«Հայոց եկեղեցին կենտրոնացած է ազգայնականության և ագրեսիայի վրա» Փորձագիտական ​​կարծիքները՝ Caliber.Az-կայքում

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը Հայաստանի բոլոր ոչ անտարբեր մարդկանց կոչ է արել ակտիվ քայլեր ձեռնարկել երկրում եկեղեցու գործունեությունը վերածանրաբեռնելու և կաթողիկոսության նոր ընտրություններ կազմակերպելու համար: Նրա առաջարկներից մեկը՝ համակարգող խմբի ստեղծումն է, որը կզբաղվի ռեֆորմացիայի գործընթացով: Սակայն, ինչպես համարում են որոշ հայ քաղաքական գործիչներն և փորձագետները՝ Փաշինյանը ձեռնարկել է շատ ռիսկային քայլ, որոշելով դիմել ամենաարմատական ​​մեթոդների՝ առանց հաշվի առնելով հնարավոր հետևանքները: Միևնույն ժամանակ, մի շարք քաղաքագետներ աջակցում են վարչապետին՝ պնդելով, որ եթե երկրում կրոնական իշխանությունը զավթվել է հոգևորականների մի խումբը, որոնց գործունեությունը սպառնում է պետության գոյությանը, ապա այս խնդիրը պետք է անհապաղ լուծել:
 
Փաշինյանի և Հայ Եկեղեցու (ՀԵԵ) միջև առճակատման վերաբերյալ իրենց կարծիքները Caliber.Az-ին են հայտնել վրացի և ռուս քաղաքագետները։
 
Այսպես, վրացի վերլուծաբան, քաղաքագիտության թեկնածու Թեյմուրազ Գարիշվիլիի խոսքով, շատ դժվար է պատկերացնել, որպեսզի Վրաստանում կարող է ծագել նման իրավիճակ: Եվ, իհարկե, աշխարհիկ և կրոնական իշխանությունների միջև նման բացահայտ առճակատումը կարող է բեկել երկրում տիրող իրավիճակը։ Սակայն, եթե կա վտանգ, որ հոգևորականությունը կարող է քաղաքացիական պատերազմ հրահրել, ապա նման հոգևորականները վտանգ են ներկայացնում պետության համար։
 
«Հարցը անչափ բարդ է և այն մեկնաբանելը ծայրահեղ դժվար է։ Անկասկած, հոգևոր իշխանությունը՝ եկեղեցին, ապրիորի հանդիսանում է՝ առնվազն վստահության և խաղաղության աղբյուր ժողովրդավարության և իրավունքի կառույցով աշխարհիկ պետություններում։ Այն վայելում է բնակչության աջակցությունը, և պետությունը, իր հերթին, ամեն կերպ փորձում է աջակցել այդ ինստիտուտին՝ գիտակցելով նրա հասարակական կարևորությունը, վարքաբարոյական բեռը։ Սակայն Հայ եկեղեցին նկատելիորեն տարբերվում է այլ երկրների քրիստոնեական ինստիտուտներից, որտեղ եկեղեցական հոգևորականը, անկախ իր պատվաստիճանից և նվիրապետությունից հանդիսանում է վարքաբարոյական արժեքների կուտակարան։
 
Հարավային Կովկասում Հայ Առաքելական եկեղեցին, ելնելով նրա հայտարարությունների և գործողությունների էությունից, ամենից հաճախ հիշեցնում է ոչ թե կրոնական ինստիտուտ, այլ, ավելի շուտ, ինչ-որ արմատական ​​կուսակցություն, որը կողմնորոշված ​​է բացահայտ ազգայնականության և հարևանների նկատմամբ ագրեսիայի վրա։ Մենք բոլորս տեսանք, թե ինչի վերածվեց Հայ եկեղեցին 44-օրյա պատերազմի ժամանակ և ինչ պատահեց նրա հետ դրանից հետո։ Եկեղեցական ինստիտուտը սկսեց ավելի ակտիվորեն, քան մինչև 2020 թվականը, աջակցել անջատողականությանը և ամեն կերպ խրախուսեց հարևան պետության հետ պատերազմի գաղափարը։ Այս պահին Հայ Առաքելական եկեղեցին գործնականում սերտաճել է Հայաստանում ռևանշիզմի ներկայացուցիչների հետ և անցել է գործող իշխանության հետ բացահայտ առճակատմանը: Առավել ևս, մենք տեսնում ենք, թե ինչպես է կաթողիկոս Գարեգին II-ը փորձում է ստեղծել որոշակի մրցակցություն աշխարհիկ իշխանության համար՝ հայտարարություններ անելով, որոնք խաթարում են վստահությունը  ժողովրդի կողմից ընտրված Հայաստանի վարչապետի կաբինետի նկատմամբ։
 
Ակնհայտ անմտություն. ՀԱԵ-ն, ըստ էության, հեղափոխության, բռնի ճանապարհով իշխանափոխության կոչ է անում: Ծայրահեղ դեպքում, հատկապես այսպես կարելի է մեկնաբանել Հայ պատրիարքարանի որոշ հայտարարություններ: ՀԱԵ-ի լարված հարաբերություններ Փաշինյանի կաբինետի հետ վաղուց են կազմավորվել, և այն, գործնականում հասկացնել է տալիս, որ կաջակցի երկրում իշխանափոխությանը: Եվ ի՞նչ անել, եթե պետությունում գոյություն ունի նման հինգերորդ շարասյուն:
 
Բացի այդ, ակնհայտ է, որ այս պահին ՀԱԵ-ն վարձահատուցված է ռևանշիստական ​​ընդդիմադիր կուսակցությունների կողմից, և կա ընդհանուր կերակրատաշտ, որից սնվում են հոգևորականության և քաղաքական գործիչների ներկայացուցիչները: Այնպես որ, դժվար է Հայ եկեղեցին անվանել երկրի քաղաքական մարտերից հեռու հաստատություն, իսկ ժողովրդի կողմից ընտրված կառավարության նկատմամբ այդպիսի բացահայտ անվստահությունը առաջացնում է բազմաթիվ հարցեր հենց ՀԱԵ-ի նկատմամբ: Եկեղեցական հաստատության գախտնի կանոնակարգը բարբառում է. պետք է ձգտել ընդհանուր լեզու գտնել գործող իշխանության հետ և չմտնել նրա հետ կոնֆլիկտի մեջ: Եվ այդ դեպքում ինչո՞վ է հայ հոգևորականը տարբերվում արմատական ​​քաղաքական գործչից»,- հայտարարել է Թեյմուրազ Գարիշվիլին:
 
Իր հերթին, ռուսաստանցի հրապարակախոս Կիրիլ Սիտնիկովը նշել է, որ ՀԱԵ-ն վաղուց արդեն իր գործունեությամբ ցուցադրում է հակահասարակական վարքագիծ՝ կոչ անելով բռնության և անտեսելով պետական ​​իշխանության ինստիտուտը:
 
«Մի քանի տարի առաջ Փաշինյանի հետ բախվելով՝ Գարեգին II-ը գործնականում բռնեց պետության հետ գաղտնի պատերազմի ուղին: Մի՞թե մենք չտեսանք հայ քահանաների լուսանկարներ՝ գնդացիրներով: Թվում է, թե 44-օրյա պատերազմից հետո ՀԱԵ-ն իր ողջ մարտականությունը տեղափոխել է Փաշինյանի վրա, նման բնույթով հասկացնել տալով, որ «նրան չի ների Ղարաբաղի կորուստը»։
 
Պաշտոնական Երևանը մշտապես գտնվում է ՀԱԵ-ի հետ բախման գոտում, և դա միանշանակ նորմալ չէ։ Առավել ևս՝ հակասություններ է ստեղծում հասարակության մեջ։ Դժվար է չհամաձայնվել, որ ժամանակակից հայ հոգևորականությունը փոխկապված է Ռոբերտ Քոչարյանների և ղարաբաղյան կլանի ուժերի հետ՝ սա բացատրում է այսօրվա Հայաստանում գրեթե ամբողջ իրավիճակային քաղաքական դասավորությունը։ Եվ Փաշինյանը, ըստ էության, պայքարում է ոչ թե եկեղեցու, այլ այդ երկրում հասարակության իրական կարծիքը չարտացոլող հակաժողովրդական կառույցների դեմ», - ասել է Կ. Սիտնիկովը։