Վերջին մարտը հանուն խաղաղության Փաշինյանը մարտահրավեր է նետում Հայաստանի Սահմանադրական դատարանին

Նախօրեին Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը լրագրողների հետ զրույցում պարզություն մտցրեց Հայաստանի նոր Սահմանադրության հարցում, որը մնում է երկրի ներքին օրակարգի հրատապ հարցերից մեկը։ «Ուզում եմ հիշեցնել, որ մենք ունենք նոր Սահմանադրության ընդունման օրակարգ, և ես որպես վերջնաժամկետ նշել եմ 2027 թվականը, մենք ներկայումս աշխատում ենք նախագծի վրա, և երբ այն պատրաստ լինի, մենք կանցկացնենք հանրաքվե», - ասաց նա՝ ընդգծելով, որ 2026 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում հայ ժողովուրդը պետք է ընտրություն կատարի խաղաղության և խաղաղության բացակայության միջև։

Փաշինյանը նաև հայտարարեց, որ անհրաժեշտության դեպքում որոշում կկայացվի փոփոխել երկրի Հիմնական օրենքը՝ հստակեցնելով, որ դա տեղի կունենա ցանկացած դեպքում, նույնիսկ եթե հանրապետության Սահմանադրական դատարանի (ՍԴ) կողմից խոչընդոտներ լինեն։

«Եթե վավերացման գործընթացի ընթացքում մեր Սահմանադրական դատարանը որոշի, որ Ադրբեջանի հետ նախաստորագրված խաղաղության համաձայնագիրը հակասում է Սահմանադրությանը, եթե այն հետագայում ստորագրվի, ես անձամբ կնախաձեռնեմ Սահմանադրության փոփոխություններ: Հիմա դրա մասին մտածելու կարիք չկա», - ասաց վարչապետը՝ փաստորեն արտահայտելով Հայաստանի կառավարության ներկայիս տեսլականը Ադրբեջանի հետ խաղաղության համաձայնագրի վերաբերյալ։

Փաշինյանի կողմից Սահմանադրական դատարանին հասցեագրված այս հստակ հայտարարությունները ամենևին էլ անհիմն չեն: Բավական է հիշել, որ ավելի վաղ ՍԴ նախագահ Արման Դիլանյանը «Ազատություն» ռադիոկայանին տված հարցազրույցում հայտարարել էր, որ Հայաստանի Հիմնական օրենքը, իբր, տարածքային պահանջներ չի պարունակում ոչ միայն Ադրբեջանի, այլև որևէ այլ երկրի նկատմամբ՝ Բաքվի մեղադրանքները անվանելով «սուտ»։

Եվ այստեղ կարևոր է, որ Դիլանյանի այս արտահայտություններն արվել են բառացիորեն անմիջապես Փաշինյանի այն խոսքերից հետո, որ Հայաստանի նոր Սահմանադրությունում չպետք է հղում լինի Անկախության հռչակագրին, որը պարունակում է տարածքային պահանջներ Ադրբեջանի նկատմամբ։

Ընդհանուր առմամբ, Հայաստանի ղեկավարի հայտարարություններից կարելի է մի շարք եզրակացություններ անել, և դրանցից առաջինն այն է, որ պաշտոնական Երևանը վճռականորեն է տրամադրված Բաքվի հետ խաղաղության համաձայնագիր ստորագրելու հարցում: Եվ սա, իր հերթին, նշանակում է, որ Հայաստանը պատրաստ է կատարել ադրբեջանական կողմի հիմնական պահանջը՝ անհրաժեշտ փոփոխություններ կատարել ՀՀ Սահմանադրությունում։

Երկրորդ եզրակացությունը հետևյալն է. Նիկոլ Փաշինյանը հստակ հասկացնել տվեց, որ երկրի Հիմնական օրենքում համապատասխան փոփոխություններ կատարելու որոշում կայացնելիս վերջնական և միակ լիազոր մարմինը կլինի ոչ թե Սահմանադրական դատարանը, այլ անձամբ ինքը։

Ի դեպ, ՀՀ վարչապետը նմանատիպ թեզ հնչեցրեց նաև այս տարվա մայիսին՝ Yerevan Dialogue միջազգային ֆորումի ժամանակ։

«Համաձայն Հայաստանի օրենսդրության, համաձայնագիրը պետք է ստանա Սահմանադրական դատարանի եզրակացությունը։ Եթե Սահմանադրական դատարանը որոշի, որ տեքստը չի համապատասխանում Սահմանադրությանը, չնայած պետք է ասեմ, որ [Հայաստանի և Ադրբեջանի սահմանների սահմանագծման և սահմանազատման հարցերով հանձնաժողովների] կանոնակարգի վերաբերյալ նախորդ որոշումից հետո, քիչ հավանական է, որ այն նման որոշում կկայացնի, կստեղծվի անսովոր իրավիճակ։ Ինչպիսի՞ն կլինի Հայաստանի և իմ դիրքորոշումը։ Ես կնախաձեռնեմ սահմանադրական բարեփոխումներ, որովհետև խաղաղության գործընթացը և պայմանագիրը չի կարելի բաց թողնել», - ընդգծեց Փաշինյանը՝ հիշեցնելով, որ Սահմանադրության փոփոխությունը երկու հարցերից մեկն է, որը Ադրբեջանը կապում է խաղաղության պայմանագրի ստորագրման հետ։

Այն ժամանակ նա այս պահանջը համարեց ընդունելի, բայց հայտարարեց, որ անհրաժեշտ է համոզվել, որ «Բաքուն չի ցանկանում հակամարտությունը տեղափոխել Հայաստանի տարածք»։ Ի դեպ, Հայաստանի վարչապետը այս մասին խոսել է նաև Ալբանիայում, որտեղ նա աշխատանքային այցով գտնվում էր Եվրոպական քաղաքական համայնքի 6-րդ գագաթնաժողովին մասնակցելու համար՝ պատասխանելով ադրբեջանցի լրագրողների հարցերին։ Այդ ժամանակ Փաշինյանը մտահոգություն հայտնեց, որ իբր «Ադրբեջանում կան որոշակի շրջանակներ, որոնք ձգտում են փակել հակամարտության էջը իրենց տարածքում և տեղափոխել այն Հայաստանի տարածք»։

Սակայն, ինչպես տեսնում ենք, վարչապետի վերջին հայտարարություններում նման մտահոգությունների որևէ նշույլ անգամ չկա, և սա 2025 թվականի օգոստոսի 8-ին Վաշինգտոնում ձեռք բերված պայմանավորվածությունների դրական հետևանքներից մեկն է։

Կարծում ենք, որ Նիկոլ Փաշինյանի բոլոր լավատեսական հայտարարությունները միտված են Բաքվի, Վաշինգտոնի և միջազգային հանրության ուշադրությունը գրավելուն։ Միևնույն ժամանակ, և, թերևս, առաջին հերթին, սա ուղերձ է Ադրբեջանի հետ խաղաղության հակառակորդներին՝ ի դեմս ընդդիմության, եկեղեցու և ղարաբաղյան կլանի, որ Ադրբեջանի հետ խաղաղությունը Հայաստանի ապագայի միակ ճանապարհն է։