Ֆրանսիայի և Հայաստանի միջև քառորդ միլիարդ եվրոյի արժողությամբ ռազմական պայմանագրեր Նոր սերնդի ինքնագնաց հրետանային հրանոթներ և հակատանկային համակարգեր

Ֆրանսիայի զինված ուժերի նախարարության կողմից խորհրդարան ներկայացված զեկույցը դարձավ այն հազվագյուտ դեպքը, երբ փակ ռազմատեխնիկական թեմաան ստացել է պաշտոնական հաստատում։ Փաստաթղթում ուղակիորեն ասվում է Հայաստանի հետ մոտավորապես 274,5 միլիոն եվրո գումարի կնքված պայմանագրերի մասին: Տարիներ շարունակ Փարիզը սահմանափակվել է Երևանին դիվանագիտական աջակցությամբ և բարձրաձայն, երբեմն անհեռատես քաղաքական հայտարարություններով, միաժամանակ խուսափելով «քարերի երկիր» մահացու զենք մատակարարելուց:
 
Փարիզի պաշտոնական բացատրությունը՝ «համագործակցության դիվերսիֆիկացիա», «բացառապես պաշտպանական բնույթի մատակարարումներ» է: Սակայն պայմանագրերի ցանկում կան համակարգեր, որոնք իրենց բնութագրերով անհնար է անվանել «զուտ պաշտպանական»: Ինչպես մենք բազմիցս նշել ենք մեր վերլուծական նյութերում, 155 մմ տրամաչափով «Caesar» ինքնագնաց հաուբիցը հենց այն օրինակն է, որը խաթարում է պաշտոնական բացատրագիրը: Այս համակարգը ակտիվ-ռեակտիվ զինամթերք է արձակում մինչև 42 կիլոմետր հեռավորության վրա, ունի շարժողականություն  և արագ ծավալվողականություն, հարմար է խորը կրակային մարտերի և հակամարտական պատերազմի համար: Նման ինքնագնաց հրետանային հրանոթների մի քանի մարտկոցները՝ օպերատիվ մակարդակի լիարժեք գործիք է, որը հնարավորություն է տալիս հարվածներ հասցնել թիկունքում գտնվող թիրախներին և ստեղծել նոր կրակի ուրվագիծ: «Caesar»-ը ստացած ցանկացած երկիր ինքնաբարեբար իր հրետանու որակը բարձրացնում է նոր մակարդակի վրա:

Բայց այս զեկույցում մեզ ավելի շատ հետաքրքրել է  երկրորդ ասպեկտը, դրանք են՝ շարժական հակատանկային հրթիռային համակարգերը։ Զեկույցում չի նշվում կոնկրետ մոդելը, բայց տրամաբանությունը և Ֆրանսիայի սպառազինության ժամանակակից ուղղությունը հանգեցնում են ամենահավանական պատասխանին. «Akeron MP»։ Համակարգը համատեղում է թիրախավորման ռեժիմը մեկնարկից առաջ և մեկնարկից հետո՝ ձեռքով կառավարման հնարավորության հետ, ինչը թույլ է տալիս թաքստոցների հետևում և բարդ ռելիևֆում գտնվող թիրախների խոցման համար իրագործել վերևից և կորագիծ հարվածներ։ Մարտական նշանակությամբ և հնարավորությունների առումով «Akeron MP»-ը մոտ է իր համաշխարհային անալոգներին.  ամերիկյան «FGM-148 Javelin»-ին՝ իր դասական «տանիքի լայնքով» հետագծով, իսրայելական «Rafael Spike» ընտանիքին (NLOS/MR/LR տարբերակներ),  ինչպես նաև «NLAW» տեսակի ավելի կոմպակտ լուծումներին։
 
Նախորդ սերնդի հակատանկային համակարգերը (օրինակ, «Milan»-ը, որը ֆրանս-գերմանական մշակում է, պատկանում է հակատանկային հռթիռային համակարգերի երկրորդ սերնդին) երկար ժամանակ շահագործաց Հայաստանի համար «Akeron MP»-ին նման համակարգի հնարավոր հայտնվելը կարող է դառնալ որակյալ տեխնոլոգիական ցատկ։ Տարածաշրջանային համատեքստում դերի և արդյունավետության առումով ամենամոտ անալոգը մնում է իսրայելական «Spike» շարքը՝ այս համակարգերը գտնվում են Ադրբեջանի սպառազինության մեջ և բազմիցս ցուցադրվել են մարտական գործողություններում։
 
Սակայն տեխնիկայի մատակարարումը՝ գործարքի միայն մի մասն է։ Ոչ պակաս կարևոր է մարդկային գործոնը. հայ սպաները վերապատրաստվում են Ֆրանսիայում, ընդօրինակում են փորձը, ուսումնասիրում են նոր համակարգերի և լեռնային պայմաններում մարտական գործողությունների կիրառման մարտավարությունը։ Այս նախագծի շրջանակներում Երևանի Վազգեն Սարգսյան անվան ռազմական ակադեմիան համագործակցում է Ֆրանսիայի Սեն-Սիր ռազմական ակադեմիայի հետ, ինչը թույլ է տալիս հարմարեցնել ուսումնական ծրագրերը և կազմավորել սեփական հրահանգչական կադրեր։ Զուգահեռաբար քննարկվում են նաև ռազմաարդյունաբերական  ոլորտում համագործակցության համատեղ նախագծեր։
Կա նաև մեկ այլ, լայն լսարանի համար ավելի քիչ նկատելի կողմ։ ՆԱՏՕ-ի տրամաչափի զենքին անցնելը և ժամանակակից համակարգերի գնումը նշանակում է կախվածություն արևմտյան մատակարարման շղթաներից. զինամթերք, վերանորոգում, պահեստամասեր, սպասարկում՝ այս ամենը վերահսկվում են արտադրողի կողմից։ Եթե Հարավային Կովկասում իրավիճակը նորից դուրս գա քաղաքական շրջանակներից, մատակարարման արագությունը կդառնա կրիտիկական գործոն։ Իսկ Ֆրանսիան  փորձում է Երևանին զենք մատակարարելու միջոցով  Հարավային Կովկասի տարածաշրջանում ստեղծել հարմար ուղի քաղաքական և տեխնոլոգիական ազդեցության համար։
 
Ադրբեջանում այս բոլոր գործընթացները ուշադիր արձանագրում են և անում են համապատասխան եզրակացություններ։
 
Այո, «Caesar»-ը և ժամանակակից հակատանկային հռթիռային համակարգերը նոր սպառնալիքներ են ներկայացնում ամրությունների, առաջնային ստորաբաժանումների, տեխնիկայի և ենթակառուցվածքների համար։ Սա է իրականությունը. սպառազինությունը դարձել է քաղաքականության լեզու։ Ֆրանսիան փորձում է բարձրաձայն խոսել այս լեզվով։ Սակայն ադրբեջանական բանակի տրամադրության տակ կա բավարար միջոցներ, որպեսզի համահարթել նման ռիսկերը՝ հետախուզական և հակամարտական հնարավորություններից մինչև անօդաչու համակարգեր և էշելոնացված հակաօդային պաշտպանություն։