«Փաշինյանը պատրաստ չէ Բաքվի հետ ազնիվ և բաց երկխոսության» Կասենովն ու Գերդինը՝ Caliber.Az-կայքում

Վարչապետ Փաշինյանը վերջերս ԶԼՄ-ների համար մամուլի ասուլիսի ժամանակ, ինչպես միշտ, տպավորություն է գործել իր եզրակացությունների անտրամաբանությամբ և անհեթեթությամբ։ Այսպես, Փաշինյանի կարծիքով, Ադրբեջանի սահմանադրությունը նույնպես պարունակում է  տարածքային պահանջներ Հայաստանի նկատմամբ։ Ինչպես նաև Հայաստանի վարչապետին զայրացնում է Ադրբեջանի կողմից Հայաստանի ռազմականացման ծրագրերի չընդունման փաստը։
 
Բաքվի արձագանքը հետևել է անհապաղ։ Ադրբեջանի ԱԳՆ մամուլի քարտուղար Այխան Հաջիզադեն նշել է, որ ափսոսանք է առաջացնում, որ Հայաստանի վարչապետը՝ ադրբեջանա-հայկական հարաբերությունների նորմալացման գործընթացին և տարածաշրջանում խաղաղության և անվտանգության ապահովման ջանքերին հակասող մի շարք հայտարարություններ է արել։
 
Իսկ ինչպե՞ս են Փաշինյանի նոր հայտարարությունների էությունը գնահատում օտարերկրյա փորձագետներն ու քաղաքագետները։
 
Այսպես, «A+Analytics» հետազոտական կենտրոնի ղեկավար, ղազախ քաղաքագետ Ֆարհադ Կասենովը կարծում է, որ օգոստոսի 31-ին Հայաստանի վարչապետի հայտարարությունները գրավել են՝ Հարավային Կովկասում խաղաղ համագոյակցության հաստատման թեմայով հետաքրքրվող փորձագետների ուշադրությունը։ Ինչպես նա նշել է Caliber.Az-ի հետ զրույցում, առաջին հայացքից, վերջերս Փաշինյանը մեղմացնում է իր կոնֆրոնտացիոն հռետորաբանությունը, և կողմնակի դիտորդի մոտ նույնիսկ կարող է ստեղծվել այնպիսի մոլորեցնող տպավորություն, որ Հայաստանի վարչապետը հանդես է գալիս «խաղաղության աղավնու» դերում։
 
«Այնուամենայնիվ,  հնչեցված թեզերի մանրամասն ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ 2020 թվականից սկսած խաղաղ պայմանագրի բովանդակազրկության փորձ է ընթանում։ Ոչ թե խաղաղ պայմանագիրը, որի տեքստը երկար ժամանակ խնամքով համաձայնեցված է երկու կողմերի կողմից և որը կպարունակի երկու երկրների միջև խաղաղ փոխգործակցությունը ապահովող բոլոր կետերը, այլ միայն դրա առանձին կետերը ստորագրելու առաջարկը տարակուսանք է առաջացնում։
 
Ինչու՞մն է  նման տարօրինակ նախաձեռնության էությունը, բացի մեդիա էֆեկտին հասնելուց՝ ոչ բոլորովին է հասկանալի, և առավել ևս, այն՝ ուժերի աշխարհաքաղաքական դասավորության փոփոխության, կամ էլ պատասխանատվությունը հայ քաղաքական նոր սերնդի վրա տեղափոխելու քաղաքական իրավիճակի ակնկալքով բանակցային գործընթացը միտումնավոր ձգձգելու մասին մտքեր է արթնացնում»- հարցով է տրվել քաղաքագետը։
 
Ֆ. Կասենովի կարծիքով, Երևանի կողմից ձեռնակվում են միջազգային հանրությանը մոլորեցնելու ջանքեր, որպեսզի խուսափի սահմանադրական բարեփոխումների անհրաժեշտությունից, ինչը վերջ կդներ տարածքային վեճերին և Ադրբեջանի նկատմամբ Հայաստանի հավակնություններին։
 
«Սահմանադրությունը հանդիսանում է երկրի բարձրագույն փաստաթուղթը, և դրանում հարևան երկրի տարածքային ամբողջականությունը չճանաչող այլ փաստաթղթերին հղումների առկայությունը, անկասկած, հանդիսանում է անմտություն, բացի այդ էլ դժվար թե կարող է լավ հիմք համարվել  երկարաժամկետ խաղաղության համար, քանի որ իր մեջ ապրիորի պարունակում է ռեւանշիզմի տարր։
 
Իսկ Փաշինյանի կողմից Հայաստանի և Ադրբեջանի սահմանադրությունների համեմատությունը անտրամաբանական տեսք ունի՝ հաշվի առնելով այն, որ Ադրբեջանի Հանրապետության հիմնական օրենքը որևէ պահանջ չի պարունակում Հայաստանի տարածքի, ինչպես, այնուամենայնիվ, նաև սահմանակցող այլ երկրների նկատմամբ։ Օգոստոսի 31-ի Փաշինյանի այս և մյուս խոսքերը թույլ են տալիս եզրակացնել, որ Հայաստանի ղեկավարությունը ոչ լիովին է գիտակցում՝  խաղաղ պայմանագրի կնքումը հետաձգելու փորձերի կործանարարությունը և վտանգավոր անորոշության տարր է մտցնում իր երկրի ապագա զարգացման համար»,- ընդգծել է Ֆ. Կասենովը։
 
Միևնույն ժամանակ, ռուս քաղաքագետ Վլադիսլավ Գերդինի կարծիքով, Փաշինյանը նորից ցույց է տվել, որ մտադիր չէ՝ ազնիվ և բաց երկխոսության ձևաչափով հարաբերություններ կառուցել Բաքվի հետ։ Երեւանը նորից աղավաղում է փաստերը,  շահարկում է ձեւակերպումներով։
 
«Մենք տեսնում ենք, որ Փաշինյանը շատ հեշտությամբ հրաժարվում է իր հայտարարություններից, որոնք արվել են վերջին կես տարվա ընթացքում։ Դրանով հանդերձ նա լիովին հնարավոր է համարում Մոսկվայի միջնորդությունը Բաքվի և Երևանի միջև բանակցություններում, թեև մի քանի շաբաթ առաջ նա Ռուսաստանին մեղադրում էր  Հայաստանի վրա հարձակում նախապատրաստելու և դաշնակցային բոլոր պարտավորությունները դավաճանելու մեջ։ Սա միթե՞ ծիծաղելի չէ: Կարծես թե Փաշինյանի ուղեղը խնամքով լվացել են և նրա գիտակցությունը վերագործարկել են, կամ Հայաստանի վարչապետն ու նրա քարտուղարները չեն արձանագրում նրա հայտարարությունները և ասվածի էությունը։
 
Խոսելով խաղաղ պայմանագրի մասին՝ Փաշինյանը կարծես թե փորձում է Ադրբեջանի համբերությունը։ «Վերցնում ենք բոլոր համաձայնեցված հոդվածներն ու ձևակերպումները և այն ստորագրում ենք որպես խաղաղ պայմանագիր»,- ասում է Հայաստանի վարչապետը, կարծես թե խոսքը ինչ-որ անցողիկ հռչակագրի, կամ գերատեսչությունների միջև  ինչ-որ պայմանագրի կնքման մասին է։ Բայց Բաքվում հիանալի հասկանում են, որ Երեւանը հեշտությամբ կարող է հրաժարվել իր գրեթե ցանկացած պարտավորությունից։ Եվ նման «ի միջի այլոց» ստորագրված խաղաղ պայմանագիրը հնարավորինս լավ է համապատասխանում՝ տարածքներ զավթելու և պատմությունը խեղաթյուրելուն հակված Հայաստանի քաղաքականությանը»,- ամփոփել է Վ. Գերդինը։