Պայքար Կենտրոնական Ասիայի համար. խաղադրույքները բարձրանում են Փորձագիտական կարծիքները՝ Caliber.Az կայքում

Ռուս-ուկրաինական հակամարտության ավարտից հետո հարկ է ակնկալել՝ շեշտադրումների փոխարինում և Կենտրոնական Ասիայի համար պայքարի սրացում: Այս մասին «EADaily»-ին տված հարցազրույցում հայտարարել է՝ Ղազախստանի սոցիալիստական շարժման համանախագահ Այնուր Կուրմանովը:

Նրա խոսքով, տարածաշրջանի համար պայքարը կշարունակվի էլ ավելի մեծ ուժով, քանի որ «անգլոսաքսոնների և եվրոպացիների կողմից հազվագյուտ մետաղների, վոլֆրամի, գունավոր և թանկարժեք մետաղների և այլ կարևորագույն հանքանյութերի հանքավայրերի զավթումը հանգեցնում է տարածքների գաղութային յուրացմանը՝ դրանից բխող բոլոր հետևանքներով»:
 
Կուրմանովը համարում է, որ տեղի է ունենում՝ Կենտրոնական Ասիայի նախկին խորհրդային հանրապետությունների իշխող վերնախավերի արագ աշխարհաքաղաքական վերակողմնորոշում դեպի Արևմուտք, ինչը Ղազախստանում և Կենտրոնական Ասիայում ուժերի հավասարակշռությունը  կտրուկ փոխում է հօգուտ ԱՄՆ-ի, Մեծ Բրիտանիայի, ԵՄ-ի, ինչպես նաև Ճապոնիայի և Հարավային Կորեայի: Այս երկրները, նրա խոսքով, մտադիր են տարածաշրջանում ռեսուրսներ արդյունահանել իրենց ռազմաարդյունաբերական համալիրի և տեխնոլոգիական ոլորտների համար:
 
Հետաքրքիր է, թե որքանով է նա ճիշտ իր ենթադրություններում այն մասին, որ Ուկրաինայում հակամարտության թեժ փուլի հնարավոր ավարտից հետո կծավալվի գերտերությունների նոր պայքար Կենտրոնական Ասիայի համար: Ինչո՞ւ տարբեր քաղաքական կենտրոնների համար այդպես կարևոր է ունենալ վճռորոշ ազդեցություն հետխորհրդային տարածքի այս հատվածի վրա: Ի՞նչ հետևանքների կարող է բերել Կենտրոնական Ասիայի համար մրցակցությունը Արևմուտքի և Ռուսաստան-Չինաստան կապի միջև: Եվ ինչպե՞ս է սա համընկնում նրա հետ, որ և՛ Չինաստանը, և՛ Եվրոպան շահագրգռված են Միջին միջանցքի նախագծի իրականացմամբ՝ իրենց միջև ապրանքների ավելի մեծ հոսք ապահովելու համար:
 
Այս առնչությամբ իրենց մտքերով Caliber.Az-ի հետ կիսվել են՝ Կենտրոնական Ասիայի հայտնի փորձագետները:
 
Ղազախստանից քաղաքագետ և գիտնական Ժակսիլիկ Սաբիտովը նշել է, որ, նրա կարծիքով, Այնուր Կուրմանովը, սկզբունքորեն, հանդիսանում է ավելի շատ քաղաքական եզրային դեմք:
 
«Նա չի կրում ինչ-որ մեծ օրակարգ և այս ոլորտում մեծ փորձագետ հատկապես չի հանդիսանում:
 
Երկրորդը, երբ մենք խոսում ենք, պայմանականորեն, Կենտրոնական Ասիայում մեծ խաղի մասին, այստեղ իրականում այն, ինչ նշվել է, հանդիսանում է ավելի շատ ռուսական տեսակետ: Իրականում, կոնկրետ Ղազախստանը հետևում է բազմավեկտոր քաղաքականությանը։ Այն, սկզբունքորեն, չի պատրաստվում ենթարկվել տարբեր կողմերի շահերին։ Այսինքն այն չի հանդիսանում շախմատի տախտակ, ունի իր ուրույն ինքնությունը, ինչպես և Կենտրոնական Ասիայի մյուս երկրները», - ասում է փորձագետը։
 
Սաբիտովը նշել է, որ թուրքական ինտեգրացիան և Թուրքական պետությունների կազմակերպությունը ոչ մի կերպ առանձնապես չեն ազդում այդ աշխարհաքաղաքական գործընթացների վրա, քանի որ իրականում  ձեր սահմաններից հեռու չես գնա, և աշխարհագրությունից նույնպես։
 
«Այսինքն այն, որ Ղազախստանը սահմանակից է Ռուսաստանին և Չինաստանին, այնուամենայնիվ բավականաչափ աշխարհաքաղաքական ազդեցություն ունի նրա վրա։ Բայց, դրանով հանդերձ, իհարկե, պետք է հասկանալ, որ Ղազախստանը միշտ Ռուսաստանից կամ Չինաստանից բացի ցանկացած արտաքին դերակատարին իր համար միշտ ընկալում է որպես որոշակի բարիք։ Եվ բազմավեկտորականությունը այստեղ ողջունելի է», - ընդգծել է Սաբիտովը։
 
Քաղաքական մեկնաբան, պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Ասկար Ջակիշևը (Բիշքեկ) հայտարարել է, որ Ուկրաինայում Արևմուտքի և Ռուսաստանի միջև դիմակայության «թեժ» փուլի ավարտով «սառը» պատերազմը կշարունակվի արդեն տնտեսական ոլորտում։
 
«Ռուսաստանի նկատմամբ պատժամիջոցների ռեժիմը կպահպանվի, և Կենտրոնական Ասիայում Արևմտյան երկրների ակտիվության աճը, ինչպես ես եմ պատկերացնում, հանդիսանում է տարածաշրջանի երկրները Ռուսաստանից հեռացնելու ծրագրի մի մաս՝ փոխհատուցելով Ռուսաստանի կորցրած բնական պաշարները, հիմնականում Ղազախստանի պաշարներով։ Կենտրոնական Ասիայի մնացած երկրները Արևմուտքի կողմից դիտարկվում են որպես երկրորդական՝ այսպես ասած «ընկերակցության համար»։ Կենտրոնական Ասիայի երկրների և Արևմուտքի միջև հարաբերություններում նկատվում է զգալի անհավասարակշռություն։
 
Եթե Կենտրոնական Ասիայի երկրները համագործակցությունից ակնկալում են բարձր տեխնոլոգիաներ, ապա Արևմուտքը նպատակադրված է միայն բնական պաշարներին հասանելիության վրա՝ մրցակցելով ռուսական բիզնեսի հետ և տարածաշրջանի իշխող շրջանակների կողնորոշումը շրջելով իր կողմը, միաժամանակ իրականացնելով Ռուսաստանին խեղդելու՝ հին ամերիկյան «Անակոնդա» վարդապետությունը՝ նրա սահմանների երկայնքով ձևավորելով անբարյացակամ երկրների շղթա», - համարում է պատմաբանը։
 
Սակայն, չնայած Ռուսաստանի ներկայիս թուլացմանը, հավելում է նա՝ Եվրասիական տարածքի աշխարհագրությունը ևԽորհրդային Միության տարիներին նախկին խորհրդային հանրապետությունների միջև ստեղծված բազմաալիքային ենթակառուցվածքը առաջվա պես մնում են նրանց տնտեսական փոխազդեցության կարևորագույն հիմքը։
 
«Այլ կերպ ասած, Կենտրոնական Ասիայի երկրների և Ռուսաստանի տնտեսությունները այնքան խորն են փոխկապակցված, որ այդ կապերի խզումը սպառնում է լուրջ անհավասարակշռությամբ՝ առաջին հերթին Կենտրոնական Ասիայի պետությունների համար, ինչի մասին տարածաշրջանի ղեկավարները քաջատեղյակ են։
 
Իսկ ինչ վերաբերում է Չինաստանին, ապա նրա ներկայությունը Կենտրոնական Ասիայում չի ուղեկցվում որևէ քաղաքական պարտավորություններով, հետևաբար որևէ մտահոգություն չի առաջացնում Ռուսաստանի կողմից», - եզրափակել է Ջակիշևը։