Արդյո՞ք հասունացել է խաղաղությունը: Գրառումներ՝ COP29-ի հարթակներում

Բաքվում անցկացվող COP29-ի համատեքստում քննարկվող հարցերից մեկն է դարձել ապագա հայ-ադրբեջանական խաղաղ կարգավորումը։  Ադրբեջանի նախագահի օգնական Հիքմեթ Հաջիևը այս հարցի վերաբերյալ իր տեսալականով կիսվել է՝ COP29-ի հարթակներում ՏԱՍՍ գործակալությանը տված հարցազրույցում։
 
«Կազանում կայացել է շատ արդյունավետ հանդիպում պարոն նախագահի և Հայաստանի վարչապետի միջև։ Եվ մեր նպատակն է, որպեսզի այդ ազդակների հիման վրա շարունակել բանակցությունները։ Այս պահին Ադրբեջանի օրակարգի հիմնական թեման՝  COP29-ն է մինչև նոյեմբերի վերջ։ Հավանաբար, դեկտեմբերից սկսած, Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև կսկսվի նոր գործընթաց՝ խաղաղ պայմանագրի տեսքտի առնչությամբ քննարկումները և բանակցություների շարունակումը»,- ասել է Հաջիևը։
 
Նրա խոսքով, փաստաթղթի տեքստում կան որոշակի հարցեր։
 
Այսպիսով, Ադրբեջանի նախագահի օգնականի խոսքերում զգացվում է երկու հիմնարար ուղերձ։ Մի կողմից՝ լավատեսություն խաղաղ գործընթացը շարունակելու առնչությամբ, իսկ մյուս կողմից՝ Արևմտյան տարբեր երկրներից եկող բացահայտ և թաքնված ուլտիմատումի ենթարկվելու պաշտոնական Բաքվի որոշակի ցուցադրական դժկամություն։ Հիշեցնեմ, որ Վաշինգտոնից ու Փարիզից, տարբեր աստիճանի ուլտիմատիվությամբ Ադրբեջանին կոչ են արել՝ Երևանի խարդախ պայմանների վրա խաղաղության հապճեպ կնքման վերաբերյալ «գիտակցել» ինչ-որ հատուկ պատասխանատվություն, որն իբր մեզ վրա է դնում COP29-ի անցկացումը։ Չէ որ  այլ ձևով ոչ մի կերպ չես անվանի վերջինիս՝ հատյալ ձևով խաղաղ պայմանագիր կնքելու ցանկությունը, առանց համաձայնեցնելու մնացած երեք կետերը, որոնց շարքում  խաղաղության համար այնպիսի հիմնարար խնդիր, ինչպիսին է Հայաստանի սահմանադրությունից Ադրբեջանի նկատմամբ տարածքային պահանջներ պարունակող կետի հանումը։ Բաքուն ցույց տվեց, որ չի ցանկանում կանաչ օրակարգի հարցերը խառնել Հայաստանի հետ հակամարտության կարգավորման հետ, և կլիմայական միջոցառումները հյուրընկալողի իր կարգավիճակը չի ընկալում որպես պարտավորվածություն։
 
Հավանաբար, այն փոքր-ինչ վիրավորված կեցվածքը, որն ընդունել է համաժողովին իր ոչ մի ներկայացուցիչ չուղարկած Երևանը՝ արտացոլում է այն խորը ընկճվածությունը, որը այնտեղ զգում են Բաքվի համառ դիրքորոշումից։ Սակայն, Բաքվից այլ դիրքորոշում ակնկալելը կլիներ առավել ևս տարօրինակ, քանի որ հատկապես Երևանն է հայկական սփյուռքի հետ միահամուռ այս երկար ամիսների ընթացքում համաշխարհային ԶԼՄ-ներում հակաադրբեջանական հիստերիա բորբոքել: Իսկ արդեն այս օրերին Հայաստանում կազմակերպեցին, եթե կարելի է այդպես արտահայտվել՝ իրենց, այլընտրանքային, ավելի ճիշտ՝ մարգինալ COP-ը, որի ամենապատվավոր ու, թերեւս, միակ հյուրն է դաձրել ոչ պակաս հայտնի ակտիվիստ Գրետա Թունբերգը։ Թբիլիսիում ճաճա խմելու հետ  իր հակաադրբեջանական երթը սկսած Թունբերգը շարունակել է տաքանալ հայկական կոնյակով, որն արդեն ոչ թե կոնյակ է, այլ բրենդի։
 
Այո և Գրետան էլ այլեւս նույն աղջիկը չէ։ Թունբերգ անձը հիմա արդեն չունի նույնիսկ այն արհեստականորեն ուռճացված հեղինակությունը, որն առաջ ուներ, քանի որ նրա ֆենոմենը կապված էր տարիքի հետ։ «Աշխարհը աղտոտող քեռիների ու մորաքույրների» դեմ պայքարող պատանի արարածը՝ մի բան է, իսկ հասուն աղջիկ Թունբերգը՝ դա արդեն բոլորովին այլ բան է: Նրա նման մեծահասակ աղջիկները՝ ինչքան ուզես: Այն դեպքն է, երբ «աղջիկը հասունացել է», բայց ինչի համար՝ անհասկանալի է։
 
Այսպիսով, պառավ Թունբերգի ջղաձգական քացի տալը մեր երկրին ավելի մեծ վնաս չի պատճառի, քան Մակրոնի և մեր մայրաքաղաքը այցելելուց հրաժարված այլ եվրոպացի առաջնորդների նողկալի դեմքերը։
 
Ի դեպ, նրանց բացակայության ֆոնին էլ ավելի տպավորիչ ու խորհրդանշական դարձան Հունգարիայի առաջնորդ Վիկտոր Օրբանի, Իտալիայի վարչապետ Ջորջի Մելոնիի և Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Քեյր Սթարմերի այցը։ COP29-ը կարողացավ խուսափել բոյկոտից։ Ադրբեջի  պետության ալեհատը հետ մղեց այն բոլոր մարտահրավերները, որոնք նրա դեմ էր դրել սև  փիառ արշավը։
 
Սա Երևանի համար պետք է դառնա ևս մեկ ապացույց, որ Բաքվի հետ անիմաստ է խոսել շանտաժի, սպառնալիքի և այլ մանիպուլյացիաների միջոցով։ Ամենախելամիտ բանը, որն այժմ կարող է անել Հայաստանի իշխանությունը՝  ադրբեջանական կողմի խոսքերը լսելն ու բանակցությունների սեղանի շուրջ նստելն է։ COP29-ից հետո։
 
Կոտլետները մի կողմ, ճանճերը մի կողմ, միայն, թե  ինչ-որ մեկը դա այլ կերպ չցանկանա: