Հայաստանի սահմանադրության փոփոխությունը անխուսափելի է Իշխան Վերդյանը՝ Caliber.Az-ի հետ կապի մեջ

Աշխարհաքաղաքական և աշխարհատնտեսական նշանակություն ունեցող վաշինգտոնյան համաձայնագրերը արդեն սկսել են իրականացվել: Այսպես, մասնավորապես, վերջերս հայտարարվել է, որ ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը պաշտոնապես դադարեցրել է իր գոյությունը: Այսպիսով, օրակարգում մնում է մեկ առանցքային հարց, որի լուծումը կհանգեցնի Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև համապարփակ խաղաղ պայմանագրի ստորագրմանը: Եվ դա՝ Հայաստանի սահմանադրության մեջ փոփոխություններ մտցնելն է: Արդյո՞ք հայ հասարակությունը պատրաստ է այս քայլին: Արդյո՞ք վարչապետ Փաշինյանը իր երկրի քաղաքացիներին այս միջոցառման անհրաժեշտության մեջ համոզելու հնարավորություն ունի: Caliber.Az-ի թղթակիցը այս և այլ հարցերը քննարկել է հայ քաղաքագետ և հասարակական գործիչ Իշխան Վերդյանի հետ:
 
– Դուք ինչպե՞ս կգնահատեք վաշինգտոնյան պայմանավորվածությունները Հարավային Կովկասում աշխարհաքաղաքականության և տարածաշրջանային անվտանգության տեսանկյունից:
 
– Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև ստորագրված վաշինգտոնյան համաձայնագրերը ռազմավարական նշանակություն ունեն ոչ միայն Հարավային Կովկասի, այլ նաև ամբողջ եվրասիական մայրցամաքի համար: Դրանց առանցքային արդյունավետությունը կայանում է նրանում, որ երկար ժամանակ անց առաջին անգամ տարածաշրջանի միջով բացվում է ցամաքային առևտրի մեծածավալ շրջանառության հնարավորություն: Մինչև
այժմ դեպի Եվրասիա խոշոր բեռնափոխադրումների մեծ մասը իրականացվում էր ծովային երթուղիներով, իսկ մայրցամաքի, որպես տարանցիկ միջանցքի ներուժը մնում էր թերօգտագործված։ Պայմանավորվածությունների իրականացումը ստեղծում է նոր լոգիստիկ ճարտարապետություն. սա ոչ միայն արագացված բեռնափոխադրումներ են, այլ նաև արագընթաց ուղևորափոխադրումների հեռանկարներ։ Տեսականորեն ճանապարհը, օրինակ, Պեկինից Եվրոպա մի քանի անգամ ավելի քիչ ժամանակ կպահանջի։
 
- Փաշինյանի քաղաքականության հակառակորդները այս համաձայնագրերում տեսնում են ավելի շատ սպառնալիքներ, քան առավելություններ: Ի՞նչ եք կարծում, վարչապետի ներկայիս վարկանիշը հայ քաղաքացիների շրջանում  նրան թույլ կտա՞ դիմակայել այս սադրիչ հարձակումներին։
 
- Իմ կարծիքով, Հայաստանի սահմանադրության մեջ փոփոխություններ մտցնելը արդեն հանդիսանում է որոշված և անխուսափելի հարց: Վերջին տարիների փորձը հստակ ցույց է տվել, որ Բաքուն չի համաձայնի ստորագրել լիարժեք խաղաղ պայմանագիր, քանի դեռ Հայաստանի հիմնական օրենքի նախաբանում պահպանվում են այնպիսի դրույթներ, որոնք կարող են մեկնաբանվել որպես հարձակում Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության վրա։
 
Նիկոլ Փաշինյանը գիտակցում է այս քայլի առավելագույն նշանակությունը տարածաշրջանում երկարատև խաղաղության և կայունության հասնելու համար: Դատելով նրա գործողություններից և հայտարարություններից՝ կարելի է ենթադրել, որ սահմանադրական փոփոխությունների անհրաժեշտության վերաբերյալ ներքին որոշումը արդեն կայացվել է։
 
- Ձեր կարծիքով, առաջիկա հանրաքվեի արդյունքներով հայ ժողովրդի մեծամասնությունը արդյո՞ք կքվեարկի սահմանադրական փոփոխությունների օգտին։
 
- Սահմանադրական հանրաքվեի արդյունքները մեծապես կախված են նրանից, թե որքանով է Նիկոլ Փաշինյանն ինքը հստակորեն հասկանում  իրավիճակը և որքան արդյունավետ կարող է իր դիրքորոշումը հասցնել հասարակությանը։ Այսօր նա հանդիսանում է Հայաստանում հասարակական կարծիքի բացարձակ առաջնորդ. նրա խոսքերը, նույնիսկ եթե դրանք միշտ չէ, որ անմիջական աջակցության են հանդիպում, գործնականում բացահայտ դիմադրություն չեն առաջացնում։
 
Սակայն հայ հասարակության համար Ղարաբաղի հարցը մնում է չափազանց զգայուն և հուզականորեն նշանակալից։ Կանխատեսել, թե ժողովուրդը հատկապես ինչպես կքվեարկի՝ բավականին դժվար է։ Այնուամենայնիվ, եթե Փաշինյանը կարողանա կառուցել հաղորդակցման գրագետ ռազմավարություն, բացատրել փոփոխությունների էությունը և դրանց նշանակությունը երկրի ապագայի համար, նա ունի բոլոր հնարավորություններ՝ համոզելու քաղաքացիների մեծամասնությանը աջակցել առաջարկվող փոփոխություններին։
 
- Ի՞նչ եք կարծում Զանգեզուրի միջանցքի իրականացման հեռանկարների մասին։
 
- Զանգեզուրի միջանցքի մասին առանձին խոսելը, իմ կարծիքով, որևէ իմաստ չունի, քանի որ այն հանդիսանում է առավել մասշտաբային նախագծի՝ Միջին կամ Կենտրոնական միջանցքի մի մաս։ Դրա կարևորության մասին հարցը պետք է դիտարկել տարածաշրջանի ընդհանուր տրանսպորտային և լոգիստիկ համակարգի համատեքստում։
 
Միջին միջանցքի կարևորության մասին արդեն բավականին շատ բան է ասվել, և այս առումով դժվար է սկզբունքորեն որևէ նոր բան ավելացնել։ Սակայն կարելի է պնդել հետևյալը. երբ այդ երթուղին լիովին գործի, դրա ազդեցությունը հսկայական կլինի։ Ինչ-որ մի պահ մենք բոլորս կհասկանանք, որ մեր կյանքի, լոգիստիկայի և տնտեսական կապերի նախկին մոդելը եղել է թերի, սահմանափակ և անարդյունավետ, իսկ նոր տրանսպորտային իրականությունը արմատապես կփոխի տարածաշրջանի հնարավորությունների մասին մեր պատկերացումները։
 
– Ձեր կարծիքով, որքա՞ն ժամանակ կպահանջվի Բաքվի և Երևանի միջև խաղաղ պայմանագրի ստորագրման համար։
 
– Այս հարցի պատասխանը չափազանց պարզ է. նախագահ Իլհամ Ալիևի խոսքերի հիման վրա ենթադրում եմ, որ խաղաղ պայմանագիրը կստորագրվի Հայաստանի սահմանադրության փոփոխությունից անմիջապես հետո։