ԵՄ նոր դեմքեր. Հարավային Կովկասը՝ սպասելիքների մեջ Երեք փորձագիտական կարծիք Caliber.Az-ում

Էստոնիայի վարչապետ Կայա Կալլասը կզբաղեցնի ԵՄ դիվանագիտության ղեկավարի պաշտոնը՝ փոխարինելով Ժոզեպ Բորելին, իսկ Պորտուգալիայի նախկին վարչապետ Անտոնիո Կոշտան կփոխարինի Շառլ Միշելին Եվրոպական խորհրդի ղեկավարի պաշտոնում։ Բացի այդ, հուլիսի 15-ին Եվրախորհրդարանը պետք է հաստատի Եվրահանձնաժողովի ղեկավարի պաշտոնում նոր ժամկետով առաջադրված Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենի թեկնածությունը։

Հետաքրքիր է, արդյոք փոփոխության կենթարկվի ԵՄ-ի վերաբերմունքը Հարավային Կովկասի տարածաշրջանի և նրա երեք երկրների նկատմամբ քաղաքական ղեկավարության կազմի թարմացումից հետո: Օրինակ, մենք գիտենք Ադրբեջանի նկատմամբ Եվրահանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենի կայուն, պրագմատիկ և ընդհանուր առմամբ դրական վերաբերմունքի մասին։ Բայց ինչպե՞ս իրենց կդրսևորեն Էստոնիայի վարչապետ Կայա Կալլասը որպես ԵՄ դիվանագիտության ղեկավար, իսկ Պորտուգալիայի նախկին վարչապետ Անտոնիո Կոստան՝ որպես Եվրոպական խորհրդի (ԵՄ նախագահ): Արդյո՞ք նրանք ակտիվորեն կնպաստեն Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղ համաձայնագրի հասնելուն։

Caliber.Az-ի այս հարցերին պատասխանել են օտարերկրյա փորձագետները:

Էստոնացի քաղաքագետ Պիտեր Թայմը վստահ է, որ Եվրամիության նոր բարձրաստիճան պաշտոնյաները կնպաստեն Բաքվի և Երևանի միջև հարաբերությունների կարգավորմանը։

«Այո, նրանք դա կանեն: Ի վերջո, ցանկացած բարձրաստիճան եվրոպացի քաղաքական գործչի կամ պաշտոնյայի համար պատվի հարց է հաշտեցնել ձեր երկրները»,- կարծում է նա։

Իռլանդացի քաղաքագետ և պատմաբան Պատրիկ Ուոլշը այլ տեսակետ ունի։

«Շատ կասկածում եմ, որ նոր իշխող կադրերի օրոք ԵՄ քաղաքականության կենտրոնական ուղղությունը կփոխվի։ Պարզ է դառնում, որ ԵՄ-ն էքսպանսիայի քաղաքականություն է վարում Հարավային Կովկասում, և նա Վաշինգտոնի հետ կապված որոշակի նպատակներ ունի, որոնք նրա հիմնական նպատակներն են։ Այս նպատակները սկզբունքորեն հակառուսական են, և արդյունքում ԵՄ-ն ամեն ինչ կանի Վրաստանում դժգոհություն առաջացնելու և մարդկանց փողոց դուրս բերելու համար։ Հայաստանում նպատակը Փաշինյանին աջակցելն է՝ որպես երկրում ժողովրդավարության պատվար։

Կարծում եմ, որ Ադրբեջանի նկատմամբ քաղաքականությունը ստորադասվում է արևմտյան այս երկու նպատակներին։ Ի վերջո, ավելի հավանական է, որ ԵՄ-ն Հայաստանը և Վրաստանը ստանա որպես անդամ կամ ասոցացված անդամ, քան Ադրբեջանը: Այս աշխարհաքաղաքական նկատառումների ֆոնին դժվար թե ԵՄ առաջնորդները նպաստեն խաղաղությանը, եթե չզգան, որ դա բխում է եվրոպական աշխարհաքաղաքական շահերից և կվնասի Մոսկվայի շահերին»,- կարծում է Ուոլշը:

Իսրայելցի վերլուծաբան, քաղաքական և հասարակական գործիչ Դեյվիդ Էյդելմանը կարծում է, որ ԵՄ նոր իշխող վերնախավի վերաբերմունքը Ադրբեջանի և Հարավային Կովկասի նկատմամբ, կախված կլինի ոչ միայն իրենցից, այլև շատ այլ գործոններից։

«Ադրբեջանի և ընդհանրապես Հարավային Կովկասի առնչությամբ, նրանց ապագա դիրքորոշումն այսօր դժվար է կանխատեսել, քանի որ դա կախված կլինի շատ բաղադրիչներից, որոնցից հիմնականներն են Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում ընտրությունների զարգացման դինամիկան և իհարկե, Ուկրաինայի պատերազմը:

Այսօր Էստոնիայի վարչապետ Կայա Կալլասը և մյուսները ցույց են տալիս, որ պատրաստ են շատ ավելի կոշտ վարքագիծ դրսևորել Ռուսաստանի Դաշնության նկատմամբ։ Բայց սրանք ընդամենը հայտարարություններ են. մենք հիշում ենք, որ նույն վարչապետ Կալլասը, դրսևորելով շատ կոշտ վերաբերմունք Մոսկվայի նկատմամբ, իրեն բոլորովին այլ կերպ էր պահում պատժամիջոցների տակ գտնվող բեռների դեպքում։ Բեռները դուրս էին գալիս Էստոնիայից՝ Ռուսաստանի Դաշնության տարածքով շարժվելով դեպի Ղրղզստան, Ղազախստան կամ Հայաստան և ինչ-ինչ պատճառներով չէին հասնում վերջնական կետ։ Սա պատժամիջոցները շրջանցելու միջոց էր, և դրանով զբաղվում էր նաև Եվրոպայի ԱԳՆ նոր ղեկավարի ընտանեկան ֆիրման»,- հիշեցնում է վերլուծաբանը։