ՀԱՊԿ. ներքին պատերազմներ և ռազմական դաշինքի ապագան
    Սաբիթովն և Մուլլոջանովը՝յ Caliber.Az-կայքում

    Հարցազրույց  22 Ապրիլի 2024 - 15:55

    Samir Ibrahimov

    ՀԱՊԿ-ի մի անդամ երկրի կողմից մյուսի վրա հարձակման դեպքում գործողության մեխանիզմ մշակելու մասին մի քանի տարի առաջ արված առաջարկությունը այլևս արդիական չէ, դրա կարիքը չկա։ Այս մասին News.ru-ին հայտարարել է ՀԱՊԿ-ի գլխավոր քարտուղար Իմանգալի Թասմագամբետովը։

    «Ղրղզստանի ղեկավար Սադըր Ժապարովի առաջարկությունը եղել է՝ ղրղզա-տաջիկական սահմանին սահմանային իրավիճակի սրման ժամանակահատվածում։ Այն ցուցադրել է Ղրղզստանի ղեկավարի բարձր մտահոգությունը՝ տարածաշրջանում տիրող իրավիճակի առնչությամբ։ Նման նախաձեռնությունը լիովին արդարացված էր՝ հաշվի առնելով երկու պետությունների միջև սահմանային վեճի լուծման բարդությունները»,- ասել է Ի. Թասմագամբետովը։ Բայց, նրա խոսքով, ավելի ուշ, երկու երկրների՝ Ղրղզստանի և Տաջիկստանի քաղաքական ղեկավարության կամքը հնարավորություն տվեց ոչ միայն սկսել և հաջողությամբ անցկացնել սահմանի սահմանազատում, այլ նաև խնդրի քաղաքական լուծում գտնել։ Հետևաբար նման դեպքերում գործողությունների մասին փաստաթուղթ պատրաստելու անհրաժեշտությունը գործնականում վերացվել է, նշել է նա։

    Ինչպես նաև, համարում է Թասմագամբետովը՝ իրավիճակի այնպիսի զարգացումը, ինչպիսին է մի մասնակից երկրի կողմից մյուսի վրա հարձակումը, ընդհանուր առմամբ չափազանց քիչ հավանական է: Չէ որ ՀԱՊԿ-ի անդամ երկրները իրենց հարաբերություններում խստորեն հետևում են՝ միմյանց նկատմամբ ագրեսիվ գործողությունները անմիջականորեն արգելող կազմակերպության կանոնադրությանը։

    Ինչ վերաբերվում է ՀԱՊԿ-ի ընդլայնման հնարավորությանը՝ կազմակերպության գլխավոր քարտուղարը նշել է, որ Եվրասիայում աշխարհաքաղաքական իրավիճակը ներկա ժամանակ տարբերվում է անկայունությամբ։ «Այն կարող է այնպես դասավորվել, որ առանձին երկրները ցանկանան իրենց նախապես ապահովվել ուժեղ դաշնակիցների աջակցությամբ և նրանց քաղաքական, դիվանագիտական և, անհրաժեշտության դեպքում, ռազմական ներուժը իրենց ազգային շահերը պաշտպանելու համար օգտագործելու հնարավորություն ստանալ», - նշել է նա։

    Հետաքրքիր է, թե որքանո՞վ է մեծ ՀԱՊԿ-ի անդամ երկրների միջև պատերազմների հավանականությունը՝ աշխարհում տիրող ներկայիս չափազանց բուռն իրավիճակում։ Եթե նման բան տեղի ունենա, այն չի հանգեցնի արդյո՞ք այս ռազմական դաշինքի փլուզմանը։

    Այս հաշվով Caliber.Az-ի հետ իրենց կարծիքներով կիսվել են օտարերկրյա փորձագետները:

    Ղազախստանցի քաղաքագետ, գիտնական Ժակսիլիկ Սաբիտովը հայտարարել է, որ, նրա կարծիքով, այնպիսի իրավիճակ, ինչպիսին եղել է Ղրղզստանի և Տաջիկստանի միջև, երբ ՀԱՊԿ դաշինքի երկու անդամները կռվեցին միմյանց հետ՝ արդեն, որոշակի իրադարձություններից հետո, դժվար թե կրկնվի։

    «Որովհետև Ռուսաստանին, որը հանդիսանում է ՀԱՊԿ-ի առաջնորդ, նման գործողությունները դուր չեկան, քանի որ այն կարող էր իրավիճակը ներկայացնել այնպես, որ խորհրդանշականորեն ՀԱՊԿ-ն՝ ամորֆ կազմակերպություն է, որը չունի ընդհանուր նպատակներ, և նրա որոշ մասերը կարող են նույնիսկ հակամարտել միմյանց հետ։ Հետևաբար, կարծում եմ, Ռուսաստանը կձեռնարկի բոլոր ջանքերը, որպեսզի ՀԱՊԿ-ի անդամներն չկռվեն իրար հետ։ Որովհետև Մոսկվայի համար դա քաղաքական հեղինակության, կամ, պայմանական ասած՝ «դեմքի» պահպանման հարց է։ Չէ որ եթե նման բան ևս մեկ անգամ կրկնվի, դա ցույց կտա, որ այս կազմակերպությունը իրականում ոչինչ չարժե: Նման ներքին կոնֆլիկտայությունը հանդիսանում է անընդունելի, կազմակերպության թուլության ցուցանիշ։ Ինձ թվում է՝ Ռուսաստանն ամեն ինչ կանի, իմ կարծիքով կմշակվի համապատասխան արձանագրություն, և ՀԱՊԿ-ի անդամների միջև նոր պատերազմի դեպքում Մոսկվան կսկսի նրանց վրա ճնշել քաղաքական, տնտեսական և այլ միջոցներով, որպեսզի այն անհապաղ դադարեցվի»,- ասում է գիտնականը։

    Նա նաև չի կարծում, որ այս ռազմական դաշինքի փլուզումը կարող է մոտ ժամանակում տեղի ունենալ, քանի որ Ռուսաստանը շահագրգռված չէ նրանում։

    «Իսկ, օրինակ, Ղազախստանը շահագրգռված չէ՝ Ռուսաստանի Դաշնության, ինչպես նաև հազվադեպ բացառություններով ՀԱՊԿ-ի անդամ մյուս պետությունների հետ վատ հարաբերություններում։ Հետևաբար, կարծում եմ, որ կազմակերպությունը կշարունակի գոյություն ունենալ, թեև այն շատ բաներում կրում է «թղթային» բնույթ։ Այսինքն, իրականում նա այնքան էլ ուժեղ չի աշխատում»,- նշել է Սաբիտովը։

    Տաջիկ քաղաքագետ Փարվիզ Մուլլոջանովը համարում է, որ Իմանգալի Թասմագամբետովի հայտարարությունը արտացոլում է ՀԱՊԿ-ի ավանդական դիրքորոշումը (առաջին հերթին՝ Ռուսաստանի Դաշնությունը, որպես դաշինքի հիմնական դերակատարի) այս ռազմաքաղաքական դաշինքի առաքելության և նպատակների վերաբերյալ։

    «ՀԱՊԿ-ն ի սկզբանե ստեղծվել է որպես արձագանք արտաքին սպառնալիքներին, որոնց ներքո, ներկա ժամանակ նկատի են առնվում Արևմուտքը և ավելի քիչ՝ իսլամական ծայրահեղականները։ Այս տեսանկյունից ՀԱՊԿ-ն միշտ հրաժարվել է միջամտել իր անդամ պետությունների միջպետական հակամարտությունների ու տարաձայնությունների լուծմանը։ Ենթադրվում էր, որ դրա համար կան այլ մեխանիզմներ՝ այնպիսիներ, ինչպես բանակցությունները ԱՊՀ-ի և ԱԳՆ-ի կառույցների շրջանակներում, հարևան երկրների միջնորդական ջանքերը և այլն։ Նույնը վերաբերում է նաև ԱՊՀ անդամ պետությունների ներքին հակամարտություններին; ՀԱՊԿ-ի շրջանակներում և կանոնադրությամբ այդ գործառույթները նույնիսկ չեն գրանցվել։ Միայն 2022 թվականի հունվարին բացառություն է արվել Ղազախստանի նկատմամբ, երբ զանգվածային բողոքներիի կապակցությամբ Մոսկվան ՀԱՊԿ հովանու ներքո իր հատուկ նշանակության ուժերն ուղարկեց այդ երկիր։ Քիչ անց կազմակերպության կանոնադրության մեջ՝ անդամ երկրներին ներքին կայունությունը պահպանելու համար օգնություն տրամադրելու վերաբերյալ լրացումներ արվեցին։ Միևնույն ժամանակ, ըստ երևույթին, ՀԱՊԿ-ի ղեկավարությունը մինչև հիմա շարունակում է հավատարիմ մնալ՝ անդամ երկրների միջև հակամարտություններին չմիջամտելու վերաբերյալ իր նախկին դիրքորոշմանը»,- ասում է Մուլլոջանովը։

    Նրա կարծիքով, մոտ ժամանակում ՀԱՊԿ անդամ երկրների միջեւ զինված հակամարտությունները իսկապես քիչ հավանական են թվում։

    «Հավանաբար, բացառությամբ Տաջիկստանի և Ղրղզստանի միջև սահմանային հակամարտությանը, թեև անցյալ տարվա ընթացքում երկու կողմերն էլ բազմիցս և մեծ լավատեսությամբ հայտարարել են՝ բանակցային գործընթացում դրական դինամիկայի մասին։ Այլ երկրների հետ կապված անլուծելի հակամարտություններ կամ շահերի բացահայտ բախումներ չեն նկատվում։ Այլ կերպ ասած՝ ներկա պահին մասնակից երկրների միջեւ գոյություն չունեն այնպիսի խնդիրներ, որոնք հնարավոր չեն լուծել դիվանագիտական միջոցներով։

    Լրատվամիջոցները երբեմն տարածում են սպեկուլյատիվ հրապարակումներ Ռուսաստանի և Ղազախստանի հնարավոր առճակատման վերաբերյալ՝ առաջին հերթին մի շարք կոշտ հակաղազախական հայտարարությունների պատճառով, որոնք իրենց թույլ են տվել մի շարք ռուս քարոզիչներ և Դումայի պատգամավորներ: Այս դեպքում այս երկու երկրների միջև հակամարտությունը իրոք կունենար՝ ՀԱՊԿ-ն դեպի լայնածավալ ներքին ճգնաժամի՝ ընդհուպ մինչև փլուզման բերելու բոլոր շանսեր։ Սակայն այսօրվա դրությամբ, ինչպես արդեն վերը նշեցի, նման հակամարտությունը մնում է որպես բավականին վերացական շահարկումների առարկա»,- ենթադրում է տաջիկ վերլուծաբանը։

    Caliber.Az

    Դիտումներ: 137

    Բաժանորդագրվեք մեր թելեգրամյան ալիքին


Կարդացեք նաև

Խաղաղության նոր բանաձեւ Հարավային Կովկասում Փորձագիտական ​​կարծիքները` Caliber.Az-կայքում

27 Մայիսի 2024 - 22:44

Օսկանյանի բացահայտումներն ու ազատագրումը միջնորդների բալաստից Մամեդյարովը՝ Caliber.Az-ի եթերում

23 Մայիսի 2024 - 12:49

Իրանը Ռայիսից հետո։ Հետո ի՞նչ է լինելու Մեկնաբանում է Վլադիմիր Սաժինը

22 Մայիսի 2024 - 17:40

«Իրանի նոր նախագահն էլ կշարունակի մերձենալ Ռուսաստանի, Չինաստանի, Ադրբեջանի և Թուրքիայի հետ» Լանա Ռավանդի-Ֆադաին՝ Caliber.Az-կայքում

21 Մայիսի 2024 - 18:10

Բողոքի ցույցեր ու եկեղեցին Հայաստանում և Վրաստանում Ռիզվան Հուսեյնովի հետ՝ հրատապ հարցերի մասին

16 Մայիսի 2024 - 09:35

«Սահմանապահների դուրսբերումը չի փոխում Հայաստանում ՌԴ-ի ներկայության բնույթը» Փորձագիտական կարծիքներ՝ Caliber.Az-կայքում

14 Մայիսի 2024 - 14:54
ԳՈՎԱԶԴ
Տեսանյութ
Վերջին լուրեր

    Ֆերգուս Օլդ. «Ադրբեջանն իր ավանդն է ներդրում աշխարհի ամենամեծ խնդրի՝ կլիմայի փոփոխության դեմ պայքարում»

    28 Մայիսի 2024 - 12:26

    Ադրբեջանի ԱԳՆ-ն շնորհավորել է ժողովրդին Անկախության օրվա առթիվ

    28 Մայիսի 2024 - 12:22

    Զաքիր Հասանով. Ադրբեջանական բանակն ավելի է ամրապնդում իր դիրքերը ազատագրված տարածքներում

    28 Մայիսի 2024 - 11:22

    Բլինկենը շնորհավորել է Ադրբեջանի ժողովրդին Անկախության օրվա առթիվ

    28 Մայիսի 2024 - 11:19

    Ադրբեջանը նշում է Անկախության օրը

    28 Մայիսի 2024 - 10:00

    Խաղաղության նոր բանաձեւ Հարավային Կովկասում

    Փորձագիտական ​​կարծիքները` Caliber.Az-կայքում

    27 Մայիսի 2024 - 22:44

    Գերմանիայի նախագահը շնորհավորել է Իլհամ Ալիևին

    27 Մայիսի 2024 - 22:21

    Կարասին. Մենք կիսում ենք ԵԽԽՎ-ում փոխգործակցության վերաբերյալ Բաքվի մոտեցումները

    27 Մայիսի 2024 - 22:17

    Ալիեւները մասնակցել են Crescent Bay-ի նախագծի շնորհանդեսին

    Եվ Crescent Mall առևտրի կենտրոնի բացմանը

    27 Մայիսի 2024 - 22:14

    Իրանի ԱԳՆ. Իրան-Ադրբեջան հարաբերությունները զարգանում են ճիշտ ուղղությամբ

    27 Մայիսի 2024 - 21:21

    Ռուսաստանը գլխավոր հյուպատոսություն կբացի Խանքենդիում

    27 Մայիսի 2024 - 21:03

    Ադրբեջանական նավն առաջին անգամ նավարկելու է ԱՄՆ ջրերում

    27 Մայիսի 2024 - 19:20

    Փոխնախարար. Ադրբեջանը պատրաստվում է հողմային էներգիա արտահանել Եվրոպա

    27 Մայիսի 2024 - 17:37

    Շուշայում տեղի կունենան թյուրքալեզու պետությունների գիտության և կրթության նախարարների հանդիպումներ

    27 Մայիսի 2024 - 17:33

    Փոխնախարար. Ադրբեջանում ավելացել են սոցիալական վճարները

    27 Մայիսի 2024 - 16:39

    Բաքվի վերաքննիչ դատարանը մերժել է Վարդանյանին

    27 Մայիսի 2024 - 15:40

    Ադրբեջանի ԱԳՆ-ն ցավակցություն է հայտնել Թուրքիային

    27 Մայիսի 2024 - 13:39

    Սամիր Շարիֆովը՝ ԱՀ պետական ​​բյուջեի վերանայումը պայմանավորող գործոնների մասին

    27 Մայիսի 2024 - 13:03

    Նշանակվել է Ադրբեջանում Բելգիայի նոր դեսպան

    27 Մայիսի 2024 - 13:00

    ԱՀ ԱԳՆ. Փարիզի սադրանքներն անպատասխան չեն մնա

    27 Մայիսի 2024 - 12:57

    Կայացել է Ադրբեջանի ֆուտբոլի առաջնության չեմպիոնի պարգևատրման արարողությունը

    27 Մայիսի 2024 - 11:00

    Բաքվում առաջնորդության և կառավարման զարգացման տարածաշրջանային սեմինար է անցկացվում

    27 Մայիսի 2024 - 10:56

    Ղարաբաղը շարունակում են մաքրել հայկական զենքից

    27 Մայիսի 2024 - 10:55

    Գալստանյանն առաջադրվել է Հայաստանի վարչապետի թեկնածու

    27 Մայիսի 2024 - 09:40

    Խանքենդիի բնակիչների մի խումբը ապահովվել է աշխատանքով

    ԼՈՒՍԱՆԿԱՐ

    27 Մայիսի 2024 - 09:34

    ՀԱՀ-ի ղեկավարը շնորհավորել է Ադրբեջանի նախագահին

    27 Մայիսի 2024 - 09:27

    Ներման մասին նախագահի հրամանագրի կատարումն ավարտվել

    է ԼՈՒՍԱՆԿԱՐ

    27 Մայիսի 2024 - 09:23

    Կուբայի նախագահը շնորհավորել է նախագահ Իլհամ Ալիևին

    27 Մայիսի 2024 - 09:16

    Առանց արյան և նախապայմանների

    Ադրբեջանի դրոշը Գազախի ազատագրված գյուղերի վրա

    25 Մայիսի 2024 - 13:12

    Շահագործման է հանձնվել «Ալըքեյխանլը» սահմանապահ ուղեկալը

    25 Մայիսի 2024 - 13:09

    Մարտական ​​պատրաստության պարապմունքներ են անցկացվել ինժեներական ստորաբաժանումների հետ

    25 Մայիսի 2024 - 13:07

    Էրդողանը Ալիևին. Մենք հպարտանում ենք Ադրբեջանի ձեռքբերումներով

    25 Մայիսի 2024 - 12:52

    Ադրբեջանի համախմբված բյուջեի եկամուտներն աճել են մինչև 43,5 մլրդ մանաթ

    25 Մայիսի 2024 - 12:43

    Չարլզ III-ը շնորհավորել է Իլհամ Ալիևին

    25 Մայիսի 2024 - 11:52

    Էրդողանը հաստատել է Ադրբեջանի և Թուրքիայի միջև առևտրային համաձայնագրում փոփոխությունները

    25 Մայիսի 2024 - 11:51

    Առանց մեկ կրակոցի

    Սամիթ Ալիևի՝ «Անհարմար ճշմարտություն»-ը

    25 Մայիսի 2024 - 11:43

    Ադրբեջանի խորհրդարանը բողոքի նամակ է հղել Չեխիային

    25 Մայիսի 2024 - 11:20

    Նախկին հարկադիր վերաբնակների հերթական խումբը մեկնել է Շուշա

    25 Մայիսի 2024 - 11:16

    Եվս 9 ձեռնարկություն ցանկանում է դառնալ Արևելյան Զանգեզուրի տնտեսական շրջանի ռեզիդենտ

    25 Մայիսի 2024 - 11:10

    Այս տարի Ադրբեջանի ազատագրված տարածքներում 70 օբյեկտ կբացվի

    25 Մայիսի 2024 - 10:57

ԲՈԼՈՐ ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ