Ոչ մի խոսք Ղարաբաղի մասին։ Սա Ադրբեջանի ներքին գործն է Սոչիի գագաթնաժողովի բացառիկ մանրամասները

Սոչիում ռուսական կողմի նախաձեռնությամբ կայացել է Ադրբեջանի, Ռուսաստանի և Հայաստանի առաջնորդներ Իլհամ Ալիևի, Վլադիմիր Պուտինի և Նիկոլ Փաշինյանի եռակողմ հանդիպումը։ Ավելի վաղ Պուտինը առանձին հանդիպումներ է ունեցել Իլհամ Ալիևի և Նիկոլ Փաշինյանի հետ։

Ալիև-Պուտին երկկողմ հանդիպման ժամանակ Ադրբեջանի ղեկավարը հստակ ներկայացրել է պաշտոնական Բաքվի դիրքորոշումը:

«Ադրբեջանը վերջերս առաջ է քաշել հինգ հիմնական սկզբունքներ, որոնց հիման վրա պետք է կարգավորվեն հարաբերությունները Հայաստանի հետ։ Սրանք միջազգային իրավունքի հիմնարար սկզբունքներն են, և ես կարծում եմ, որ այդ հիմքի վրա կարելի է հասնել կարգավորման։

Ղարաբաղյան հակամարտությունն արդեն պատմություն է, այն լուծվել է երկու տարի առաջ, ուստի այս համատեքստում գործնականում քննարկելու բան չկա։ Իսկ ադրբեջանա-հայկական հարաբերությունների կարգավորումն այն ձևաչափն է, որը պահանջում է, իհարկե, շատ լուրջ քայլեր»,- ասել է Ի. Ալիևը։

Մինչդեռ, ինչպես նախօրեին հայտնել էր Caliber.Az-ը, «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության համագումարում Փաշինյանը հայտարարել էր, որ հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների կարգավորման ռուսական առաջարկը բաղկացած է 15 կետից։ Եվ եթե դրանցից 14-ը, ընդհանուր առմամբ, Բաքվի մոտ առանձնապես դժգոհություն չեն առաջացնում, ապա 15-րդ կետը բացարձակապես անընդունելի է ադրբեջանական կողմի համար, քանի որ դրանում խոսվում է ապագայում «կարգավիճակի» տխրահռչակ թեմայի հնարավոր քննարկման մասին։ Բաքուն դիվանագիտական խողովակներով ռուսական կողմին է փոխանցել այդ կետի քննարկման բացարձակ անընդունելիությունն ու անհնարինությունը։ «Մենք դա չենք դիտարկում և չենք էլ դիտարկի։ Սա սկզբունքային դիրքորոշում է, և դա շատ հստակ փոխանցվել է ռուսական կողմին»,- մեզ հետ զրույցում հայտնեցին հավաստի աղբյուրները։

Ինչպես տեսնում ենք, Ալիևը Պուտինի հետ երկկողմ հանդիպման ժամանակ հստակ արտահայտել է Ադրբեջանի դիրքորոշումը, այդ թվում՝ հենց «կարգավիճակի» վերաբերյալ։ Հայտարարելով, որ «ղարաբաղյան հակամարտությունն արդեն պատմություն է, այն լուծվել է երկու տարի առաջ, ուստի այս համատեքստում գործնականում քննարկելու բան չկա», Ալիևը հասկացնել է տվել, որ մտադիր չէ վերադառնալ «կարգավիճակի» հարցին, որը սպառվել է։

Caliber.Az-ին հայտնի են դարձել Սոչիի բանակցությունների որոշ մանրամասներ։ Այսպես, մեր տեղեկություններով, հայկական կողմը ցանկացել է ամփոփիչ հայտարարության մեջ արտացոլել 2021 թվականի մայիսին և 2022 թվականի սեպտեմբերին տեղի ունեցած իրադարձությունները, սակայն դա նրան չի հաջողվել։

Ավելին, Փաշինյանը և նրա թիմը ցանկանում էին, որ փաստաթղթում 2021 թվականի մայիսի 21-ի դրությամբ ստատուս քվոյի մասին կետ ներառվի։ Բայց նրանց դա էլ չհաջողվեց։ Այն բանից հետո, երբ հայկական կողմը հասկացավ, որ իրեն չի հաջողվում իր կետերը մտցնել փաստաթղթում, փորձեց արգելափակել համատեղ Հայտարարության ընդունումը, սակայն հայկական հնարքը չաշխատեց։ Մանավանդ, որ դա բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք կլիներ հյուրընկալող երկրի՝ Ռուսաստանի և անձամբ Պուտինի նկատմամբ։

Վերջնական հայտարարության մեջ որևէ հիշատակում չկա նաև «կարգավիճակի» մասին։ Որովհետև սա Ադրբեջանի ներքին գործն է։ Համատեղ Հայտարարության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվել ինքնիշխանության և տարածքային ամբողջականության հարցին, որը լիովին գոհացնում է ադրբեջանական կողմին։