Հայաստանը գնում է դեպի դեսուվերենիզացիա Մեժևիչն ու Միտրախովիչը Caliber.Az-ի եթերում

Մի քանի օրով Հայաստան ժամանած ԱՄՆ պետքարտուղարի քաղաքացիական անվտանգության, ժողովրդավարության և մարդու իրավունքների հարցերով տեղակալ Ուզրա Զեյան հաստատել է Հայաստանի կառավարության վրա ԱՄՆ անմիջական վերահսկողության փաստը։ Զեյան հայկական լրատվամիջոցների հետ զրույցում խոստովանել է, որ Հայաստանի պաշտպանության նախարարությունում աշխատելու է ամերիկյան բանակի ներկայացուցիչ։ Զեյայի խոսքով՝ սա «երկար սպասված իրադարձություն է» և «մատնանշում է հայ-ամերիկյան հարաբերություններում ռազմավարական գործընկերության նոր փուլի անցնելու պատմական փաստը»։

Ինչպե՞ս են Մոսկվայում վերաբերվում իրադարձությունների այս շրջադարձին։ Այս հարցով ռուս քաղաքագետներին է դիմել Caliber.Az-ի թղթակիցը։

Ա Ա. Գրոմիկոյի անվան Արտաքին քաղաքական հետազոտությունների ասոցիացիայի գործադիր տնօրեն, քաղաքական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Նիկոլայ Մեժևիչի խոսքով, 21-րդ դարում լինում են դեպքեր, երբ այս կան այն երկրի կառավարությունում ներկա են լինում օտարերկրյա ներկայացուցիչներ նույնիսկ առանց դիվանագիտական կարգավիճակի: Այս երևույթը բնորոշ է Ասիայի, Աֆրիկայի և Լատինական Ամերիկայի համար:

«Մենք տեսանք, թե ինչպես է այս գործընթացը զարգացել արդեն 21-րդ դարում Ուկրաինայում։ Մենք հիշում ենք, որ նմանատիպ երևույթ, թեկուզ անհամեմատ ավելի փոքր ձևաչափով, արդեն տեղի է ունեցել Ռուսաստանի Դաշնության տարածքում անցյալ դարի 90-ականների սկզբին։ Սա ինչի՞ է հանգեցնում։ Իմ կարծիքով՝ դեսուվերենիզացիայի։ Որովհետև միջազգային հարաբերությունների տեսության և պրակտիկայի մասին իմ պատկերացումը կապված է այն բանի հետ, որ Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունում պետք է աշխատեն միայն Հայաստանի քաղաքացիները, և նույնիսկ հայկական սփյուռքի ներկայացուցիչների մասնակցությունը նման կառույցներում ոչ միշտ է կոռեկտ: Ի դեպ, հենց նույն ԱՄՆ-ում, օրինակ, բացարձակապես անհնար է ունենալ ընթացակարգ, երբ այլ երկրի քաղաքացին աշխատում է պետական կառույցներում։ Ուստի, հարկ է նշել, որ Հայաստանի կառավարությունում և պետական կառույցներում ամերիկյան և ֆրանսիական ներկայության մասին լուրերը տագնապալի են և չեն համապատասխանում ինչպես հայ ժողովրդի, այնպես էլ տարածաշրջանի երկրների շահերին»,- նշել է Ն. Մեժևիչը:

Ազգային էներգետիկ անվտանգության հիմնադրամի և Ռուսաստանի Դաշնության կառավարությանն առընթեր Ֆինանսական համալսարանի առաջատար փորձագետ Ստանիսլավ Միտրախովիչի կարծիքով՝ ամերիկացիները փորձում են մեծացնել իրենց ազդեցությունը Հայաստանի վրա, իսկ վերջինս փորձում է այնպես ներկայացնել, որ ամերիկացիներն ու ֆրանսիացիները փոխարինում են Ռուսաստանի ազդեցությանը, և դա, իբր, բավարար կլինի երկրի խնդիրները լուծելու համար, ինչպես ռազմավարական բնույթի, այնպես էլ դրա առանձին ասպեկտները։

«Բայց ես կարծում եմ, որ այս մոտեցումը չի աշխատի, թեկուզ միայն այն պատճառով, որ Ֆրանսիան և ԱՄՆ-ը հեռու են Հարավային Կովկասից, և, հետևաբար, նրանց ազդեցությունը, ըստ սահմանման, չի կարող լինել այնքան մեծ, որքան Ռուսաստանի կամ այլ տարածաշրջանային պետությունների ազդեցությունը: Եվ ընդհանրապես, Ամերիկայի հետ Հայաստանի այս ցուցադրական մերձեցումը դեռևս անհայտ է, թե ինչպես դա կարող է ընկալվել հենց ԱՄՆ-ում. բանն այն է, որ դրան կարող է խոչընդոտել Թրամփի իշխանության գալը: Բացի հայկական լոբբիից և սփյուռքից, ԱՄՆ-ում կան նաև այլ ուժեր, որոնք տրամադրված են Ադրբեջանի հետ ակտիվ համագործակցության։

Ռուսաստանում այս լուրը հաստատ չեն հասկանա։ Մոսկվան, ինչպես գիտեք, ծայրաստիճան բացասաբար է ընկալում արտաքին քաղաքական միջամտությունը հարևան երկրների գործերին, ուստի Հայաստանի համար սա շատ ռիսկային պատմություն է, Երևանը կրակի հետ է խաղում»,- համոզված է Միտրախովիչը։