«Հայ արմատական հոգևորականությունը ապրում է իր վերջին օրերը» Մաիսայան և Այթմատովը՝ Caliber.Az կայքում

Հայ եկեղեցու և Փաշինյանի միջև հակամարտությունը, ըստ երևույթին, անցնում է նոր փուլ: Ինչպես գրում է «Հրապարակ» օրաթերթը՝ երկար լռությունից հետո հոգևորականությունը անցել է հակագրոհի. պատրիարքարանը գրոհելու մասին Փաշինյանի հայտարարությունից հետո, վերջին օրերին եկեղեցու ներկայացուցիչները տեսանյութեր են նկարահանել Էջմիածնի ֆոնին՝ հանդես գալով կաթողիկոսի աջակցության օգտին և քննադատելով իշխանությունների կողմից հայտարարված արշավը: Գարեգին II-ը նույնպես ակտիվացել է՝ հայոց կաթողիկոսը հանդես է եկել կոչով, նշելով, որ Փաշինյանի կողմից իրականացվող հակաեկեղեցական արշավը՝ «լուրջ սպառնալիք է անկախ պետականության համար», ըստ էության կոչ անելով հանրությանը երթով դուրս գալ վարչապետի դեմ:

Ինչպե՞ս կզարգանան իրադարձությունները:  Կաթողիկոսին կհաջողվի արդյո՞ք ճոճել նավակը և խաթարել վստահությունը Փաշինյանի նկատմամբ: Այս հարցերով Caliber.Az-ը դիմել է օտարերկրյա քաղաքագետներին՝ Հարավային Կովկասի փորձագետներին:
 
Վրացի քաղաքագետ, ռազմական և քաղաքագիտական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Վախթանգ Մաիսայան համարում է, որ այս դիմակայությունը հանդիսանում է Հայաստանում խորը քաղաքական ճգնաժամի  արտացոլումը:
 
Նրա խոսքով, պետության և եկեղեցու միջև հակամարտությունը դուրս է գալիս գաղափարախոսական տարաձայնություններից հեռու շրջանակներից և ձեռք է բերում ռազմավարական նշանակություն բարեփոխումների և արտաքին քաղաքականության փոփոխությունների փորձերի ֆոնին։
 
«Փաշինյանը, ով, ի տարբերություն ռևանշիստական ընդդիմությանը, ցուցաբերում է հավատարմություն Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության գաղափարին, փաստորեն դառնում է նոր քաղաքական գծի խորհրդանիշ», - նշել է նա։
 
Փորձագետը հիշեցրել է, որ վերջերս Հայաստանի վարչապետը Աբու Դաբիում հանդիպել է Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հետ, ինչը դարձավ հերթական քայլ երկու երկրների միջև հարաբերությունների կարգավորման ուղղությամբ։
 
«Ես տեսնում եմ Հայաստանում տեղի ունեցողը և արտաքին ուժերի ազդեցությունը, որոնք շահագռգռված են տարածաշրջանում իրավիճակի անկայունացմամբ։ Երրորդ ուժը միտումնավոր «պխտորում է ջուրը» իրադարձությունների այս նոր ծովում, որտեղ նոր է սկսում ձևավորվել երկու երկրների ղեկավարների կողմից ներկայացված երկու պետությունների՝ Հայաստանի և Ադրբեջանի համակեցության երկարաժամկետ ձևաչափը։ Եվ այս գործընթացը պահանջում է կայունություն և պաշտպանություն ներքին և արտաքին ապակառուցողական գործոններից», - եզրափակել է Վ. Մոիսայան։
 
Ղազախ քաղաքագետ Ատբեկ Այթմատովի կարծիքով՝ Էջմիածնի եպիսկոպոսները՝ անձամբ կաթողիկոսի գլխավորությամբ,  ըստ երևույթին, Փաշինյանի վերջին հայտարարությունները ակնհայտորեն ընկալել են որպես գործողության կոչ և իրենց անվտանգությանը սպառնացող սպառնալիք։
 
«Բայց այստեղ արժե նշել, որ, չնայած հայ հոգևորականությունը և փորձում է այս գործընթացում իրեն որպես զոհ ներկայացնել, ոչ ոք նրան չի ստիպել հանդես գալ երկրի պաշտոնական իշխանությունների դեմ, բազմիցս համագործակցել ընդդիմության հետ և նրա հրահրմամբ հակափաշինյանական հայտարարություններ անել։ Եվ դրանք ոչ միայն իշխանությունների հայտարարություններին հակասող արտահայտություններ էին, այլ կաթողիկոսի կոնկրետ ելույթը՝  Փաշինյանին և նրա թիմին «Հայաստանին և հայկական շահերին դավաճանելու» մեջ մեղադրանքով։ Հնչել են նաև Ադրբեջանի հետ պատերազմի կոչեր։ Պարզապես անհավատալի է, որ հոգևորականը կարող է իրեն նման բան թույլ տալ։ Ըստ երևույթին, ՀԱԵ ղեկավարը սովոր է անպատժելիությանը և կարծում էր, որ սա կշարունակվի հավերժ։ Այս առումով Փաշինյանը երկար ժամանակ ուշագրավ համբերություն է ցուցաբերել։ Այնպես որ, լիովին բացատրելի է, թե ինչու է նա հիմա որոշել գործել», - ասել է քաղաքագետը։
 
Նրա կարծիքով, այսօր բոլորի համար պարզ է, որ ռևանշիստ կաթողիկոսը խոչընդոտում է Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև խաղաղ պայմանագրի ստորագրմանը։
 
«Իրական Հայաստանը» ոչ պատահականորեն է դաձրել Փաշինյանի նոր նախագիծը։ Վարչապետը հասկացավ, որ 44-օրյա պատերազմից հետո հայ հասարակությանը անհրաժեշտ է ազատվել անախրոնիզմներից, անջատողական ագրեսիայից: Այս ամբողջ անհեթեթությունից հնարավոր է ազատվել միայն հասարակության մեջ նոր արժեքներ ներմուծելով, Հայաստանի քաղաքական ուղու, հարևանների հետ հարաբերությունների վերաբերյալ այլ տեսակետով: Այնպես որ, իմ կարծիքով, հայ արմատական հոգևորականությունն ապրում է իր վերջին օրերը, հասարակության մեծ մասը կաջակցի Փաշինյանի նախաձեռնություններին, Հայաստանի ժողովուրդը ուզում է ապրել խաղաղության մեջ, այլ ոչ թե գաղափարական թշնամանքի և պատերազմի վիճակում», - ամփոփել է Ա. Այթմատովը: