ԵՄ-ն քայլեր կձեռնարկի արդյո՞ք հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների կարգավորման ուղղությամբ
    Ֆարհադ Մամեդովի տեսակետը

    Քաղաքականություն  16 Օգոստոսի 2022 - 14:53

    Հարավային Կովկասի հետազոտական կենտրոնի տնօրեն, քաղաքական վերլուծաբան Ֆարհադ Մամեդովը քննարկում է՝ Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև հարաբերությունների նորմալացման գործում ԵՄ-ի դերի մասին և տալիս է մոտ ապագայի կանխատեսումները։

    «Մի քիչ պատմություն...

    Անցյալ տարվա ամառվանից՝ Եվրամիության Խորհրդի նախագահ Շառլ Միշելի տարածաշրջան կատարած այցից հետո, Եվրամիությունը հայտարարեց Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև միջնորդության իր հավակնությունների մասին։ Այս դերը ստանալու համար եվրոպացիները նույնիսկ ստիպված էին վերանայել Ադրբեջանի և Հայաստանի ֆինանսական փաթեթների բյուջեները… ստիպված եղան դրանք գրեթե հավասարեցնել, ինչը Բաքուն անվանեց «ազնիվ միջնորդություն»:

    Անցյալ տարվա դեկտեմբերից Միշելի մասնակցությամբ կայացել են Ադրբեջանի և Հայաստանի ղեկավարների միջև մի քանի դեմառդեմ հանդիպումներ և տեսակոնֆերանսներ։ Կան երեք հայտարարություններ, որոնց տեքստերը համաձայնեցվել են Ադրբեջանի և Հայաստանի ղեկավարների հետ։ Ստեղծվել է անձնական ներկայացուցիչների ձևաչափը։ Առաջնահերթություն է հանդիսացել խաղաղության պայմանագրի պայմանների ստեղծումը և անուղղակիորեն մասնակցությունը երկրների միջև ապաշրջափակման և սահմանմանների բնորոշման գործընթացին։

    Վերջնաժամկետները հայկական ձևով...

    Սակայն... հենց առաջին իսկ հանդիպումից երևան եկան պայմանավորված ժամկետներում պայմանավորվածությունները կատարելու, այսինքն վերջնաժամկետների խնդիրը։ 2021 թվականի դեկտեմբերից հետո, երեք ամիս սպասելուց հետո, Բաքուն Իրանի հետ հուշագիր ստորագրեց՝ ցույց տալով, որ չի պատրաստվում սպասել Իրավանի արձագանքին... Նույնն էլ հետո տեղի ունեցավ նաև սահմանի հարցերով հանձնաժողովի հետ...

    ԵՄ-ի միջնորդության թույլ կողմը

    Միջնորդական առաքելության թույլ կողմ է հանդիսանում ինստիտուցիոնալ կապի բացակայությունը (ամեն ինչ հիմնված է կողմերի բանավոր համաձայնության վրա) և ԵՄ-ի բացակայությունը «հողի վրա»։ Այս փաստը էսկալացիաների ժամանակ դժվար դրության մեջ է դնում ԵՄ-ի բոլոր նախաձեռնությունները, քանի որ մի կողմից չկա վկայակոչելու մյուս կողմից՝ ազդեցության մեխանիզմներ։ Հայաստանում ԵՄ հատուկ ներկայացուցիչ Կլաարի մեկ անզգույշ հայտարարությունը կասկածի տակ դրեց ԵՄ-ի բոլոր ջանքերը... Դե, Twitter-ում կարելի է գրել... Դե, կարելի է զանգահարել էսկալացիայից հետո... և ի՞նչ։

    ԵՄ միակ մեխանիզմ է մնում գումարը՝ ֆինանսական բաղադրիչը։ Ազդեցության քաղաքական մեխանիզմներն առկա են, սակայն ներկա պայմաններում քաղաքական մեխանիզմների օգտագործումը հղի է տարածաշրջանային հավասարակշռության բարդություններով... Ֆինանսների համատեքստում ԵՄ աջակցությունը Ադրբեջանին և Հայաստանին կարևոր է, բայց ոչ սկզբունքային։ Ադրբեջանի դրությունը այստեղ նախընտրելի է, քանի որ ԵՄ-ի ֆինանսական կարիքները շատ անգամ ավելի քիչ են, քան Հայաստանինը։

    Մոտակա հեռանկարը

    Այսօրվա դրությամբ մենք ունենք Լաչինի հանձնման հնչեցված ամսաթիվը, նախագահ Իլհամ Ալիևի կողմից հայտարարված Զանգեզուրի միջանցքի վերաբերյալ ակնկալվող որոշումը և հայկական զինված ուժերը Ղարաբաղից դուրս բերելու վերաբերյալ Ադրբեջանի պահանջը։ Այս պայմաններում հանդիպումներ են սպասվում Բրյուսելում եւ Մոսկվայում։

    Եթե որոշումներ կայացվեն, ապա նրանց մասին որտե՞ղ կհայտարարեն։ Մոսկվայում, թե՞ Բրյուսելում։ Արդյո՞ք Բրյուսելը կմնա Մոսկվայում եռակողմ ձևաչափով ընդունվող հայտարարությունները հաստատող դերում։

    Հիշեցնեմ, որ ԵՄ-ն ունի ֆինանսական լծակներ, որոնք օգտագործվել են միջնորդության մեջ ներգրավվելու նպատակով։ Եվ այս լծակը կարող է օգտակար լինել, եթե նրան մոտենալ խելամտորեն:

    Հիշեցնեմ, որ Հայաստանը ֆինանսավորում է Ղարաբաղի հայ բնակչությանը և վճարում հայկական զինված ուժերի այնտեղ պահելը։ 300 միլիոն դոլարի գումարը Հայաստանի բյուջեից տրվում են Ղարաբաղի հայերին, նրանք էլ իրենց հերթին վճարում են Հայաստանի քաղաքացիների ծառայության համար։ ԵՄ-ն կարող էր դադարեցնել Հայաստանին ֆինանսական աջակցությունը՝ եվրապարտատոմսերի տեղաբաշխման թույլտվության միջոցով, որով Հայաստանը 2021 թվականին 750 միլիոն եվրոյի վարկ է վերցրել։ Այսինքն, Եվրոպայից եկող գումարները Հայաստանի համար ստեղծում են Ադրբեջանի տարածքում զինված ուժերը պահելու և նորմալացման գործընթացը տորպեդահարելու հնարավորություններ։

    Եթե Հայաստանը ԵՄ-ին հրավիրել է միջնորդության, ապա պետք է ժամանակին կատարի պայմանավորվածությունները, հակառակ դեպքում ստեղծվում են էսկալացիայի հիմքեր, իսկ էսկալացիաների ժամանակահատվածում առաջին պլան է մղվում ռուսական միջնորդությունը, որովհետև Ռուսաստանի խաղաղապահ զորակազմը «հողի վրա» է։ Եթե Բրյուսելը ձգտում է պահպանել իր դիրքորոշումը միջնորդության հարցում, ապա նա պետք է գործարկի առկա մեխանիզմները։

    Ադրբեջանը ցույց տվեց, որ հավատարիմ է պայմանավորվածություններին և ուժային բնույթի ակտիվ գործողություններ է իրականացնում միայն Հայաստանի կողմից ուշացած վերջնաժամկետներից հետո։ Օգոստոսի վերջին-սեպտեմբերի սկզբին նոր էսկալացիա չստանալու համար ԵՄ-ն պետք է գործի։ Եթե, իհարկե, ԵՄ-ի ղեկավարության մոտ դեռ մնացել է միջնորդելու ցանկություն…»,- գրել է Ֆ. Մամեդովը իր տելեգրամ- ալիքում:

    Caliber.Az

    Դիտումներ: 30




Կարդացեք նաև

Քննարկվել են Ադրբեջանի և Վրաստանի միջև ռազմական համագործակցության ընդլայնման հարցեր ԼՈՒՍԱՆԿԱՐ

28 Սեպտեմբերի 2022 - 19:03

Ջեյհուն Բայրամովը և Սերգեյ Լավրովը քննարկել են եռակողմ հայտարարությունների իրականացման հարցը

28 Սեպտեմբերի 2022 - 16:54

Հեռախոսազրույց է տեղի ունեցել Ադրբեջանի և Թուրքիայի ԱԳ նախարարների միջև

28 Սեպտեմբերի 2022 - 16:35

Գերմանիայի դեսպան. Հարավային Կովկասում խաղաղությունն անհրաժեշտ է օտարերկրյա ներդրումներ ներգրավելու համար

28 Սեպտեմբերի 2022 - 14:58

Խալիդ Մահմուդ. Պակիստանը հստակ ցույց տվեց, որ նա Ադրբեջանի կողքին է

28 Սեպտեմբերի 2022 - 11:50

Ադրբեջանի Գլխավոր շտաբի պետը պաշտոնական այցով գտնվում է Վրաստանում

28 Սեպտեմբերի 2022 - 13:36
ԳՈՎԱԶԴ
Վերջին լուրեր

    Քննարկվել են Ադրբեջանի և Վրաստանի միջև ռազմական համագործակցության ընդլայնման հարցեր

    ԼՈՒՍԱՆԿԱՐ

    28 Սեպտեմբերի 2022 - 19:03

    Ադրբեջանը նախատեսում է Ղարաբաղում յակ բուծել

    28 Սեպտեմբերի 2022 - 18:40

    Արազ Իմանով. Տարածքների լիակատար ականազերծման համար կպահանջվի 25 տարի

    28 Սեպտեմբերի 2022 - 18:03

    Իլհամ Ալիևը և Մեհրիբան Ալիևան ծանոթացել են Շուշա հյուրանոցի և կոնֆերանս-կենտրոնում շինարարական աշխատանքների ընթացքին

    ԼՈՒՍԱՆԿԱՐ

    28 Սեպտեմբերի 2022 - 17:36

    Քանի՞ մարդ կվերաբնակեցվի Ղարաբաղում մինչև 2026 թվականը

    Մեկնաբանում է Արազ Իմանովը

    28 Սեպտեմբերի 2022 - 17:23

    Ջեյհուն Բայրամովը և Սերգեյ Լավրովը քննարկել են եռակողմ հայտարարությունների իրականացման հարցը

    28 Սեպտեմբերի 2022 - 16:54

    Հեռախոսազրույց է տեղի ունեցել Ադրբեջանի և Թուրքիայի ԱԳ նախարարների միջև

    28 Սեպտեմբերի 2022 - 16:35

    Լսեք «պապին», թե չէ, ձեզ կհամոզի ասկյարը

    Եվ կրկին «ծեր աղվեսի» թեզերի մասին

    28 Սեպտեմբերի 2022 - 16:12

    Իլհամ Ալիևը և Մեհրիբան Ալիևան ծանոթացել են Շուշայում նոր օբյեկտների շինարարության ընթացքին

    ԼՈՒՍԱՆԿԱՐ

    28 Սեպտեմբերի 2022 - 15:54

    Թեհրանը պատրաստ է հարթակ դառնալ Բաքվի և Երևանի միջև բանակցությունների համար

    Դեսպանի հայտարարությունը

    28 Սեպտեմբերի 2022 - 15:34

    Գերմանիայի դեսպան. Հարավային Կովկասում խաղաղությունն անհրաժեշտ է օտարերկրյա ներդրումներ ներգրավելու համար

    28 Սեպտեմբերի 2022 - 14:58

    ՊՍԾ-ի ղեկավարը բացել է «Երկաթե բռունցք» համալիրը

    ԼՈՒՍԱՆԿԱՐ

    28 Սեպտեմբերի 2022 - 14:22

    Բաքվում բացվել է նահատակների անուններով հուշահամալիր

    ԼՈՒՍԱՆԿԱՐ

    28 Սեպտեմբերի 2022 - 14:10

    Ադրբեջանի Գլխավոր շտաբի պետը պաշտոնական այցով գտնվում է Վրաստանում

    28 Սեպտեմբերի 2022 - 13:36

    Տոկաև. Ղազախստանը համագործակցում է Ադրբեջանի հետ թվային ենթակառուցվածքի զարգացման համար

    28 Սեպտեմբերի 2022 - 13:29

    «Հայերը նորից խցանել են ականջները»

    Նաումովը՝ Caliber.Az-ի հետ կապի մեջ

    28 Սեպտեմբերի 2022 - 13:11

    Հայերը փախչում են Ռուսաստանից

    Խաչատրյան. Ես ամաչում եմ ձեր փոխարեն...

    28 Սեպտեմբերի 2022 - 12:53

    Ադրբեջանում նոր տարվանից կենսաթոշակները կբարձրանան

    28 Սեպտեմբերի 2022 - 12:47

    Աշխարհի ադրբեջանցիները հարգել են Հայրենական պատերազմի նահատակների հիշատակը

    ԼՈՒՍԱՆԿԱՐ

    28 Սեպտեմբերի 2022 - 12:27

    Մարկեդոնով. Մոսկվային պետք է Զանգեզուրի միջանցքը

    Հատել, թե կառուցել

    28 Սեպտեմբերի 2022 - 12:07

    Խալիդ Մահմուդ. Պակիստանը հստակ ցույց տվեց, որ նա Ադրբեջանի կողքին է

    28 Սեպտեմբերի 2022 - 11:50

    Իսկ մենք կգնանք դեպի Արևմուտք ...

    Վաշինգտոնն ու Փարիզը՝ հրահանգների հետևից

    28 Սեպտեմբերի 2022 - 11:41

    Գեներալ. Ադրբեջանական բանակն ամբողջությամբ անցել է թուրքական ձևաչափին

    28 Սեպտեմբերի 2022 - 11:09

    Պուտինը շնորհավորել է ադրբեջանցի վետերանին ծննդյան 90-ամյակի կապակցությամբ

    28 Սեպտեմբերի 2022 - 10:54

    Ի՞նչ են քննարկել Հիքմեթ Հաջիևն ու Արմեն Գրիգորյանը ԱՄՆ-ում

    Մանրամասները՝ Caliber.Az-ում

    28 Սեպտեմբերի 2022 - 10:38

    Օմբուդսմենը ԵԽԽՎ գլխավոր քարտուղարին պատմել է Հայաստանի կողմից ականների քարտեզների տրամադրման կարևորության մասին

    28 Սեպտեմբերի 2022 - 10:19

    Հաջիևն ու Գրիգորյանը բանակցություններ են անցկացրել Վաշինգտոնում

    Հայտնում է ԱՄՆ նախագահի խորհրդականը

    28 Սեպտեմբերի 2022 - 09:59

    Իլհամ Ալիևը Մակրոնի հետ քննարկել է հայ-ադրբեջանական սահմանին բախումները

    28 Սեպտեմբերի 2022 - 09:54

    Լաչինի ուղղությամբ հայտնաբերվել է Հայաստանի զինված ուժերի ԱԹՍ

    ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

    28 Սեպտեմբերի 2022 - 09:36

    Վճռական պատասխան. Ադրբեջանի զինված ուժերը Գարաքիլիսեի շրջակա բարձունքներում

    Caliber.Az-ի YouTube ալիքի տեսանյութը

    27 Սեպտեմբերի 2022 - 17:59

    Իլհամ Ալիև. Այսուհետ մենք միշտ ապրելու ենք որպես հաղթանակած ժողովուրդ

    ԼՈՒՍԱՆԿԱՐ

    27 Սեպտեմբերի 2022 - 17:40

    Ադրբեջանում Իսրայելի դեսպանը հարգել է Հայրենական պատերազմի նահատակների հիշատակը

    ԼՈՒՍԱՆԿԱՐ

    27 Սեպտեմբերի 2022 - 17:01

    Նախարարն այցելել է Հայրենական պատերազմի բուժման մեջ գտնվող վետերաններին

    27 Սեպտեմբերի 2022 - 16:35

    Հայրենական պատերազմի առաջին նահատակների զոհվելու վայրում հուշարձան է կանգնեցվել

    27 Սեպտեմբերի 2022 - 16:11

    Բինալի Յըլդըրըմը ցավակցություն է հայտնել Ադրբեջանին

    27 Սեպտեմբերի 2022 - 15:47

    Իլհամ Ալիև. Մենք թույլ չենք տա, որ թշնամին նորից գլուխ բարձրացնի

    27 Սեպտեմբերի 2022 - 15:22

    ԹՊԿ գլխավոր քարտուղար. Ադրբեջանական բանակի հաղթանակը կարևոր գործոն է տարածաշրջանում խաղաղության ապահովման համար

    27 Սեպտեմբերի 2022 - 14:51

    Հրապարակ. ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարը վաղաժամ լքել է Հայաստանը

    Փաշինյանը այդպես էլ չի ընդունել նրան

    27 Սեպտեմբերի 2022 - 13:52

    Ինչպես ղարաբաղցի զինյալները «փրկեցին» Իստիսուն

    Պատմություն հրոսակախմբերի արտագրոհների մասին

    27 Սեպտեմբերի 2022 - 13:38

    Ֆարիդ Շաֆիև. Ներկայիս բոլոր գործընթացները տեղի են ունենում հետկոնֆլիկտային ժամանակաշրջանում

    27 Սեպտեմբերի 2022 - 13:33

    ԱՀ ՊՆ-ն Հիշատակի օրվա կապակցությամբ տեսանյութ է տարածել

    ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

    27 Սեպտեմբերի 2022 - 13:17

    Մոտ ժամանակներում շահագործման կհանձնվեն Շուշայում, Աղդամում և Ջաբրայիլում կառուցված դպրոցները

    27 Սեպտեմբերի 2022 - 12:53

    Հիքմեթ Հաջիևն ԱՄՆ-ում հանդիպել է Կարեն Դոնֆրիդի հետ

    27 Սեպտեմբերի 2022 - 12:24

    Հայրենական պատերազմում ՊՍԾ-ի անօդաչու թռչող սարքերը վնասազերծել են թշնամու 290 թիրախ

    27 Սեպտեմբերի 2022 - 12:15

    ԱՀ ԱԳՆ. Կոչ ենք անում Հայաստանին կատարել իր միջազգային պարտավորությունները

    27 Սեպտեմբերի 2022 - 12:03

ԲՈԼՈՐ ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ