Լիարժեք խաղաղության դժվարին ճանապարհին Փաշինյանը և ռևանշիզմի թավուտները

Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սոցիալական ցանցերում կիսվել է նոր հրապարակմամբ։ «Ինչու՞մն է տարբերությունը ներկայիս և նախկին Հայաստանի Հանրապետության միջև։ Անցյալում Հայաստանի Հանրապետությունը գոյություն ուներ այլ երկրների շնորհիվ, այլ երկրների համար։ Այսօր Հայաստանի Հանրապետությունը գոյություն ունի իր շնորհիվ, իր քաղաքացիների շնորհիվ, իր քաղաքացիների համար», - մասնավորապես գրել է նա։
 
Մի տեսակ, բավականին անորոշ է։ Սակայն, հաշվի առնելով այն ամբողջ հակասական համատեքստը, որի շրջանակներում ստիպված է աշխատել Հայաստանի վարչապետը՝ միտքը հասկանալի է։ Նախկինում Հայաստանը ինքնիշխան սուբյեկտ չէր, այլ կատարում էր իր գերիշխաններ՝ երրորդ երկրների պատվերները, և Ղարաբաղի 30-ամյա օկուպացիան՝ այդ պատվերի մի մասն է։
 
Խիստ իմաստով սա, իհարկե, հարյուր տոկոսանոց ճշմարտություն չէ։ Այն ամենով հանդերձ, որ Մոսկվան իրոք Հայաստանը օգտագործեց Հարավային Կովկասում անկայունության օջախ ստեղծելու համար՝ հակամարտությունների կառավարման սկզբունքների համաձայն, հայ հասարակության ամենախորքերում «միացում»-ի մեծ պահանջարկ կար։ Այս դեպքում, ինչպես ասում են, ամեն ինչ համընկավ։ Կարելի է, իհարկե, երկար ժամանակ քննարկել այն ուղղությամբ, որ, իբր, տարածքային ավելացումների ինքնին գաղափարը հայ ժողովրդի գիտակցության մեջ ներդրվել է արտաքին գործակալների կողմից, բայց դա որոշ չափով նման կլինի այն գուշակմանը, թե ի՞նչն է եղել առաջինը՝ձուն, թե հավը։
 
Այս պայմաններում, սակայն, գովելի է՝ իր երկրի պատմության այս ամոթալի էջից սահմանազատվելու հայ առաջնորդի ձգտելու ինքնին փաստը։ Սա, ընդհանուր առմամբ, առողջ ցանկություն է՝ ապացուցելու ինքդ քեզ, որ դու պարզապես ունակ չես նման գործողությունների, որ քեզ վերահսկում էին արտաքին ուժերը։
 
Խորը գաղափարի համաձայն՝ հայ ժողովուրդը պետք է  խոստովանություն աներ Ադրբեջանի դեմ կատարված հանցագործության՝ գրեթե երեսունամյա օկուպացիայի համար։ Սակայն նման զղջմանը պետք է նախորդի հասկացողությունը։ Սա այն հասկացողությունն է, որը Փաշինյանը փորձում է զարգացնել։
 
Շատ դժվար է դա անել հայ հասարակության մեջ, որը տարիներ շարունակ ներծծված է եղել ազգային բացառիկության գաղափարներով։ Հետևաբար, Փաշինյանի մանևրը, մի կողմից, եվրոպացի լրտեսներին ներգրավում է Ադրբեջանի հետ սահմանին, մյուս կողմից՝ հայ հասարակության մեջ համակարգված կերպով սերմանում է առասպելական Հայաստանից հրաժարվելու անհրաժեշտության գաղափարը՝ հանուն իրական Հայաստանի։
 
Մենք արդեն գրել ենք, որ Փաշինյանի կառավարությունը պետք է ավելի սկզբունքային լինի ռևանշիզմի դրսևորումների դեմ պայքարում, որոնցից ամենավերջինը և ամենանողկալին «Արցախի կանչը» հուշարձանի բացումն էր Եռաբլուրի զինվորական գերեզմանատանը։
 
Մինչդեռ, այս սկանդալային իրադարձությունից անմիջապես առաջ սոցիալական ցանցերում Փաշինյանի հրապարակման հայտնվելը, հավանաբար, վկայում է, որ Եռաբլուրում տեղի ունեցած իրադարձությունը նույնպես կազմակերպվել է երրորդ կողմերի օգնությամբ։
 
Այս ֆոնի վրա հայկական սփյուռքն ավելի ակտիվ է դարձել՝ հայհոյանքներ նետելով գործող վարչապետի հասցեին։ Այսպես, «Կալիֆոռնիա կուրիեր» թերթի խմբագիր և հրատարակիչ Հարութ Սասունյանը «Ալֆա Նյուզ»-ին տված հարցազրույցում ասել է, որ «Հայկական տարածքների մոռացության մատնումը ձեռնտու է Հայաստանի թշնամիներին, և հենց դա է, ինչ ուզում են երկրի գործող իշխանությունները»։ «Թշնամին կարող է ֆիզիկապես գրավել հողը, բայց չի կարող ջնջել մեր հիշողությունը», - ասել է նա։
 
Պետք է ընդգծել, որ հենց սփյուռքի ներկայացուցիչներն են իրենց ամենաանազնիվ ձևով պահում, քանի որ, հայ հասարակության մեջ արմատական տրամադրություններ հրահրելով, նրանք իրենք, հակամարտության վերսկսման դեպքում, իհարկե, չեն ներկայանա պատերազմի՝ «մեր հիշողության» համար մեռնելու իրավունք տալով Հայաստանի աղքատ բնակիչներին։
 
Այնուամենայնիվ, աստիճանաբար, հասարակ հայերի մեծ մասը հասկանում է, որ ռևանշիզմը ոչ մի տեղ չտանող ճանապարհ է։ Հայ ժողովուրդը հանձնեց այս փոխըմբռնման առաջին փորձությունը՝ վերընտրելով 2021 թվականին պատերազմում պարտված կուսակցությանը։ Մեկ տարի անց նա պետք է հանձնի երկրորդ և, թերևս, ամենալուրջ փորձությունը՝ կրկին քվեարկել «Քաղաքացիական պայմանագրի» օգտին և, ոչ պակաս կարևորը, աջակցել սահմանադրական բարեփոխումներին ազգային հանրաքվեով, հրաժարվել Ադրբեջանի նկատմամբ տարածքային պահանջներից օրենսդրական մակարդակով և խորհրդանշականորեն շրջել երկարատև թշնամանքի էջը։ Վարչապետ Փաշինյանն անում է ամեն ինչ՝ իր ժողովրդին համոզելու այս որոշման ճշգրտության մեջ։ Մենք հույս ունենք, որ նա բավարար ուժ և կամք կունենա՝ արժանիորեն ավարտելու սկսածը։