Հայկական երազներ հնդկական սոուսով Նյու Դելին և Երևանը հրկիզում են Հարավային Կովկասը

Հնդկաստանը շարունակում է զենքով լցնել Հայաստանը։Այսպես, հնդկական «IADN» լրատվական գործակալությունը վերջերս հայտնել է այն մասին, որ Հայաստանը դարձել է Նյու Դելիից զենքի ամենամեծ գնորդը։ Կատակ հո չի, 2024-2025 ֆինանսական տարում կիսաթշվառ Հայաստանի կողմից Հնդկաստանից զենքի գնման ընդհանուր ծավալն արդեն հասել է 600 միլիոն դոլարի։ Եվ, ըստ ամենայնի, այս ցուցանիշը կաճի։ Ակնհայտ է, որ հայկական բանակի զինանոցի հնդկական և արևմտյան սպառազինությամբ համալրումը պայմանավորված է նրանով, որ Հայաստանում դեռևս ռեւանշի հույսեր ունեն։ Հիմարություն է, բայց փաստ է։ Հնդկաստանը իր հերթին, ռազմականացնելով Հայաստանը, այստեղ իր աշխարհաքաղաքական նպատակներն է հետապնդում։

Մասնավորապես, դրանք ուղղված են Բաքվի ռազմավարական գործընկեր՝ Պակիստանի դեմ։ Հիշեցնենք, որ 2017 թվականին Բաքվի, Անկարայի և Իսլամաբադի միջև ստորագրվել է եռակողմ հայտարարություն՝ ուղղված տնտեսական և առևտրային կապերի ամրապնդմանը, համատեղ պաշտպանական արտադրության զարգացմանը, միջազգային հարցերում համատեղ դիրքորոշման ամրապնդմանը, միջխորհրդարանական համագործակցության ակտիվացմանն ու ահաբեկչության դեմ պայքարում համատեղ ջանքերին։ Բացի այդ, երեք երկրները զորավարժություններ են անցկացրել՝ «Երեք եղբայրներ» խոսուն խորագրի ներքո, իսկ 2021 թվականի հունվարին ստորագրվել է Իսլամաբադի հռչակագիրը, որը նախատեսում է եռակողմ քաղաքական և տնտեսական համագործակցության խորացում, ինչպես նաև փոխգործակցություն խաղաղության և անվտանգության ամրապնդման և մի շարք այլ ոլորտներում: Ավելի ուշ, նույն թվականի հուլիսին, ստորագրվել է Բաքվի եռակողմ հռչակագիրը, որը կոչված է ավանդ ներդնել երեք երկրների միջև ռազմավարական կապերի ամրապնդման մեջ։

Ադրբեջանը, Թուրքիան և Պակիստանը զարգացնում են ռազմական և ռազմատեխնիկական համագործակցությունը, ինչը, ըստ երևույթին, մեծ անհանգստություն է պատճառում ազգայնական Նարենդրա Մոդիի կառավարությանը, որը, զինելով և խրախուսելով Հայաստանին՝ փորձում է այդպիսով դիմակայել երեք եղբայրական պետությունների կազմավորված դաշինքին։ Ու թեև Բաքվի և Իսլամաբադի ամուր հարաբերություններն ուղղված չեն երրորդ երկրների դեմ, այնուամենայնիվ, Հնդկաստանը խաղադրույք է կատարում Հայաստանում ռևանշիստական տրամադրությունների վրա՝ լավ իմանալով, թե ում դեմ են դրանք ուղղված։ Այս կապակցությամբ Բաքուն արտահայտել է իր դժգոհությունը Հայաստանին հնդկական զենքի մատակարարումներին՝ հայտարարելով Հայաստանի ռազմաքաղաքական ղեկավարության մոտ հնարավոր ռևանշի պատրանքի անթուլատրելիության վերաբերյալ։ Դեռ անցյալ տարվա մայիսին նախագահ Ալիևը, ընդունելով Հնդկաստանի նոր դեսպան Սրիդարան Մադհուսուդհանանի հավատարմագրերը, հայտարարել է այն մասին, որ Հայաստանում գլուխ են բարձրացնում ռեւանշիստական ուժերը, և չեն դադարում Ադրբեջանի նկատմամբ տարածքային պահանջները։ «Եթե Հայաստանը իրոք խաղաղություն է ուզում Ադրբեջանի հետ, ապա ինչի՞ համար է նա ձեռք բերում հարյուրավոր միլիոն դոլարների զենք»,- ասել է Իլհամ Ալիևը՝ զգուշացնելով, որ նման քաղաքականությունը կարող է հանգեցնել տարածաշրջանի համար նոր սպառնալիքների։

Հնդկաստանի կողմից Ադրբեջանի նկատմամբ չքողարկված թշնամանքը սկսել է դրսևորվել Երկրորդ ղարաբաղյան պատերազմում Հայաստանի ջախջախիչ պարտությունից հետո։ Հենց այդ ժամանակ Հնդկաստանը Հայաստանի հետ՝ 40 միլիոն դոլար ինքնարժեքով տեղական արտադրության չորս «Swathi» ռադարների մատակարարման մասին պայմանագիր կնքեց։ Թեև ավելի վաղ Հնդկաստանը չէր թաքցնում, թե ում կողմում է նրա համակրանքը։ 2008 թվականի մարտին նա կանգնեց Հայաստանի կողմը՝ ելույթ ունենալով ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի նիստում ընդդեմ Ադրբեջանի առաջարկած բանաձեւի, որի մեջ Ղարաբաղի տարածաշրջանը ճանաչվում էր որպես հայերի կողմից օկուպացված տարածք։ Հնդկաստանին ռազմական և քաղաքական աջակցությունը մեծանում է նաև նրա ֆոնին, որ Հայաստանը աջակցում է Քաշմիրում հնդկական քաղաքականությանը։

Քանի որ Հայաստանը խնդրահարույց հարաբերություններ ունի Ադրբեջանի, Թուրքիայի և Պակիստանի հետ, ապա, կարելի է ասել, որ կասկած չի թողնում, որ Նյու Դելին առաջիկայում ևս զինելու է Երևանին, որպեսզի վառելափայտ նետի տարածաշրջանում նոր պատերազմ բոցավառելու համար։

Ինչպես գիտեք, Ադրբեջանը գտնվում է կարևոր տրանսպորտային միջանցքների սահմանագծում, որոնցով հետաքրքրված են շատ պետություններ՝ սկսած ԵՄ-ից մինչև Չինաստանը և Հնդկաստանը: Բայց, կարծես թե, սա չի հանդիսանում ծանրակշիռ առիթ, որպեսզի Մոդիի կառավարությունը հրաժարվի մեր տարածաշրջանում իր թշնամական գործողություններից և չափավորի իր հակաադրբեջանական գործունեությունը։ Զինելով Հայաստանին՝ Հնդկաստանը հարվածի տակ է դնում Ադրբեջանի հետ հաստատված տնտեսական համագործակցությունը։ Օրինակ՝ անցյալ տարի Ադրբեջանի և Հնդկաստանի միջև ապրանքաշրջանառությունը գերազանցել է մեկ միլիարդ դոլարը։ Հնդկաստանը գնում է ադրբեջանական նավթ՝ 2023 թվականի առաջին կիսամյակի արդյունքներով Նյու Դելին գնել է ավելի քան 1 միլիոն տոննա «սև ոսկի»։ Ադրբեջանը իր հերթին գնում է հնդկական դեղագործական ապրանքներ, սննդամթերք, տեքստիլ: Այնպես որ հնդկական կողմը պետք է իր համագործակցության ներուժն ուղղի տարածաշրջանի առաջատար երկրի հետ տնտեսական կապերի ընդլայնմանը, այլ ոչ թե սպառազինությունների շուկայում ինքնահաստատվի կիսաթշվառ Հայաստանի միջոցով, որն առանց այդ էլ, վաղուց է դարձել գործիք Կովկասում արևմտյան դերակատարների հավակնոտ շահերը առաջ մղելու համար։ Համապատասխանաբար, տարածաշրջանում նոր պատերազմի դեպքում հենց Հայաստանն է բախվելու աղետալի հետեւանքների, եւ ոչ մի հնդկական կամ ֆրանսիական սպառազինություն չի օգնի նրան։