Հայերը պատմության խցանման մեջ
    Մնալ, թե՞ հեռանալ։

    Վերլուծություն  26 Սեպտեմբերի 2023 - 14:50

    Murad Abiyev
    Caliber.Az

    Երեկ, սեպտեմբերի 25-ին, Խանքենդի քաղաքի մերձակայքում գտնվող ավտոլցակայանում պայթյուն է տեղի ունեցել։ Միջադեպի հետևանքով կան բազմաթիվ զոհեր և վիրավորներ։ Այս կապակցությամբ, տուժածներին օգնություն ցուցաբերելու նպատակով, Աղդամ-Ասկերան-Խանքենդի ճանապարհով ի սկզբանե ուղարկվել է 200 հոգու բուժման համար՝ հակաայրուկային բժշկական պարագաներով, վիրակապերով, ձեռնոցներով, դեղամիջոցներով (սփրեյներ, քսուքներ, ցավազրկողներ, հակաբիոտիկներ և այլն) շտապ օգնության մեքենա։ Միևնույն ժամանակ, հայկական քարոզչությունը որոշեց այս արտակարգ դեպքը օգտագործել իր նպատակների համար։ Ուրեմն, տարածվում են իբր տուժածներին տեղափոխելու համար՝ Խանքենդիից Հայաստան օդային միջանցք կազմակերպելու կոչեր։ Բայց մեզ միայն տանջում են աղոտ կասկածները. արդյո՞ք այստեղ զոհերի համար է մտահոգությունը, թե՞ սա աղմուկի տակ՝ նախկին խունտայի ղեկավարներին, օրինակ՝ Ռուբեն Վարդանյանին Ղարաբաղից դուրս բերելու փորձ է։ Ժամանակը ցույց կտա։ Իսկ առայժմ քննարկենք այլ հարցեր։

    Անցած հանգստյան օրերին Խանքենդի քաղաքում անջատել էին հոսանքը։ Բայց մինչ հայերը կհասցնեին այդ «հանցագործությունը» միացնել մեղադրական ակտին՝ էլեկտրամատակարարումն անսպասելիորեն վերականգնեցին։ Միայն թե սա բոլորովին այլ լույս է՝ Ադրբեջանից։ Ճակատագրի ինչպիսի՜ հեգնանք։ Մարդիկ, ովքեր ընդամենը մեկ շաբաթ առաջ հպարտորեն հրաժարվում էին «թուրքի ձեռքից ուտելիք» ընդունել, այժմ իրենց տները լուսավորում են «թշնամական» էլեկտրականությամբ։

    Դիմավորեք վերաինտեգրմանը:

    Իսկ նախօրեին Խոջալիում կայացավ՝ խունտայի կապիտուլյացիայից հետո Ադրբեջանի կենտրոնական իշխանության ներկայացուցիչների և Ղարաբաղի հայերի երկրորդ հանդիպումը։ Այստեղ կարևոր է նշել, որ Եվլախում առաջին նման հանդիպումից հետո արված հայկական քարոզչության կեղծ հայտարարություններին հակառակ՝ ռուսական խաղաղապահ քանակակազմի ժամանակավոր պատասխանատվության գոտու վերաինտեգրումը հայկական պատվիրակության հետ քննարկվում է որպես տրված փաստ, այլ ոչ թե որպես առաջարկ, որից կարելի է հրաժարվել։

    Ինչպես տեսնում ենք, առաջին քայլերն ուղղված են եղել րոպեական հումանիտար խնդիրների լուծմանը։ Խանքենդի է առաքվել պարենամթերք, ինչպես նաև վառելիք։

    Հիմա էլ ընթանում է Ադրբեջանի Ղարաբաղի տարածաշրջանում բնակվող Հայաստանի քաղաքացիների տարհանումը։ Այստեղ անհրաժեշտ է անհապաղ վերապահում անել՝ Ադրբեջանը ոչ մեկին չի ստիպում լքել իր տարածքը, բացի զենքերը վայր դրած զինվորականներին և նրանց ընտանիքի անդամներին։ Մնացածները մեկնում են իրենց կամքով։ Բաքուն դրանով հանդերձ հայտարարում է, որ նրանք, ովքեր ցանկանում են վերադարձնել Ադրբեջանի քաղաքացիությունը և ապրել մեր երկրի օրենքներով, կարող են մնալ կամ հետ վերադառնալ։

    Կվերադառնան արդյոք նրանք, առայժմ բաց հարց է։ Մարդիկ վախեցած են՝ և սա չափազանցություն չէ։ Ձեզանից շատերը, հավանաբար, տեսել են այն տեսանյութը, որտեղ Ղարաբաղից դուրս եկող տարեց հայուհին ռուս լրագրողին ասում է՝ «մենք ավելի վատ բան էինք սպասում»։ Այս կինը ամենևին էլ չի դրամատիկացրել՝ հասարակ հայերը ոչ մի կերպ վախ չեն ցուցադրում: Պարզապես բանը նրանում է, որ նրանք երկար ժամանակ եղել են հայկական քարոզչության օբյեկտ, որը պնդում էր, որ ադրբեջանցիները միայն երազում են այն մասին, թե ինչպես մորթել նրանց։ Այս ոչ խորամանկ քարոզչությունը լավ տեղավորվում է 1915 թվականի այսպես կոչված «Հայոց ցեղասպանության» մասին պատմվածքների մեջ։ Նման կերպ, հայերի գիտակցությունը, հատկապես Ղարաբաղում, իրենից ներկայացնում է մի հաստ թխվածք, որի մեջ տասնամյակներ շարունակ թուրքաֆոբիայի մի շերտը դրվում էր մյուսի վրա։ Նման վախեցածությունը մաֆիոզ կառույցներին հնարավորություն տվեց պատանդ պահել մարդկանց, որպեսզի նրանք պահապանեն՝ հանցագործ հրոսակախմբի պարագլուխների, երևանյան քաղաքական գործիչների և սփյուռքի գործարարների անձնական հարստացումը ապահովող գորշ գոտիները։

    Հիմա, երբ թեթրիսային խունտան կախել է սպիտակ դրոշը, մարդիկ մենակ են մնացել իրենց վախերի հետ: Այդ իսկ պատճառով ադրբեջանական կողմն իրեն մի կողմից վճռական է պահում, մյուս կողմից՝ չափազանց նուրբ։ Մենք խուսափում ենք մեր զինվորականների նկատմամբ սադրանքներից և նման դեպքերում անխուսափելի էքսցեսներից։ Սա, մի կողմից, թույլ է տալիս խուսափել զոհերից, իսկ մյուս կողմից՝ անբարյացակամներին մեզ՝ խաղաղ բնակչության նկատմամբ բռնի գործողությունների մեջ մեղադրելու գոնե չնչին առիթ չի տալիս։

    Այսպես ուրեմն, Բաքուն չի խանգարում հայերի դուրս գալուն։ Դա նրանց իրավունքն է՝ ընտրել որտեղ ապրել։ Անձամբ ես այնքան էլ չեմ հավատում, որ մինչև քառասունհինգ տարեկան հայերը, այսինքն՝ նրանք, ովքեր ադրբեջանցիների հետ շփվելու ոչ մի փորձ չունեն՝ կցանկանան մնալ։ Բացի այդ էլ, ոչ բոլորն են ցանկանում սովորել ադրբեջաներեն լեզուն։ Սակայն Հայաստանում կյանքը նրանց համար հեշտ չի լինի՝ նրանց այնտեղ ոչ ոք չի սպասում։ Առավել ևս, եթե մինչև հիմա վագոններից և ժամանակավոր կացարաններից չեն վերաբնակեցվել 1988-ի դեկտեմբերի երկրաշարժից տուժածները, ապա ինչպե՞ս և որտե՞ղ են վերաբնակեցվելու ղարաբաղցի հայերը։ Իսկ նրանց, ովքեր կմեկնեն Ռուսաստան՝ արդեն կհանդիպի ոչ թե նախկին սիրալիությունը, այլ տհաճություն, որն այս տարիների ընթացքում աճում է Ռուսաստանի հարավում՝ Կրասնոդարի և Ստավրոպոլի երկրամասերի, Ռոստովի մարզում հայ համայնքի սանձարձակության ֆոնին։ Չէ որ հենց այնտեղ կցանկանա տեղափոխվել հայերի մի որոշակի հատվածը, որը լքում է Ղարաբաղը և չի ցանկանում հաստատվել Հայաստանում։ Ահա այսպիսի աննախանձելի ճակատագրին են իրենց ժողովրդին մատնել՝ 80-ականների վերջին և 90-ականների սկզբին անհեռատես հայ քաղաքական գործիչները։

    Մինչդեռ հայ հասարակության մեջ անշրջելիորեն արագանում է երևանյան և ղարաբաղցի հայերի թշնամանքի գործընթացը։ Ադրբեջանցիների և ռուսների հասցեին անեծքները սրընթաց դադարում են միտում լինել՝ տեղը զիջելով երկու հայկական համայնքների միջև փոխադարձ մեղադրանքներին։

    «Ղարաբաղը նրանց պետք չէր, Ղարաբաղը ընդամենը թալանելու միջոց էր, իրենց թալանի վրա մարդկանց աչք ու բերան փակելու միջոց»,- ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է Հայաստանի վարչապետի աշխատակազմի ղեկավարի տեղակալ Տարոն Չախոյանը՝ մեկնաբանելով ղարաբաղյան կլանի գործողությունները Հայաստանում։

    «Եռաբլուրի արյունը քո վզին է Բակո Սահակյան, քո և քո գեներալների՝ սկսած Սերժ Սարգսյանից մինչև Ռոբերտ Քոչարյանը»,- այդ մասին հայտարարել է ղարաբաղցի ակտիվիստ Արթուր Օսիպյանը՝ դիմելով ապօրինի խունտայի առաջնորդներին։

    «Ինձ հանգիստ թողեք, ես իմ երկրում եմ»,- երևանցի երիտասարդ մայրը արագ հեռանում է նյարդացնող ռևանշիստներից և ղարաբաղցի հայերից՝ փողոցում գտնվողներին իրենց միանալուն կոչ անող բողոքի ցույցերի մասնակիցներից։

    Եվ վերջապես, շատ բնորոշ է Հայաստանի Ազգային ժողովի նախագահ Ալեն Սիմոնյանի հայտարարությունը։ «Մենք ցանկանում ենք օգտագործել այս պատմական շանսը։ Հավերժական պատերազմը ոչ մեկին պետք չէ։ Մենք պատրաստ ենք դրան»,- ասել է նա Հանրային հեռուստատեսության եթերում։ Սա լավ հայտարարություն է։ Սիմոնյանը փաստորեն շանս է անվանել Ադրբեջանի Զինված ուժերի հակաահաբեկչական միջոցառումների հաջողությունը։

    Միաժամանակ, մնալու է ռեւանշիստական շերտը։ Ահա հենց հիմա աչքիս է ընկել ինչ-որ մեկի ստատուսը այն մասին, որ հայերի ներկայիս տարհանումը Հայաստան՝ ոչ այլ ինչ է, քան վերախմբավորում... Այնուամենայնիվ, եթե նույնիսկ վերացարկվել անառողջ մարդկանցից և մտքերից, մեզ չի կարելի ավելորդ պատրանքներ ունենալ։ Չէ որ գաղտնիք չէ, որ Հայաստանի կառավարությունը մեծացնում է իր ռազմական բյուջեն։ Իրենից Ղարաբաղի բեռը դեն նետելը դեռ չի նշանակում ընդմիշտ դեն նետել թուրքերի նկատմամբ ատելության գաղափարը։ Այս կապակցությամբ, թերեւս, հիմնական հարցերից մեկն է հանդիսանում հետեւյալը՝ ղարաբաղյան արկածախնդրությունը ինչպե՞ս է նկարագրվելու հայոց պատմության դասագրքերում։ Սրանից շատ բան է կախված։

    Caliber.Az

    Դիտումներ: 249

    Բաժանորդագրվեք մեր թելեգրամյան ալիքին


Կարդացեք նաև

Ալկո-քարոզչություն «Հին աշխարհի հիստերիկներ»

14 Հունիսի 2024 - 14:03

«Ապաշխարություն» և գնդակոծություն Փաշինյանը փակուղում է

14 Հունիսի 2024 - 13:50

Paroles, paroles… Եվ այո, դարձյալ սահմանադրության մասին

13 Հունիսի 2024 - 12:29

Հին թուրքական և հայկական ձեռագրերի համեմատական ​​վերլուծություն «Դժվար պատմություն» Ռիզվան Հուսեյնովի հետ

13 Հունիսի 2024 - 09:32

Հայաստան. ցանկություններ և մտադրություններ Կամ նորից սահմանադրության մասին

13 Հունիսի 2024 - 10:49

ԱՄՆ-ը ու Հայաստանը բարձրացնում են ջերմաստիճանը Օ'Բրայենի Երեւան այցի շուրջ

12 Հունիսի 2024 - 12:48
ԳՈՎԱԶԴ
Տեսանյութ
Վերջին լուրեր

    Ղարաբաղի համալսարանի առաջին ուսանողը. ո՞վ է նա

    ԼՈՒՍԱՆԿԱՐ

    15 Հունիսի 2024 - 13:01

    Մեհրիբան Ալիևան գրառում է արել հունիսի 15-ի՝ Ազգային փրկության օրվա կապակցությամբ

    15 Հունիսի 2024 - 12:56

    Այխան Հաջիզադեն մասնակցել է ADA համալսարանի և AIDA-ի համատեղ ծրագրին

    ԼՈՒՍԱՆԿԱՐ

    15 Հունիսի 2024 - 12:56

    Ալիևը շնորհավորել է Մեծ Բրիտանիայի թագավորին

    15 Հունիսի 2024 - 12:28

    Նախագահի հատուկ ներկայացուցիչ. Աղդամը ներկվել է մեր փառապանծ դրոշի գույներով

    15 Հունիսի 2024 - 12:04

    Երկու տարի է անցել Շուշայի հռչակագրի ստորագրումից

    15 Հունիսի 2024 - 11:40

    Շուշայում տեղի է ունենում միջազգային գիտաժողով

    15 Հունիսի 2024 - 11:16

    33 տարի անց «Վերջին զանգը» Զաբուխում

    ԼՈՒՍԱՆԿԱՐ

    15 Հունիսի 2024 - 10:57

    Ադրբեջանում նշվում է Ազգային փրկության օրը

    15 Հունիսի 2024 - 10:08

    Զաքիր Հասանովը շնորհավորել է ադրբեջանական բանակին Գուրբան բայրամի առթիվ

    15 Հունիսի 2024 - 10:03

    Էկվադորի ղեկավարը շնորհավորել է նախագահ Իլհամ Ալիևին

    15 Հունիսի 2024 - 09:56

    Մինսկի խմբի դիակը և պատերազմի ու խաղաղության շրջանակները

    Թոֆիկ Զուլֆուգարովը Caliber.Az-ի եթերում

    15 Հունիսի 2024 - 09:42

    Հայաստանի Զինված ուժերը կրկին գնդակոծել են Նախչըվանը

    15 Հունիսի 2024 - 09:16

    Հայաստանի ԱԳՆ-ն բողոքի նոտա է հղել Բելառուսին

    14 Հունիսի 2024 - 18:58

    Հյուպատոսական խորհրդակցություններ Լյուքսեմբուրգի և Ադրբեջանի միջև

    14 Հունիսի 2024 - 18:47

    Ադրբեջանն ու Սերբիան մտադիր են ընդլայնել պաշտպանական համագործակցությունը

    ԼՈՒՍԱՆԿԱՐ

    14 Հունիսի 2024 - 18:10

    COP29 ակադեմիան իր դռները բացեց երիտասարդների առաջ

    14 Հունիսի 2024 - 17:28

    Ալիևը վավերացրել է Ադրբեջանի և Ղրղզստանի միջև կրթության և գիտության ոլորտում համաձայնագիրը

    14 Հունիսի 2024 - 16:55

    Նախչըվանում մոլորված զինվորը սպանվել է

    ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ

    14 Հունիսի 2024 - 16:36

    Ալիև. Իսլամը կարևոր փուլ է ադրբեջանցիների աշխարհայացքի ձևավորման գործում

    14 Հունիսի 2024 - 16:03

    32 տարի անց. վերջին զանգը Ֆիզուլիի դպրոցներում

    ԼՈՒՍԱՆԿԱՐ

    14 Հունիսի 2024 - 15:35

    «Երևանը չպետք է նման տոնով խոսի Մինսկի հետ»

    Բելառուս փորձագետները՝ Caliber.Az- կայքում

    14 Հունիսի 2024 - 14:49

    Ավտոմեքենաներ Ադրբեջանում. ներմուծումը նվազում է. գներն աճում են

    14 Հունիսի 2024 - 14:31

    Փաշինյանը խիստ քննադատել է «ղարաբաղյան կլանին»

    14 Հունիսի 2024 - 14:22

    Ալկո-քարոզչություն

    «Հին աշխարհի հիստերիկներ»

    14 Հունիսի 2024 - 14:03

    Ամրուլլաևը՝ Ղարաբաղում դպրոցների բացման մասին

    14 Հունիսի 2024 - 13:56

    «Ապաշխարություն» և գնդակոծություն

    Փաշինյանը փակուղում է

    14 Հունիսի 2024 - 13:50

    Ադրբեջանի արտաքին առևտրաշրջանառության Թոփ-10 երկրները

    Հիմնական ցուցանիշներն ու միտումները

    14 Հունիսի 2024 - 13:46

    Պատգամավոր Գյանջալիևը՝ Հայաստանում սահմանադրական փոփոխությունների կարևորության մասին

    14 Հունիսի 2024 - 13:45

    Ադրբեջանի բնակչությունը շարունակում է աճել

    14 Հունիսի 2024 - 13:32

    Ջամշիդ Նախչըվանսկիի անվան ռազմական լիցեյի կուրսանտների ավարտական ​​արարողությունը

    14 Հունիսի 2024 - 12:44

    Անցկացվել է Ադրբեջան-ԵՄ անվտանգության երկխոսության 5-րդ փուլը

    14 Հունիսի 2024 - 12:05

    Պատգամավորները շնորհավորել են Ալիևներին տոների կապակցությամբ

    14 Հունիսի 2024 - 11:45

    Քննարկումներ են անցկացվել Ադրբեջանի և Ճապոնիայի բուհերի միջև՝ ուսանողների փոխանակման վերաբերյալ

    ԼՈՒՍԱՆԿԱՐ

    14 Հունիսի 2024 - 11:41

    Շահբազով. Ադրբեջանական գազն ապահովել է Հունաստանի սպառման շուրջ 20 տոկոսը

    14 Հունիսի 2024 - 10:28

    Նախչըվանում գնդակոծվել են ադրբեջանական բանակի դիրքերը

    Ադրբեջանի զինված ուժերը ձեռնարկել են պատասխան միջոցներ

    14 Հունիսի 2024 - 10:12

    Զախարովան կոչ է արել Երևանին՝ դադարեցնել «անվերջ աղմուկը» ՀԱՊԿ-ի շուրջ

    14 Հունիսի 2024 - 09:42

    Բելֆաստի համաձայնագիրը, Ադրբեջանը և Հայաստանի սահմանադրությունը

    Պարզաբանում է Ֆարիդ Շաֆիևը

    14 Հունիսի 2024 - 09:40

    Նախչըվանը՝ կրկին հայերի կրակի տակ

    14 Հունիսի 2024 - 09:34

    Աբբաս Աբբասով. Ֆրանսիան անտեսում է ՄԱԿ-ի բանաձևերը

    14 Հունիսի 2024 - 09:21

ԲՈԼՈՐ ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ