հալման շատ ցիկլեր անցած հին սառույց։ Այս դեպքում այն կոչվում է նաև «փակուղային» սառույց։ Չէ որ փակուղին այնպիսի իրավիճակ է, որի դեպքում առաջ շարժվելը անհնար է խնդիրների արատավոր փակ շրջանի պատճառով, որի վերջնական արդյունք է հանդիսանում փակուղին: Երբեմն հին խնդիրները ծագում են անցյալի ուրվականների պես, և այսօրվա մարտահրավերները լուծելուն ուղղված նորարարական առաջարկները մերժվում են, քանի որ «դրանք անցյալում մեծապես չարաշահվել են»: Այո՛, այդպես էլ է եղել, շնորհակալություն, որ խոստովանում եք: Բայց եթե այդ չարաշահումները չեն կատարել նրանք, ովքեր այսօր առաջարկում են նոր գաղափարներ, ապա երկիրը վճարում է կրկնակի գին՝ անցյալի սխալների և այսօրվա ու վաղվա կորցրած նվաճումների համար:
 
Ես հիշատակեցի մի փակուղու մասին, որի դեպքում ցանկացած առաջընթաց ապրիորի անհնար է։ Ադրբեջանը շարժվում է առաջ՝ ընդ որում վստահորեն և ճիշտ ուղղությամբ։ Այս գործում մեծ դեր է խաղում հենց համարձակ և հաջող կադրային քաղաքականությունը, որտեղ ղեկավար պաշտոններում ընտրված մարդիկ իրենց պարտականությունները կատարում են ստեղծագործաբար, պատասխանատու և ազնվորեն։ Չեմ կարող չհիշատակել նախագահի հատուկ ներկայացուցիչների ինստիտուտը, որը ընդհանուր առմամբ արդարացրել է սպասումները՝ մենք մի ժամանակ ենթադրում էինք, որ այս մեխանիզմը կարող է դառնալ հին մոդելի այլընտրանք, և այս սցենարը առաջվա պես արդիական է։
 
Սակայն հենց առկա հաջողություններն են, որոնք ավելի մեծ դժգոհություն են առաջացնում այն ոլորտների նկատմամբ, որտեղ չկա ոչ առաջընթաց, ոչ նույնիսկ լույս թունելի վերջում։ Երբեմն թվում է, որ կան մարդիկ, ովքեր կարծում են, որ գերժամանակակից կործանիչը, որից սպասում են՝ և, ուշադրություն, որը իրականում ունակ է՝ կատարել բարձրագույն պիլոտաժ՝ կարելի է լիցքավորել ոչ թե ավիացիոն, այլ ցածրորակ դիզելային վառելիքով։
 
Ուժի իրավունքը, օրենքի ուժն է՝ այս բառախաղը շատ տարածված է մեր օրերում, երբ փլուզվում են կոորդինատների հին համակարգերը, անձեռնմխելի աստվածությունները ոտի տակ են գցվել, և անկեղծությունն ու ցինիզմը անհասկանալի բնույթով դարձել են գրեթե հոմանիշներ։ Նրանց համար, ովքեր ինչ որ բան հասկանում են ժամանակակից աշխարհաքաղաքականությունից՝  Ադրբեջանի ընտրությունների և որոշումների մանրանրբությունը կասկած չի հարուցում։   Բայց եթե սա մեր «fighter jet»-ի վառելիքն է, ապա մեր պարտականությունն է համատեղ ջանքերով բաքը լիքը պահել։ Ներառյալ օդում վառելիքի լիցքավորման միջոցով, եթե հարկավոր լինի։
 
Կա մի ասացվածք. «Չարը գերիշխում է»։ Դա հաճախ լավագույն մոտեցումն է որոշակի իրավիճակներում, երբ ոչ պրոֆեսիոնալիզմն ու հիմարությունը խանգարում են մեզ։ Բայց եթե դա համեմատեք այն խոչընդոտների հետ, որոնք մենք կարողացել ենք հաղթահարել վերջին երեսուն տարիների ընթացքում, ապա ես անձամբ կասկած չունեմ։ Մենք կարող ենք հաղթահարել դա։ Մենք չենք կարող չհաղթահարել։ Պարզապես իրավունք չունենք։