«Մոսկվան ձանձրացել է Երևանի մասին հոգ տանելուց» Միտրախովիչն ու Ռյաբցովը՝ Caliber.Az- կայքում

Գնալով ավելի դժվար է դառնում՝ Մոսկվայի և Երևանի հարաբերությունները նկարագրելու համար բառեր գտնել։ Կրեմլի զայրացած հռետորաբանությունը արդեն դառնում է սովորական, իսկ Երևանը դեմ չէ Մոսկվայի հասցեին նետել թունավոր արտահայտությունների պատասխան չափաբաժինը, օրինակ՝ Բելոկամեննին (Մոսկվա) մեղադրելով Հայաստանում հեղաշրջման փորձի մեջ։ Բուռն կրքերի նման ֆոնին ծագում է այնպիս զգացում, որ հեռու չէ նաև ռուս-հայկական հարաբերությունների խզումը։

Իսկ ինչպե՞ս են իրավիճակը տեսնում ռուս քաղաքագետները։

Ինչպես Caliber.Az-ի հետ զրույցում նշել է՝ Ազգային էներգետիկ անվտանգության հիմնադրամի փորձագետ, Ռուսաստանի Դաշնության կառավարությանն առընթեր Ֆինանսական համալսարանի գիտաշխատող Ստանիսլավ Միտրախովիչը, ակնհայտ է, որ Ռուսաստանի և Հայաստանի հարաբերությունները քաղաքական ոլորտում ապրում են բարդ ժամանակաշրջան. կողմերի միջև վստահություն չկա՝ Մոսկվան ենթադրում է, որ Երևանը միտումնավոր կերպով Ռուսաստանից հեռանալու կուրս է անցկացնում։

«Այժմ նկատվում է Հայաստանում առհասարակ ռուսական ներկայությունը դուրս մղելու միտում. կոչեր են հնչում՝ փակել ռուսական ռազմաբազան, հեռացնել ռուսական հեռուստաալիքները հայկական եթերից, դուրս գալ ՀԱՊԿ-ից։ Հնչում են նաև այլ հակառուսական կոչեր։ Հետևաբար Ռուսաստանում դժվար է ակնկալել որեւէ համակրանք Հայաստանի ներկայիս իշխանության եւ ներկայիս քաղաքական կուրսի նկատմամբ։ Մալթայի բանակցությունների պատմությունը՝ իրավիճակը սրելու համար խաղերի Երևանի գործողությունների ևս մեկ ցուցիչ է։ Նույնիսկ Չինաստանը հրաժարվեց մասնակցել այդ բանակցություններին, քանի որ դրանք անիմաստ է համարել Ռուսաստանի բացակայության պայմաններում։ Իսկ ահա Երևանը որոշեց մասնակցել»,- ընդգծել է նա։

Ինչ վերաբերում է Միջազգային քրեական դատարանի Հռոմի կանոնադրությամբ ստեղծված իրավիճակի հետ Երևանի վերախաղալու փորձերին, ապա, ըստ Միտրախովիչի, Ռուսաստանը տեսնում է, թե ինչումն է էությունը։ Եվ չի ընդունում այն փաստարկները, թե դա ինչ-որ կերպ կապված է միջազգային արբիտրաժում Ադրբեջանին հակադրվելու հետ։

«Այս գործիքը Հայաստանը ոչ մի կերպ չի կարող օգտագործել Ադրբեջանի դեմ, իսկ Ռուսաստանի համար՝ դա մարտահրավեր է՝ հաշվի առնելով Վլադիմիր Պուտինի վերաբերյալ ՄՔԴ-ի որոշումը։

Առայժմ դեռ չեն երևում ինչ որ պահեր, որոնք կարող են փոխել Ռուսաստանից հեռանալու Հայաստանի ներկայիս միտումը։ Կարծում եմ, որ նման քաղաքական կուրսը կարող է վերածվել խնդիրների հենց Հայաստանի համար։ Երեւանը, չգիտես ինչու, դա հաշվի չի առնում, բայց ապարդյուն։ Ռուսաստանից հեռանալն այն ակնկալիքով, որ Հայաստանի խնդիրները կլուծեն ԱՄՆ-ը կամ Եվրոպան, կարող է բավականին սխալ լինել։ Եթե ես նրանց տեղը լինեի, շատ լավ կմտածեի»,- ասել է Ս. Միտրախովիչը։

Միաժամանակ, ռուս քաղաքագետ Ալեքսանդր Ռյաբցովի կարծիքով, Երևանը, ըստ ամենայնի, չունի հստակ քաղաքականություն ու տարածաշրջանում և մասնավորապես աշխարհում իրավիճակի վերաբերյալ միասնական տեսլական։

«Սա արդեն նշվել է, և սա ես չեմ հնարել, բայց լիովին համաձայն եմ, Երևանում իսկապես չկա գործողությունների դիվանագիտական երկարաժամկետ ծրագիր, արտաքին քաղաքական ռազմավարություն։ Նրանք փոփոխական են պլաստիլինի պես՝ Փաշինյանն ու նրա ապարատը այսօր որ ոտքից ելնում են, ամեն ինչ այդպես էլ տեղի է ունենում։ Նրանք այսպես են ապրում մոտավորապես 2020 թվականից, երբ Հայաստանը ենթարկվեց կապիտուլյացիայի։ Հայաստանի վարչապետը պլաններ չի կազմում, նա գիտակցում է, որ շատ բաներ ակնթարթային են, և պետք է անընդհատ խաղալ «և՛ մեր, և՛ ձեր» սկզբունքով։

Այդ իսկ պատճառով Հայաստանի արտաքին քաղաքականությունը դիվանագիտական կոպիտ սխալների նոնստոպ է, որտեղ կարելի է այսօր ասել մի բան, իսկ վաղը՝ մեկ այլ բան։ Այո, հիմա Երեւանը իսկապես վերցրել է Արեւմուտքի հետ մերձեցման կուրս, բայց Փաշինյանն ու նրա թիմը չեն հաշվարկում նման որոշումների ռիսկերը։ Եվ մենք տեսնում ենք, որ դա այդպես էլ կա՝ Երևանի թունավոր չարաճճիություններն ակնհայտորեն ազդեցին նրա վրա, որպեսզի Մոսկվան Բաքվին չխանգարի Ղարաբաղը զինված կազմավորումներից մաքրելու հարցում։ Չնայած, կար ժամանակ, երբ Ռուսաստանը գործնականում ընդդիմանում էր՝ ռուսական խաղաղապահ քանակակազմի պատասխանատվության գոտում իրավիճակը փոխելու Բաքվի փորձերին։

Մոսկվան ձանձրացել է Երևանի մասին հոգ տանելուց։ Փորձելով մերձենալ Արևմուտքին, Երևանը հայտնվում է՝ առանց հուսալի գործընկերների, առանց անվտանգության երաշխավորների իր «բնակության վայ» Հարավային Կովկասում։ Իսկ Փաշինյանի կաբինետի որոշումներում ամեն ինչ մի տեսակ խառնաշփոթ է։ Օրինակ, Կապանում (Գաֆան-Խմբ.) Ռուսաստանի Դաշնության գլխավոր հյուպատոսության բացմանը Երևանը չգիտես ինչու աջակցեց, ըստ երևույթին համարելով, որ դա ինչ-որ կերպ իրեն կօգնի տարածաշրջանում բացահայտ անհեռանկարային խաղում: Սակայն սկզբունքորեն այս պահը ոչ մի կերպ չի փոխում իրավիճակը՝ Հայաստանը կանգնած է իր պետականությունը կորցնելու շեմին, ընդ որում այնպես, որ ոչ ոք այդ առնչությամբ նույնիսկ չի էլ հազա»,- եզրափակել է Ա. Ռյաբցովը։