Սև հունվար. ամեն ինչ հիշում ենք, ոչինչ չենք մոռանա Սամիթ Ալիևի «Անհարմար ճշմարտությունը»

1990 թվականի հունվարի 19-ի լույս 20-ի գիշերը, խորհրդային զորքերի Ադրբեջանի ներխուժման ժամանակ սպանվեց 150 մարդ՝ բոլորը քաղաքացիական անձինք, 744-ը վիրավորվեց, շատերը հաշմանդամ դարձան, իսկ ավելի քան 850-ը՝ ձերբակալվեց: Սրանք միայն պաշտոնական թվերն են. իրական թվերը, ինչպես միշտ, շատ ավելի մեծ են: Դա հոգեվարք էր, կայսրության հոգեվարք, որը քայքայվելով՝ նախ դադարեց սոցիալիստական լինելուց, ապա դարձավ Ուրոբորոսի նման՝ հին օձի, որը կուլ է տալիս ինքն իրեն՝ սպանելով իր քաղաքացիներին: Սկզբում տեղի ունեցան Ալմաթիի իրադարձությունները 1986 թվականին, ապա Մոսկվայի կողմից խրախուսվող հայկական անջատականությունը Ղարաբաղում, ապա՝ 1989 թվականի Թբիլիսիի դեպքերը, 1990 թվականի Դուշանբեի, իսկ հետո՝ 1991 թվականին, Վիլնյուսում և Ռիգայում: Մենք ամեն ինչ հիշում ենք, և ոչինչ չենք մոռացել:

Զորքերը, ինչպես հետագայում խոստովանեց Մոսկվան, պետք է կանխեին Ժողովրդական ճակատի կողմից իշխանության զավթումը Ադրբեջանում: 1990 թվականի հունվարի 26-ին ԽՍՀՄ պաշտպանության նախարար Դմիտրի Յազովը «Իզվեստիա»-ին տված հարցազրույցում հայտարարեց, որ Բաքվում բանակի նպատակն էր ջախջախել իշխանության զավթման կառույցները, որոնք «ամենուրեք» ճյուղեր ունեին: Բաքվում հայտարարվեց արտակարգ դրություն, բայց շատերը տեղյակ չէին դրա մասին. բանակային դիվերսիոն խումբը պայթեցրեց տրանսֆորմատորային բլոկը, որը սնուցում էր հանրապետական հեռուստատեսային հաղորդիչը: Քաղաքի բնակիչների մեծ մասը պարետային ժամի մասին իմացավ միայն առավոտյան ռադիոհաղորդումներից:

Հունվարի 16-ից 19-ը Բաքվի մատույցներում ձևավորվեց Անդրկովկասի, Մոսկվայի, Լենինգրադի և այլ ռազմական օկրուգների, նավատորմի և ՆԳՆ ներքին զորքերի ավելի քան 50 000 զինվորներից բաղկացած մեծ օպերատիվ խումբ: Բաքվի ծովախորշը և դրա մատույցները շրջափակված էին Կասպյան նավատորմի նավերով և նավակներով: «Հարված» կոդային անվանումով գործողությանը մասնակցում էին 76-րդ օդադեսանտային դիվիզիան, 56-րդ օդադեսանտային գրոհային բրիգադը, 21-րդ առանձին օդադեսանտային գրոհային բրիգադը և 106-րդ օդադեսանտային դիվիզիան՝ գնդապետ Ալեքսանդր Լեբեդի հրամանատարության ներքո: Նույն Լեբեդի, ով հետագայում դարձավ Մոլդովայում և Մերձդնեստրում տեղակայված 14-րդ բանակի հրամանատարը: Առանց Լեբեդի և նրա զորքերի, դժվար թե անջատողականները կարողանային հաջողության հասնել:

Ավելի մանրամասն՝ տեսանյութում.