Փաշինյանը ընդդեմ Գարեգին II-ի. Ինչպե՞ս կավարտվի գոտեմարտը Փորձագիտական կարծիքները՝ Caliber.Az կայքում

Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարել է մայր աթոռից  Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Երկրորդի հրաժարականի անհրաժեշտության մասին՝ նրան անվանելով սպառնալիք երկրի ազգային անվտանգությանը։
 
«Կտրիճ Ներսիսյանը (կաթողիկոսի աշխարհիկ անունը - խմբ.) սպառնալիք է Հայաստանի ազգային անվտանգությանը։ Ես համարում եմ, որ ոչինչ ավելի մեծ վնաս չի պատճառում Հայ առաքելական սուրբ եկեղեցուն, քան Կտրիճ Ներսիսյանի ներկայությունը», - ասել է Փաշինյանը՝ անցյալ հինգշաբթի լրագրողների համար ճեպազրույցի ժամանակ։
 
«Սա պահանջի ժանր չէ, երբ ինչ-որ մեկը պահանջում է Կտրիճ Ներսիսյանի հրաժարականը։ Մենք ասում ենք, որ գործընթացը սկսվել է, և նա պետք է հեռանա։ Այստեղ դրված չէ հեռանալու թե չհեռանալու հարցը։ Նա պետք է հեռանա», - հավելել է նա։
 
Փաշինյանը նաև նշել է, որ կիրակի օրերին ինքը այցելում է միայն այն եկեղեցական արարողություններին, որտեղ Ամենայն հայոց կաթողիկոսի անունը չի հիշատակվում։
 
«Մենք  հոգևորականներին խնդրում ենք հաշվի առնել այն փաստը, որ մենք Կտրիճ Ներսիսյանին կաթողիկոս չենք համարում», - հայտարարել է վարչապետը։
 
Մինչդեռ, օրերս Հայ եկեղեցու 27 եպիսկոպոսներն և արքեպիսկոպոսները հանդես են եկել հայտարարությամբ, որտեղ արտահայտել են իրենց հավատարմությունն ու աջակցությունը Գարեգին Բ-ին։
 
«Անընդունելի և վտանգավոր ենք համարում ներքին եկեղեցական խնդիրները քաղաքական միջամտությամբ լուծելու ցանկացած փորձ։ Անընդունելի և դատապարտելի ենք համարում սուրբ պատարագների ժամանակ Ամենայն հայոց կաթողիկոսի անվան հիշատակման կամայական անտեսումը, որը եկեղեցական տեսանկյունից պարունակում է պառակտման տարրեր», - ասվում է հայտարարության մեջ։
 
Ինչի՞ն  է իրականում ձգտում հասնել Փաշինյանը՝ պնդելով Գարեգինի հրաժարականի վրա։ Եվ արդյո՞ք ընդհանրապես կա որևէ մեխանիզմ, որը աշխարհիկ իշխանության ղեկավարին թույլ է տալիս ներկայիս կաթողիկոսին հեռացնել հոգևոր գահից։
 
Caliber.Az-ի համար այս կետերը համաձայնվել են մեկնաբանել հայտնի քաղաքական մեկնաբանները։
 
Հայաստանի Քաղաքագետների ասոցիացիայի նախագահ, քաղաքագիտության դոկտոր Հմայակ Հովհաննիսյանը անմիջապես հայտարարել է, որ աշխարհիկ իշխանությունների մոտ՝ լինի դա Փաշինյանը, թե որևէ այլ մեկը, Ամենայն հայոց գերագույն պատրիարք-կաթողիկոսի եկեղեցական լիազորությունները հեռացնելու կամ դադարեցնելու օրինական մեխանիզմներ չկան։
 
«Հետևաբար, ցանկանալով ցանկացած գնով ազատվել Գարեգին Բ-ից, ով 44-օրյա պատերազմից անմիջապես հետո հրապարակավ կոչ արեց Նիկոլ Փաշինյանին՝ հրաժարական տալ, Հայաստանի վարչապետը ստիպված է դիմել հիբրիդային պատերազմի Գարեգին Բ-ի և Հայ Առաքելական եկեղեցու մի քանի այլ բարձրաստիճան հոգևորականների դեմ։ Վերջիններս ոչ միայն խայտառակության են ենթարկվում իշխանամետ լրատվամիջոցներում, այլ նաև 1937 թվականի   անմռանալի ստալինյան բռնաճնշումներից հետո առաջին անգամ հայտնվել են բանտում, իսկ ոմանք արդեն ստացել են իրական ժամկետներ։
 
Հայ եկեղեցու համար այս աննախադեպ իրավիճակը վարչապետը բացատրում է նրանով, որ Գարեգին II-ը, իբր, սպասարկում է «օտար պետության» շահերը: Սրա տակ բացահայտ նկատի է առնվում է Ռուսաստանը, քանի որ Նիկոլ Փաշինյանը նաև զայրացած ցասումնաճառեր է ուղղում Գարեգին II-ի եղբոր՝ Հայ Առաքելական եկեղեցու Ռուսաստանի և Նոր Նախչըվանի թեմի առաջնորդ Եզրաս արքեպիսկոպոսի հասցեին: Առավել ևս, Փաշինյանի կուսակիցները իրենց ղեկավարից ավելի հեռու են գնում և պնդում են, որ հենց Կրեմլը Գարեգին II-ին թույլ չի տալիս նախավերջին Հռոմի պապի օրինակով, թողնել պատրիարքական գահը և հեռանալ պատմության գիրկը: Գագաթնակետը Նիկոլ Փաշինյանի կողմից կաթողիկոսի դեմ ուղղված երկարամյա «ԿԳԲ-ի գործակալ» լինելու մասին մեղադրանքն էր»,- պատմել է քաղաքագիտության դոկտորը։
 
Նա ընդգծել է, որ այսօր ոչ ոք չի կարող ճշգրիտ կանխատեսել, թե ինչպես կավարտվի այս պատմությունը։
 
«Ծագել է, ըստ էության, փակուղային իրավիճակ. դրանից դուրս գալու օրինական մեխանիզմներ չկան, իսկ հոգևորականության դեմ ուժային մեթոդները կարող են կոշտ դիմադրություն հրահրել այլ քրիստոնեական եկեղեցիների կողմից: Նման արձագանքի հավանականության մասին է վկայում այն փաստը, որ ներկայիս Հռոմի պապ Լիոն XIV-ը Ստամբուլի Սուրբ Աստվածածին հայկական եկեղեցում պատարագին մասնակցելու ժամանակ իր եղբայրական ողջույնները փոխանցել է ոչ թե Կտրիճ Ներսեսյանին, այլ հատկապես Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին II-ին», - հավելել է Հովհաննիսյանը։
 
Իր հերթին, Ադրբեջանի խորհրդարանի պատգամավոր  քաղաքագետ Ռասիմ Մուսաբեյովը նշել է, որ իրեն լիովին իրավասու չի համարում այն հարցում, թե ինչպես կարելի է Հայ եկեղեցու ղեկավարին հեռացնել կամ ստիպել հրաժարական տալ։
 
«Որքանով ես հասկանում եմ, այստեղ առաջնահերթություն ունի հատկապես եկեղեցու կանոնադրությունը, այլ ոչ թե Հայաստանի վարչապետի ցանկությունները: Բայց որպես Հայ եկեղեցու հոտի անդամ՝ նա կարող է արտահայտել իր կասկածները և որևէ առաջարկություններ անել։
 
Պետք է հաշվի առնել, որ Հայ եկեղեցու ներսում ակնհայտորեն նկատվում է պառակտում. 12 եպիսկոպոսներ և արքեպիսկոպոսներ իրենց դժգոհությունն են հայտնել այն փաստի կապակցությամբ, որ իրենց գործընկերներից մեկը նկարահանվել է անպարկեշտ ձևով, որտեղ իրեն պահում է եկեղեցական հոգևորականին անհարիր ձևով: Նրանք պահանջել են կարգապահական միջոցներ ձեռնարկել: Կաթողիկոսը հրաժարվել է դա անել, ինչը դժգոհություն է առաջացրել որոշ եպիսկոպոսների մոտ: Դե ինչ, թող պարզաբանեն», - ասում է քաղաքագետը։
 
Ըստ էության, նա համարում է, որ Նիկոլ Փաշինյանը, թեև անուղղակիորեն, բայց հասկացնում է, որ Գարեգին II-ը միշտ եղել է տեսողության դաշտում, իսկ հնարավոր է, և հանդիսանում է  հատուկ ծառայությունների աշխատակից՝ դեռևս ԽՍՀՄ ՊԱԿ-ում փաստաթուղթ ստորագրելով։
 
«Եվ հենց այս ուղղությամբ է նա մի ժամանակ գործել արտասահմանում՝ Գերմանիայում, արտասահմանյան Հայ Եկեղեցու շրջանակներում։ Այնուհետև, Քոչարյանի պաշտոնավարման տարիներին, նա գահակալվեց որպես Հայ Եկեղեցու կաթողիկոս։ Լավ հայտնի են նաև Սերժ Սարգսյանի և Քոչարյանի կապերը ԽՍՀՄ-ի, իսկ այնուհետև Ռուսաստանի հատուկ ծառայությունների հետ։ Այս իմաստով ակնարկը բավականին թափանցիկ է։ Գարեգինը սպասարկում է Ռուսաստանի շահերը։ Նրա եղբայրը գլխավորում է Ռուսաստանում Հայ Եկեղեցին՝ իսկ այն գրեթե երկու միլիոն հայ է։ Եվ այսօր այն արտասահմանում ամենահարուստ հայկական համայնքն է։ Այս ամենը միասին Նիկոլ Փաշինյանին թույլ է տալիս պնդել, որ կաթողիկոսը սպասարկում է Ռուսաստանի շահերը, այդ թվում նաև Հայաստանում։ Նա անմիջականորեն չի անվանում Ռուսաստանը, բայց նրա նախորդ հայտարարություններից դա հստակ երևում է։
 
Հետո ինչ է լինելու՝ դժվար է ասել։ Բայց այն, որ Հայ Եկեղեցին ներգրավված է եղել քաղաքականության մեջ և ակտիվորեն մասնակցում է Նիկոլ Փաշինյանին վարչապետի պաշտոնից հեռացնելու փորձերին՝ ակնհայտ է։ Եվ հասկանալի է, որ սա անպատասխան չի մնա։ Կհետևենք։ Պոպկորնի պաշարներ կհավաքենք, ինչպես ասում են նման դեպքերում, զվարճալի կլինի», - եզրափակել է Մուսաբեկովը։