Մշակույթը նման է խոշորացույցի
    Սամիթ Ալիևի «Անհարմար ճշմարտությունը»

    Վերլուծություն  26 Մայիսի 2023 - 19:10

    Հայ հայտնի գրող Հովհաննես Թումանյանը ունի մի հրաշալի պատմվածք՝ «Գիքորը»։ Մեծ բան չէ, բայց մղկտալու չափ ճշմարտացի է, ես նույնիսկ կասեի` ապշեցնող, վերջը կարող է նույնիսկ արցունքների տեղիք տալ: Բոլորին խորհուրդ եմ տալիս կարդալ, բացի այդ, կա պատմվածքի երկու խորհրդային էկրանացում, բայց, իմ կարծիքով, այնուամենայնիվ թույլ կլինեն, չնայած դերասանական կազմին, համենայն դեպս 1982 թվականի ֆիլմում, ուղղակի հոյակապ է։

    Բայց այս ամենը քնարերգություն է, և, հետևաբար, մի կողմ թողնենք պատմվածքի գեղարվեստական արժեքը։ Սյուժեն պարզամիտ է. հայ գյուղացին իր որդուն ծառայության է տալիս է հայ մեծահարուստ վաճառականի մոտ։ Եվ հայրը որդու հետ գալիս են Թիֆլիս, որտեղ նրանց միջև երկխոսություն է տեղի ունենում։

    - Սա է քեզ համար Թիֆլիսը: Դու քեզ պինդ պահիր, դեռ շատ բան կիմանաս։

    - Իսկ նրանք եկեղեցի ունե՞ն, հայրիկ։

    - Ինչպես չէ, կա, իհարկե։ Չէ՞ որ նրանք էլ, ինչպես մենք՝ քրիստոնեական հավատքի են, հայ են։

    Այսինքն, միայն խորամուխ եղեք, շեղվեք գրական արժանիքներից՝ նորից եմ շեշտում, շատ լավ պատմվածք է։ Թիֆլիսը՝ ներկայիս Թբիլիսին է, և այնտեղ ապրում էին ոչ միայն հայեր։ Այնտեղ ապրում էին շատ շատ վրացիներ, ադրբեջանցիներ, ռուսներ, հույներ, հրեաներ, մի խոսքով, շատ տարբեր ժողովուրդներ էին ապրում, որովհետև այն ժամանակ Թիֆլիսը Կովկասի վարչական կենտրոնն էր և հատկապես այնտեղ էր գտնվում հայր-թագավորի կովկասյան կառավարչի նստավայրը։ Բայց, այնուամենայնիվ, հասարակ ու ոչ այնքան կիրթ գյուղացին որդուն ասում է. «Չէ որ նրանք նույնպես, ինչպես մենք, քրիստոնեական հավատքի են» Աստված մեզ, մահմեդականներիս հետ, բայց դա նշանակում է, որ վրացիները, ուկրաինացիները, ռուսները, օսերը, հույները՝ բոլորը մի կողմ, Թիֆլիսում հայերից բացի ոչ ոք չկա, իսկ քրիստոնեական հավատքը՝ նրանց մենաշնորհն է: «Նրանք, ինչպես և մենք, քրիստոնեական հավատքով՝ հայեր են». Իմ կարծիքով, այստեղ խորհելու բան կա։ Չնայած առհասարկ և պետք էր ավելի վաղ մտածել։ 19-րդ դարի վերջին, երբ գրվել էր այս պատմվածքը։

    Ահա թե ինչու ես միշտ պնդել եմ՝ թշնամու մշակույթը, հատկապես նրա գրականությունը ուսումնասիրելու անհրաժեշտությունը։ Հատուկ, ուշադիր ուշադրություն դարձնել, թե կոնկրետ ինչ, ինչպես և ինչի մասին են պատմել նրանց մեծ գրողները։ Որովհետև մեծ գրողները՝ երբեմն, ակամայից բերանից թռցնում, մատնում են այն, ինչ իրականում ունեն մտքում: Ցույց են տալիս մի փոքր ավելին, քան կցանկանային ցույց տալ։ Այնպես որ, թշնամու գրականության իմացությունը օգնում է նրան ուսումնասիրելու հարցում, սկսում ես հասկանալ, թե թանկագին հարևանիկը մտքում ինչ ունի: Այնտեղ ամեն ինչ կարծես ձեռքի ափի մեջ է, շատ բան պարզ է դառնում։ Ընդ որում պետք է պարզ լինի ոչ միայն մեզ, այլեւ շրջապատում բոլորի համար։ Օրինակ՝ Վրաստանի։

    Խոսքս, ըստ էության, ինչի մասին է՝ Ջավախեթիի հայ համայնքը դիմել է Հայաստանի Ազգային ժողովին՝ ՀՀ վարչապետին ու կառավարությանը անվստահություն հայտնելու գործընթացը նախաձեռնելու պահանջով։ Եվ անուններ պաշտոններով. Արտակ Գաբրիելյան՝ «Սամցխե-Ջավախք» հայկական ՈԿԿ-ների խորհրդի համակարգող, Ալեքսան Թորոյան՝ Ախալքալաքի հիվանդանոցի տնօրեն, Ստեփան Հակոբյան՝ «Ջավախք» հասարակական կազմակերպության նախագահ, Դավիթ Ռոստակյան՝ «Վիրք» կուսակցության նախագահ, Ազատ Շիպակցյան՝ «Ջավախքի մտավորականության միության նախագահ», Միխայիլ Կոլիկիդի՝ Սամցխե-Ջավախքի հույների միություն «Պատրիդա», և Սամվել Պետրոսյան՝ «Շարժում հանուն արդարության» կազմակերպության նախագահ։ Ես խորհուրդ կտայի, թախանձագին խորհուրդ կտայի Վրաստանի համապատասխան մարմիններին, հատկապես Պետական անվտանգության ծառայությանը, լարված ուշադրություն դարձնել այս ընկերների վրա, ովքեր իրենց դիրքավորում են որպես Ջավախքի հայ բնակչության էլիտա։ Օրինակ՝ Վրաստանի վերը նշված քաղաքացիները որքա՞ն հաճախ են մեկնում Հայաստան և երրորդ երկրներ, ում հետ են հանդիպում, ովքեր են նրանց հետ, բուն Վրաստանում ընկերություն անում, իսկ ով է նրանց մոտ հյուր գալիս։ Իսկ երբ գալիս է, արդյո՞ք ինչ-որ արգելված բան չի անցկացնում։ Ո՞ւմ կողմից և որտեղից են այդ ՈԿԿ-ները և կուսակցությունները կազմակերպությունների հետ միասին ֆինանսավորվում, և ո՞ւմ են անձամբ իրենք վճարում, ինչի՞ վրա են ծախսվում գումարները։ Մի խոսքով, իրավիճակն արժանի է ոչ թե ուշադրության, այլ հետաքննության։ Գոնե միայն այն պատճառով, որ վաղը կարող է ուշ լինել: Մի խոսքով, սկանավորեք, թե այդ ինչ քաղաքական ակտիվ մարդուկներ են։

    Չէ, ես հասկանում եմ՝ ժողովրդավարություն, խոսքի ազատություն, դեպի ԵՄ ձգտում, բայց ... Եզրակացություններ արեք նաև մեր ընդհանուր հարեւանների մշակույթից՝ ես ընդամենը մի փոքրիկ օրինակ բերեցի «Գիքոր» պատմվածքից ու իմ ոչ վաղ անցյալից։ Օրինակ՝ Բաղրամյան գումարտակի պատմությունից, վրացիների դեմ պատերազմին Վրաստանի հայ բնակչության մասնակցությունից, այսինքն՝ մեր պատմությունից։ Որովհետև նրանք, ովքեր մոռանում են պատմության դասերը՝ նրան սովորաբար ուղղում են աշխարհագրությունը։ Հիշեք, թե ինչպես է ամեն ինչ սկսվել, և ինչից են սովորաբար սկսվում տարածքային պահանջները: Եվ թույլ մի տվեք, որ այն նորից սկսվի: Խեղդեք անջատողականությունը, քանի դեռ նա չի մեծացել՝ չգիտե՞ք, որ եթե այն մեծանա, ապա կսկսի արդեն խեղդել ձեզ:

    Իսկ մեր սիրելի հարեւանիկների գրականության մասին մենք դեռ կխոսենք։ Ես ձեզ շատ հետաքրքիր բաներ կասեմ։ Բայց ամեն ինչ իր ժամանակին։

    Caliber.Az

    Դիտումներ: 270

    Բաժանորդագրվեք մեր թելեգրամյան ալիքին


Կարդացեք նաև

Անբարոյականության անփոփոխ ֆրանսիական ավանդույթը Նոր դրվագներ

19 Հունիսի 2024 - 12:44

Ադրբեջանա-հայկական խաղաղությունը դեմ է առել սահմանադրությանը Մաթանաթ Նասիբովայի մեկնաբանությունը

19 Հունիսի 2024 - 11:14

Լավաշով փաթաթված ազգայնականություն «Հին աշխարհի հիստերիկներ»

18 Հունիսի 2024 - 21:00

Հին թուրքերն ու Ադրբեջանը հայկական աղբյուրներում «Դժվար պատմություն» Ռիզվան Հուսեյնովի հետ

20 Հունիսի 2024 - 09:34

Ալկո-քարոզչություն «Հին աշխարհի հիստերիկներ»

14 Հունիսի 2024 - 14:03

«Ապաշխարություն» և գնդակոծություն Փաշինյանը փակուղում է

14 Հունիսի 2024 - 13:50
ԳՈՎԱԶԴ
Տեսանյութ
Վերջին լուրեր

    Մուխթար Բաբաև. Ադրբեջանը կօգտագործի ՉՇ-ի փորձը COP29-ի հաջող անցկացման համար

    20 Հունիսի 2024 - 15:18

    Նախարար. Ադրբեջանում գյուղատնտեսական տարածքների 25 տոկոսն ապահովագրված է

    20 Հունիսի 2024 - 14:44

    Ադրբեջանը Լաչինում արագացված տեմպերով օդանավակայան է կառուցում

    ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

    20 Հունիսի 2024 - 14:09

    «Հրապարակ». Պայմանագիր կնքելը մի բան է, CAESAR-ը Հայաստան հասցնելը` այլ բան

    20 Հունիսի 2024 - 13:49

    Թալեհ Քյազիմով. Ապահովագրավճարների ծավալն ավելացել է կես միլիարդ մանաթով

    20 Հունիսի 2024 - 13:11

    Բաքվում հավաքվել են ապահովագրողները

    20 Հունիսի 2024 - 12:49

    Բաքվում կքննարկվեն կլիմայական ու առողջապահական հարցեր

    20 Հունիսի 2024 - 12:17

    ՆԱՏՕ-ի և Ադրբեջանի փորձագետները մասնակցել են C-130 ավիատրանսպորտային ստորաբաժանման գնահատմանը

    20 Հունիսի 2024 - 11:26

    Դեսպան. Ֆիլիպինները ողջունում են Ադրբեջանի՝ տարածաշրջանում առաջատար ուժի վերածվելը

    20 Հունիսի 2024 - 11:19

    Կեղծ տեսանյութերից մինչև ձերբակալություններ. Ադրբեջանի ՊԱԾ-ը բացահայտել է կիբերհանցագործների ցանց

    20 Հունիսի 2024 - 11:01

    Արևմուտքի օրակարգը ոչ միշտ է համապատասխանում Հարավային Կովկասի երկրների շահերին. ՌԴ ԱԳՆ

    20 Հունիսի 2024 - 10:40

    Ֆրանսիան Հարավային Կովկասում հրահրում է զինված դիմակայության հերթական փուլ. ՌԴ ԱԳՆ

    20 Հունիսի 2024 - 10:14

    ԵՄ-Ադրբեջան հինգերորդ երկխոսությունը. կարևոր արդյունքներ և ձեռքբերումներ

    20 Հունիսի 2024 - 09:44

    Հին թուրքերն ու Ադրբեջանը հայկական աղբյուրներում

    «Դժվար պատմություն» Ռիզվան Հուսեյնովի հետ

    20 Հունիսի 2024 - 09:34

    Կլիմայի հարցերով եվրահանձնակատարը կայցելի Բաքու՝ կապված COP29-ի նախապատրաստման հետ

    20 Հունիսի 2024 - 08:50

    Հիքմեթ Հաջիև. Ադրբեջանը ականներից ամենաշատ տուժած երկրներից մեկն է աշխարհում

    19 Հունիսի 2024 - 14:03

    Ահա թե ինչպես է Ադրբեջանը մեծ ճանապարհ կառուցում Զանգեզուրում

    ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

    19 Հունիսի 2024 - 13:59

    Ադրբեջանը՝ թվերով. զբաղվածության վիճակագրությունը 2024 թվականի հունիսի դրությամբ

    19 Հունիսի 2024 - 13:17

    COP29-ում՝ Կլիմայի ֆինանսավորման նոր քանաքական նպատակի շուրջ համաձայնության վերաբերյալ բանակցություններ կանցկացվեն

    Նախագահի հայտարարությունը

    19 Հունիսի 2024 - 12:51

    Անբարոյականության անփոփոխ ֆրանսիական ավանդույթը

    Նոր դրվագներ

    19 Հունիսի 2024 - 12:44

    Իլհամ Ալիև. Նիզամի Գյանջևիի միջազգային կենտրոնը ձեռք է բերել բարձր հեղինակություն և վստահություն

    19 Հունիսի 2024 - 12:26

    Հիքմեթ Հաջիև. Ֆրանսիան վնասակար քաղաքականություն է վարում Հարավային Կովկասում

    19 Հունիսի 2024 - 12:22

    Նախագահ. Ադրբեջանը ջանքեր չի խնայում մեր մոլորակի ապագայի համար դրական արդյունքների հասնելու համար

    19 Հունիսի 2024 - 12:02

    Ադրբեջանա-հայկական խաղաղությունը դեմ է առել սահմանադրությանը

    Մաթանաթ Նասիբովայի մեկնաբանությունը

    19 Հունիսի 2024 - 11:14

    Իլհամ Ալիևը դիմել է Բաքվում COP29 միջազգային միջոցառման մասնակիցներին

    19 Հունիսի 2024 - 10:55

    Վաշինգտոնում՝ COP29-ում Ադրբեջանի նախագահությանը նվիրված միջոցառում է անցկացվել

    ԼՈՒՍԱՆԿԱՐ

    19 Հունիսի 2024 - 10:39

    Արևմտյան Ադրբեջանի համայնքում պահանջել են Հայաստանից չտրվել ֆրանսիական սադրանքներին

    19 Հունիսի 2024 - 10:24

    Էրդողանը և Փաշինյանը քննարկել են երկկողմ հարաբերությունների կարգավորման հարցը

    19 Հունիսի 2024 - 10:22

    Ադրբեջանը ավելացրել է իր մասնաբաժինը ԵՄ բնական գազի շուկայում

    19 Հունիսի 2024 - 10:16

    Ադրբեջանցի զինծառայողները հարգանքի տուրք են մատուցել հերոս Մուբարիզ Իբրահիմովի հիշատակին

    ԼՈՒՍԱՆԿԱՐ

    19 Հունիսի 2024 - 09:46

    Թուրքիան 100 հազար տնկի է ուղարկել Ադրբեջան՝ Ղարաբաղում և Բաքվում տնկելու համար

    19 Հունիսի 2024 - 09:44

    COP29-ը կշրջի՞ արդյոք Հարավային Կովկասի պատմության էջը

    Caliber.Az YouTube ալիք տեսանյութ

    18 Հունիսի 2024 - 22:40

    Ադրբեջանի ՊՆ. Նոր պատերազմի պատասխանատվությունը ընկնելու է Հայաստանի ղեկավարության և Մակրոնի բռնապետության վրա

    18 Հունիսի 2024 - 22:34

    Լավաշով փաթաթված ազգայնականություն

    «Հին աշխարհի հիստերիկներ»

    18 Հունիսի 2024 - 21:00

    Euronews. Ականազերծման գործողությունների միասնական գլոբալ մոդելի կոչեր՝ Ադրբեջանում անցկացվող համաժողովում

    18 Հունիսի 2024 - 12:10

    Բաքվում մեկնարկել է «Առողջ ապագայի կանխատեսում» գլոբալ գագաթնաժողովը

    ԼՈՒՍԱՆԿԱՐ

    18 Հունիսի 2024 - 11:39

    Ադրբեջանի և Ռուսաստանի միջխորհրդարանական հանձնաժողովները հանդիպում կանցկացնեն

    18 Հունիսի 2024 - 11:35

    Բայրամովը հեռախոսազրույց է ունեցել թուրք գործընկերոջ հետ

    18 Հունիսի 2024 - 11:30

    Հերոսի հիշատակին. Մուբարիզ Իբրահիմովը և նրա սխրանքը 14 տարի անց

    18 Հունիսի 2024 - 11:05

    Յալչին Ռաֆիև. COP29-ը ուղղված է նաև առողջական խնդիրների լուծմանը

    18 Հունիսի 2024 - 10:29

ԲՈԼՈՐ ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ