Ռուսաստանի դեսպանը Շուշայում, կամ Շուշայի դասը Երևանին Հարևանները` շաքարից չեն, չեն հալվի

Ադրբեջանում Ռուսաստանի դեսպան Միխայիլ Բոչարնիկովը օրերս այցելել է Շուշա։ Մեր Շուշան, մեր գեղեցկուհին... Իսկական ադամանդ՝ պետության թագի վրա։ Իսկ ինչո՞ւ դեսպանը չայցելի նրան։ Մենք միայն ուրախ ենք, քանի որ տան հյուրը, ինչպես ասում են, Աստված է տանը։

Բայց ահա թե ինչ են գրում այս մասին հայկական լրատվամիջոցները. «Օրերս Ռուսաստանը հերթական անգամ հաճույքով թքեց Հայաստանի երեսին։ Ադրբեջանական լրատվամիջոցները հաղթականորեն շեփորահարել են այն մասին, որ Ադրբեջանում Ռուսաստանի դեսպան Միխայիլ Բոչարնիկովն այցելել է «օկուպացված հայկական քաղաք Շուշի» (չակերտներ-Խմբ.): Եվ նույնիսկ տարածել են այնտեղից քմծիծաղ դեմքով լուսանկար: Տարօրինակ է։ Իհարկե ոչ այն, որ ՌԴ դեսպանը այցելել է Շուշա։ Տարօրինակ է, որ հարեւանները մինչև հիմա նման վերաբերմունքին չեն հարմարվել։ Դե լավ, քիչ է մնացել, շաքարից չեն, չեն հալվի։ Կհամբերեն։

Հաղթանակը այդ թվում նաև իրավունք է տալիս կառուցել այն իրականությունը, որում կապրեն մնացած բոլորը: Իսկ հիմա իրականությունն այնպիսին է, որ դեսպանները գալու են ՄԵՐ Շուշա, մեր հրավերով։ Իսկ դուք, աշխարհագրական հարեւաններ, - գիտակցեք, նկատի առեք և հաշտվեք։ Խելքի չգաք՝ այդպես հեռվից էլ կհիանաք Շուշայով։ Բանալու անցքից կդիտեք, թե մենք ինչպես ենք մեր հյուրերի հետ, մեր քաղաքում կադրիլ պարում։ Եվ եթե ձեզ լավ պահեք՝ կմտածենք: Միգուցե ձեզ էլ, օրինակ, խորհրդարանի պատգամավորների մի ամբողջ պատվիրակությանը հրավիրենք Շուշա։ Որպեսզի տեսնեք, թե ինչպես են մարդիկ ապրում, և ձեր տանը բոլորին այդ մասին պատմեք։

«Շուրջը բոլորը մեղավոր են, չօգնեցին, չպաշտպանեցին, չփրկեցին, չբերեցին, բայց մենք ինքներս լավն ենք, մարտական ենք, հինավուրց ու հմուտ ենք»,- այս կրկներգը նշանակում է «էվոլյուցիա չի լինի, կլիենտը սկզբունքորեն անպատրաստ է»: Հարևանները պակուղու մեջ են։ Աղաղակում են՝ և բոլորը լսում են։ Նույնիսկ չգիտեի, որ նրանք ֆալցետաձայն են... Տրամաբանության հետ բարդ հարաբերությունների և սեփական շահերի ոչ ճիշտ հասկանալու արդյունքում նրանք իրենց քշել են տնտեսական և քաղաքական փակուղու մեջ և մի փոքր բութ գործիքով աշխատում են մեծ հորեղբայրների մոտ, ովքեր երբեմն-երբեմն հաճույքով... Դե, ես վերևում մեջբերում արել եմ։ Հարևաններին խորթ է էլեկտիկան, նրանք համառ են ոչ այնտեղ, որտեղ արժե համառել,- դե ոչ մի մտքի թռիչք և բազմազանություն, բացի տարածքային հավակնություններ հարևանների նկատմամբ և հետագա նվնվոցներ «օգնեք, ազդեք, զսպեք, փող տվեք, ձեզ բուժվել է պետք»...

Միշտ պետք է սպասել հարմար պահի... իսկ եթե այն չկա, կարելի է փորձել այն ստեղծել: Դա, իհարկե, պահանջում է որոշակի հմտություններ և զգալի ջանքեր, և մենք այդ ջանքերը գործադրեցինք՝ հրավիրելով Ռուսաստանի դեսպանին Շուշա։ Հայ-ռուսական հարաբերությունների սրումը բալասան է մեր հոգու համար, տոկոսներ քարտի վրա և բարոյական խորը բավարարվածության զգացում։ Գրեթե երջանկություն, որն այնքան մոտ է: Ընդ որում մեր հարևանները մեր երջանկությունը մոտեցնում են այնքան, որքան կարող են, խոստովանում եմ՝ նրանց մոտ դա նույնիսկ շատ լավ է ստացվում։ Որպես օրինակ կբերեմ հայ հեղինակի հոդվածից հետևյալ հատվածը. «Ինչո՞ւ սրանից հետո մենք տխուր չպետք է նայենք Արևմուտքին և հաճույքով չքննադատենք Ռուսաստանին»: Ոչ, նայել, իհարկե, կարելի է, զգալով կրծքավանդակում սեղմվածություն: Այո, և քննադատել ոչ ոք չի արգելել, բայց ... Հարևանիկները այդ հոդվածում կոպտում են։ Այնուամենայնիվ, նրանք բոլորովին չեն տարբերվում բրիտանական վարքագծերով. եթե այնտեղ ինչ-որ բան կա լորդերից, ապա շատ չնչին:

«Ընկերները չեն հասկանում», որ Արևմուտքի նկատմամբ թախիծի համար, որն արտահայտվում է կոնկրետ գործողություններով, Ռուսաստանը կարող է նաև մազերից քաշել և մտրակել ախոռում։ Պատժելու համար առիթներ բավական են, առավել ևս Փաշինյանի վերջին. «Մենք ուզում ենք, որ Հայաստանի բոլոր սահմանները առանց բացառության անցնեն մեր սահմանապահ զորքերի վերահսկողության տակ» հայտարարության լույսի ներքո։ Շուտով ամեն ինչ կլինի։ Իսկ մենք հաճույքով մոմ կպահենք։ Ռուսաստանը վասալին հնազանդություն սովորեցնելու շատ հնարավորություններ ունի, միևնույն ժամանակ սերմանելով ենթակայության այբուբենը։

Նման, նույնիսկ շատ հավանական իրավիճակում մեր դիրքորոշումը դեռ պարզ չէ. միգուցե մենք մեր ուժերի ներածին չափով կմասնակցենք մահապատժին, կամ գուցե պարզապես հիանանք։ Իսկ ի՞նչ է լինելու հետո: Իսկ հետո ամեն ինչ կլինի ըստ դասականների, ըստ մեր Նիկոլայ Ալեքսեևիչի. «Եվ շարժումներով ու կյանքով լի քո դեմքին՝ հանկարծ կհայտնվի հիմար համբերության և անիմաստ, հավերժական վախի արտահայտություն»: