Կապիտուլյացիա փխրուն ուսերի վրա Անն Բուայոնի ադրբեջանական փորձը

Արդեն երկու շաբաթ է, ինչ Ֆրանսիայի նախկին դեսպան Անն Բուայոնը լքել է Ադրբեջանը։ Համաշխարհային իրադարձությունների մեջ մենք մի տեսակ մոռացել ենք մի քանի տող նվիրել այդ կնոջը։ Այսօր մեծ հաճույքով ուղղում ենք այդ բացթողումը։
 
Չի կարելի ասել, որ մադամ Բուայոնը, լինելով ինքնին սիրունատես կին՝ իր մասին հաճելի տպավորություն է թողել։ Եվ դրանում, ըստ էության, նա մեղք չունի։ Դեսպանը, ինչպես գիտենք, արտահայտում է իր երկրի դիրքորոշումը։ Իսկ Ադրբեջանի նկատմամբ մակրոնական Ֆրանսիայի դիրքորոշումը տարբերվում է իր բացահայտ թշնամությամբ, ինչը, ի արտացոլումն է գտել այդ թվում նաև Բուայոնի գործունեության մեջ։
 
 Դրանով հանդերձ, պետք է խոստովանել, որ ի տարբերություն Հայաստանում Իրանի ներկայացուցիչ Մեհդի Սոբհանիի, նա խուսափում էր բացահայտ անօրինականությունից՝ այնուամենայնիվ, նրա բոլոր գործողություններում զգացվում էր Օրսէի ափերից կարգադրագրերը։ Բուայոնը իր առաքելությունը մեր երկրում ստանձնել էր 2023 թվականի հունվարին։ Այդ ժամանակ ֆրանսիացի քաղաքական էլիտան և մամուլը ապրում էին հերթական ադրբեջանաֆոբիայի նոպա, որը կապված էր Լաչինի ճանապարհին ադրբեջանցի բնապահպան ակտիվիստների բողոքի ակցիայի հետ, որը նրանք ներկայացրին որպես ճանապարհի փակում և որը հետագայում անվանեցին ոչ այլ ինչ, քան «Լեռնային Ղարաբաղի շրջափակում»։ Անն Բուայոնը անմիջապես միացավ Ֆրանսիայի շահերի պաշտպանությանը, պետք է ասել՝ զոհաբերելով իր սեփական դիվանագիտական համբավը։ Նույն տարվա հուլիսին Բուայոնը մեջբերեց այն ժամանակվա եվրոպական դիվանագիտության ղեկավար Ժոզեպ Բորելի խոսքերը. «Ադրբեջանի իշխանությունները պարտավոր են մոտ ժամանակում  երաշխավորել Լաչինի միջանցքով տեղաշարժի անվտանգությունն ու ազատությունը և թույլ չտալ ճգնաժամի հետագա սրում»։
 
Դրանով իսկ ֆրանսիական դիվանագիտությունը հերթական անգամ ցույց տվեց իր անգործունակությունը՝ չէ որ դեսպանի պարտավորության մեջ է մտնում նպաստել երկրների միջև հարաբերությունների ստեղծմանը, այլ ոչ թե ընդունող կողմին խրատներ կարդալ։ Այնուամենայնիվ, Փարիզը դա արեց միտումնավոր՝ ցանկանալով ցույց տալ իր անփութությունը Ադրբեջանի նկատմամբ։ Սակայն այս անփութության գինը բարձր եղավ, քանի որ, ի վերջո, հենց ֆրանսիացիները ստիպված եղան անել իրենց համար անհնարինը։ Եվ այդ խայտառակության բեռը ընկավ Բուայոնի փխրուն ուսերին։
 
Խոսքը, իհարկե, «Շուշայի հարցի» մասին է։ Չորս տարի շարունակ Փարիզը դիմադրում էր իր ներկայացուցչին ազատագրված Ղարաբաղի մարգարիտ ուղարկելուն՝ հավանաբար ոչ միայն որպես իր դիրքորոշման արտահայտում, այլ նաև չցանկանալով նյարդացնել հայկական ծագումով ընտրազանգվածին։ Սակայն, այս տարվա հունիսին Բաքվին հաջողվեց կոտրել նաև այս «ֆորպոստը»։ Կամ Շուշա այցելելու հետագա մերժումն արդեն անպարկեշտ էր թվում, կամ ֆրանսիացիները վախենում էին, որ այնուհետև կարող են հաջորդել հարվածներ ֆրանսիական ներդրումներին, սակայն Բուայոնը հունիսին, կարծես ոչինչ չէր պատահել, մեկնեց Շուշա և այդ հինավուրց քաղաքին շաղ տվեց հաճոյախոսությունների առատաձեռն չափաբաժին։ «Իսկապես, անսահման ուրախություն եմ զգում այստեղ գտնվելուց։ Գիտեմ, որ Շուշան առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում Ադրբեջանի համար, քանի որ այս քաղաքը հանդիսանում է մշակույթի և արվեստի խորհրդանիշ։ Բացի այդ, Շուշան աշխարհին նվիրել է շատ հայտնի մարդկանց», - ասել է նա։
 
Որքա՜ն խորհրդանշական է, որ դիվանագետը հասցրեց ոչ միայն այցելել Շուշա, այլ նաև տեսնել զգալի բեկում Բաքվի և Երևանի միջև հարաբերությունների նորմալացման մեջ՝ հակառակ Փարիզի ջանքերին, որոնց համար հենց նա ստիպված եղավ պատասխանատվություն կրել։
 
Հիշվում է 2023 թվականի օգոստոսը՝ ֆրանսիացի քաղաքական և հասարակական գործիչների «վայրէջքը» պայմանական սահմանին և ֆրանսիական օգնություն տեղափոխող հայկական բեռնատարների զվարճալի կանգնելը։ Չնայաց տեղի ունեցողի կոմիկությանը՝ դա Փարիզի կողմից դեմարշ էր, և Անն Բուայոնը կանչվեց Ադրբեջանի ԱԳՆ, որտեղ նրան հանձնեցին բողոքի նոտա, որը ոչ առաջինն էր և ոչ էլ վերջինը Ադրբեջանում իր աշխատանքի ընթացքում։ Ադրբեջանի ԱԳՆ կանչերի քանակով Բուայոնը, նախորդ դեսպան Զաքարի Գրոսի հետ միասին, հավանաբար ռեկորդակիր է։ Չգիտեմ, դիվանագետներն ունեն բողոքի նոտաների կոլեկցիա կազմելու ավանդույթ, թե ոչ, բայց, եթե նման բան լիներ, ապա Անն Բուայոնը կարող էր դրանցից հավաքել մի ամբողջ, ներեցեք բառախաղի համար, դիպլոմատ։
 
Մադամ Բուայոնը դեռ բավականին երիտասարդ է։ Մենք հիշաչար ժողովուրդ չենք, ուստի նրան մաղթում ենք  դիվանագիտական կարիերայի հաջող շարունակում և հույս ունենք, որ Ադրբեջանում ձեռք բերված փորձը նրա համար կդառնա էական օգնություն այդ գործում։