Հայկական ազգայնականության գաղափարախոսության առաջացումը «Սև ճանապարհ» նախագիծ. թողարկում

Աշխարհի յուրաքանչյուր պետություն, յուրաքանչյուր ազգ, յուրաքանչյուր էթնիկ խումբ ընտրում է իր սեփական, մյուսներից տարբերվող զարգացման ուղին։ Հնարավոր է ոչ իդեալական՝ խոչընդոտներով ու օբյեկտիվ դժվարություններով։ Բայց զարգացման ճանապարհին հազվադեպ են ժողովուրդները, որոնք օգտագործում են անմարդկայնությունը, դաժանությունը, բռնությունը և ահաբեկչությունը որպես դրան հասնելու մեթոդներ, նույնիսկ էքսպանսիայի քաղաքականություն վարելիս: Պատմությունը ցույց է տալիս, որ նման ուղի ընտրած պետությունները վաղ թե ուշ անհետանում են աշխարհի քաղաքական քարտեզից։ Այդպես եղավ Երրորդ Ռեյխի, վիշիական Ֆրանսիայի և Դեմոկրատական Կամպուչիայի դեպքում:

Հայ ժողովուրդը նույնպես վերջին մեկուկես դարում ընթանում է ազգային ահաբեկչության ճանապարհով և, կարծես թե, մտադիր չէ լքել այն։ Նրա զոհերի թվում էին արդեն 19-20-րդ դարերի սկզբին Օսմանյան կայսրությունը, Ադրբեջանը և մի շարք այլ պետություններ, որոնց մասին մենք անպայման կխոսենք։ Ընդ որում, հայ հասարակության բոլոր շերտերում կա կոնսենսուս հայոց պետականության կայացման գործում ահաբեկիչների կամ ինչպես իրենք, հայերն են անվանում՝ ֆիդայիների հերոսական դերի վերաբերյալ։ Ի դեպ, ֆիդային տերմինը հայերը փոխառել են արաբերենից, որը նշանակում է մարդ, ով զոհաբերում է իրեն հանուն ինչ-որ գաղափարի։ Բայց հայ ֆիդայիների զոհերը ոչ թե  իրենք էին, այլ սեփական ժողովրդի, հայրենակիցների բարեկեցությունն ու ապագան, որոնք իրենց ապրած երկրում զրկվում էին արտոնություններից ու հարմարավետ կյանքից:

Ավելի մանրամասն.