Երևանն ու Վաշինգտոնը գործընկերության մասին փաստաթուղթ կստորագրեն ՝ «Հասցրին...». Ֆարհադ Մամեդովի դատողությունները

Քաղաքագետ, Հարավային Կովկասի հետազոտությունների կենտրոնի ղեկավար Ֆարհադ Մամեդովը՝ Telegram-ի իր ալիքում մեկնաբանել է տեղեկատվությունն այն մասին, որ Հայաստանն ու ԱՄՆ-ը այսօր ստորագրելու են ռազմավարական գործընկերության մասին փաստաթուղթը։
 
«ԱՄՆ-ը և Հայաստանը ստորագրում են ռազմավարական գործընկերության մասին փաստաթուղթը։
 
Ինչպես և կանխատեսում էինք, ԱՄՆ-ում ընտրություններին Թրամփի հաղթանակից հետո, Փաշինյանի կառավարությունը ձգտել է հնարավորինս ինստիտուցիոնալացնել հարաբերությունները ԱՄՆ-ի հետ, որպեսզի նոր վարչակազմի օրոք աջակցությունը շարունակելու հնարավորություն ստանալ:
 
Եկեք մանրամասն քննարկենք իրավիճակը...
 
2023 թվականի վերջից ԱՄՆ-ը և ԵՄ-ն վերցրել են Հայաստանին լիովին աջակցելու ուղի, ինչի արդյունքում ապրիլի 5-ին Բրյուսելում ստորագրվել է փաստաթուղթ։ Սա, անկասկած, աշխարհաքաղաքական քայլ է և ենթադրում է այն աշխարհաքաղաքական գծի իրականացում (Վրաստան-Հայաստան), որի մասին այդ ժամանակ էլ խոսել է Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը։
 
Աշխարհաքաղաքական գծի լիարժեքության հետ առայժ ոչ ամեն ինչ է կարգին (Վրաստանի հարաբերություններն Արևմուտքի հետ բարդացել են), իսկ տես Հայաստանի հետ դա ստացվում է։
 
Նախագահական ընտրություններում պարտվելուց հետո, Բայդենի վարչակազմը կատարում է իր վերջին քայլերը, որոնց թվում է նաև Հայաստանի հետ ռազմավարական հարաբերությունների ձևակերպումը։ Դա արվում է Թրամփի վարչակազմին ռազմավարական գործընկերությունից բխող պարտավորությունների հետ՝ համապարփակ աջակցություն Փաշինյանի կառավարությանը և տարածաշրջանում ԱՄՆ քաղաքականությունը Հայաստանի շահերի հետ կապելու նպատակով։
 
Հաշվի առնելով այն, թե ինչպես է Թրամփը վերաբերվում Բայդենի և ընդհանրապես դեմոկրատների ժառանգությանը, կարելի է ասել, որ ոչ ամեն ինչ է այնքան միանշանակ։ Բաքվին արժե ջանքեր գործադրել, որպեսզի նոր վարչակազմին բացատրի, որ Ադրբեջանի նկատմամբ ԱՄՆ-ի քաղաքականությունը հայկական շահերի զտման հետ կապելը ոչ մի լավ բանի չի հանգեցնի, դա կլինի դեմոկրատների քաղաքականության կրկնություն։
 
Հիմնական հարցն այն է՝ արդյոք Թրամփը և նրա վարչակազմը կբավարարվեն նրանով, որ ԱՄՆ-ի օգնությունը տրամադրվում է մի երկրի, որը դեռևս հանդիսանում է ՀԱՊԿ անդամ է, թեև սառեցված կարգավիճակով, ԵԱՏՄ-ի և Մաքսային միության լիիրավ անդամի և երկկողմանի հիմունքներով Ռուսաստանի ռազմաքաղաքական դաշնակցի հետ:
 
Այս ողջ պալիտրաից Փաշինյանը կկարողանա զոհաբերել միայն ՀԱՊԿ-ին անդամակցությունը, որպեսզի Թրամփին ցուցադրի իր լոյալությունը և կորզել աջակցության ու օգնուության շարունակումը։
 
Ռուսաստանը ՀԱՊԿ-ին անդամակցությունը մի տեսակ կապել է տնտեսական նախապատվությունների հետ, որոնք Հայաստանը ստանում է ԵԱՏՄ-ի շրջանակներում։ Տեսնենք, թե որքանով Ռուսաստանը հետևողական կլինի ՀԱՊԿ-ից Հայաստանի պաշտոնական դուրս գալու դեպքում։
 
ՀԱՊԿ-ում ի հայտ կգա ԱՄՆ-ի նոր ռազմավարական գործընկեր։ Դրանք արդեն երկուսն են՝ Ղազախստանն ու Հայաստանը։
 
Իրանի հետ սահմանին կհայտնվի ԱՄՆ-ի նոր ռազմավարական գործընկեր...
 
ԱՄՆ-ի հետ ռազմավարական գործընկերության փաստաթուղթ ստորագրելով՝ Փաշինյանը ամրապնդում է իր դիրքերը երկրի ներսում։ Եվս մեկ մետաղադրամ՝ արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների անցկացման խնայատուփում։
 
Ադրբեջանի համար ԱՄՆ-ի և Հայաստանի միջև այս փաստաթղթի ստորագրումը չի հանդիսանում նորություն՝ ԱՄՆ-ի կողմից Հայաստանի կառավարությանը օգնության և աջակցության մակարդակը պետք է հանգեր հարաբերությունների պաշտոնականացմանը։ Չնայած Բաքվի նախազգուշացումներին, Պետդեպարտամենտը Բլինկենի գլխավորությամբ վարում էր հայակենտրոն քաղաքականություն, որը հանգեցրեց ինչպես Ադրբեջանի հետ ԱՄՆ-ի հարաբերությունների ճգնաժամային պահերին, այնպես  էլ միջանձնային հարձակումների: Արդյունքում Բլինկենը կատարեց վերջնական հայակենտրոն քայլ։
 
Հուսով ենք, որ Հայաստանի հետ ԱՄՆ-ի ռազմավարական գործընկերության փաստաթղթի տեքստը կհրապարակվի, և մենք այնուամենայնիվ կիմանանք, թե այդ ինչպիսի համագործակցության ռազմավարական ոլորտներն ու պարտավորություններն են կողմերը արձանագրել փաստաթղթում;  այլ ոչ այնպես, ինչպես դա եղել է Հայաստանի և Վրաստանի միջև նույն պայմանագրի տեքստում, որը հրապարակվել է միայն Երևանում վերստորագրվելուց հետո։
 
Բաքվի համար կարևոր է հասկանալ, թե Թրամփի վարչակազմը որքանո՞վ է հավատարիմ մնալու Հայաստանի հետ պայմանավորվածություններին, կշարունակվի արդյոք Հայաստանի համար «բաց չեկի» քաղաքականությունը, և արդյոք ամերիկա-ադրբեջանական հարաբերությունները մնալու են որպես հայ-ամերիկյան հարաբերությունների պատանդ։
 
Այս հարցերի պատասխանները կստանանք առաջին կիսամյակի ընթացքում, երբ ԱՄՆ-ում ձևակերպեն՝ Թրամփի վարչակազմի արտաքին քաղաքականության հիմնական պատասխանատուների մոտեցումները։ Դրա հետ մեկտեղ մեր տարածաշրջանի նկատմամբ հարաբերությունների վրա ազդեցություն կունենան Ուկրաինայի, Մերձավոր Արևելքի/Իրանի շուրջ գործընթացները, ԵՄ-ի հետ ԱՄՆ-ի հարաբերությունները և շատ այլ բան։
 
Հեռանկարում մենք ունենք՝ Ադրբեջանի տարածքում հանցագործությունների մեջ մեղադրվող Հայաստանի քաղաքացիների դատավարությունները, երկկողմ բանակցային ձևաչափի շարունակություն, որտեղ չկա ոչ մի արտաքին միջնո՜րդ»,- գրում է Ֆարհադ Մամեդովը։