Եվ ահա նորից...
    Էմին Գալալիի մտորումները

    Վերլուծություն  18 Մայիսի 2024 - 11:29

    Էմին Գալալա
    Caliber.Az

    «Նման բան երբեք չի եղել, և ահա նորից»: Հիշու՞մ եք այս թևավոր խոսքը։

    Եվ նորից սկսվում է ոռնոցը: Ավելի ճիշտ՝ սկսվել է։ Ոռնում է գորշ ու թշվառ զանգվածը։ Երևանի Թատերական հրապարակում հավաքված հարևանները կազմակերպել են ևս մեկ բեմադրություն։ Գալա։ Մե՜ծ եզրափակիչ։ Նրանք համառորեն դիմում են աշխարհին և նախնիների հոգիներին: Նրանք ոչ մի կերպ չեն հրաժարվի փորձել շունչ հաղորդել ոչ թե պարզապես հոգին տվածին, այլև այն համոզմունքի վաղուց քայքայված գարշահոտ դիակին այն մասին, որ ազգը (նկատի ունեցեք, իրենց ազգը) կարող է անել այն, ինչ ուզում է, և դրա համար նրան ոչինչ չի պատահի:

    Անառողջ էքսբիբիցիոնիզմի նոպաների մեջ հայերը մերկացնում են այսպես կոչված, «վերքերը»: Ախ, այդ «Վերք Հայաստանի»-ն։ Չե՞ք լսել։ Խոսքս ծեծված հայ օկուպանտների բողոքների մասին չէ, այլ Խաչատուր Աբովյանի վեպի մասին է, որը հեղինակին բերել է որպես արևելահայերենի հիմնադրի համբավ։ Նա եղել է աշխարհաբարական։ Ինչպե՞ս թե «դա ինչ բան է»: Դուք գրաբարականների մասին էլ չգիտե՞ք։ Ադրբեջանական «խարաբա» բառը այստեղ ոչ մի կապ չունի։ Սրանք հայերեն լեզվի երկու դպրոցներ են, մեկը՝ աշխաբարի... աշշվաբրաի... Աշխարհաբարականների, բա ո՜նց։ Նրանք հայերենը դասավանդել են ավելի պարզ, հասարակ մարդկանց համար ավելի հասկանալի։ Գրաբարցիները պնդում էին հայոց լեզվի բացառիկությունը։ Նրանց թվում հատկապես աչքի էին ընկնում Հայ եկեղեցու ներկայացուցիչները։ Ըստ երևույթին, դա որոշակի դեր է խաղացել ինչ-որ բան գռփելու կրքոտ ցանկության մեջ։ Մի տեսակ, օրինակ, ուրիշի հողի մի կտորը:

    Ստեղծագործությունը հետաքրքիր է ոչ միայն այն պատճառով, որ հեղինակը անհետ կորել է հրապարակումից 10 տարի առաջ, և վեպը ճանաչում է ստացել Աբովյանի անհետանալուց հետո։ Եվս մեկ մանրամասնություն է հետաքրքրություն առաջացնում։ 1841 թվականին գրված և 1858 թվականին հրատարակված վեպում նկարագրվում է այն իրադարձությունները, որոնցում ներգրավված է Էրիվանի խանության ղեկավար Հուսեյն խան Սարդարը։ Ես պատմաբան չեմ, բայց, ծանոթանալով 19-րդ դարի տարածաշրջանի պատմության ոչ հայկական աղբյուրներին, ակամայից հարց է ծագում. իսկ որտե՞ղ են հայերը։ Երեւանը, Հասան խանը, Գուդովիչը, Հուսեյն խանը, Բենկենդորֆը, Ֆաթալի խանը։ Որտե՞ղ են «յան»-ով վերջացող ազգանուններով մարդիկ, ինչո՞ւ են նրանք այդքան քիչ։ Գնացել են ամբողջական ներդաշնակության համար «ին»-ին փնտրելու՞ն, տարվելով չինական փիլիսոփայությամբ: Մեկնե՞լ են երկարատև արձակուրդի: Գտնվու՞մ են ընդհատակում։

    Բայց թողնենք պատմությունը։ Վերափոխում ենք Դալիին՝ մենք ականատես ենք լինում աշխարհաքաղաքական նոր մանուկի ծննդին։ Այս դեպքում նա վիժվածք է։ Երևանում շրջագայող կրկեսային հրեշ՝ գազազած կեղծ քահանաների խառնուրդ, մոռացության մատնված քաղաքական գործիչների և ամեն ինչի նկատմամբ իր ատելության մեջ անկուշտ, թուրքերին և ադրբեջանցիներին ատող հայկական սփյուռքի կողմից ուղարկված: Մոլեռանդ խաչակիրների դրոշը բարձրացրած և «արևմտյան քաղաքակրթության վերջին պատվարին» և «առաջին քրիստոնյա ազգին» օգնության կոչով հավատակիցներին կանչող գրիգորյանական ԴԱԻՇ։ Ես սա չեմ վերաբերում ողջ հայ ժողովրդին, բայց նոր արյուն տենչողները՝ դրանք Քրիստոսի ուսմունքը առավելապես սխալ մեկնաբանող հերետիկոսներն են, ովքեր գետերը ետ շրջելու կույր փորձերի մեջ ձգտում են իրար հետ ընդհարել կրոններին, և ամբողջ աշխարհին ապացուցել, որ սպիտակը՝ սև է և հակառակը: Ինչպես այն խումբը, որը նկարվել է «մեծ հայաստանի» (այս դեպքում երկու բառն էլ դիտավորյալ եմ փոքրատառով գրում) քարտեզի ֆոնին և նրանց միացած ֆրանսիական ինչ-որ քաղաքի քաղաքապետի հետ։ Կոնկրետ չեմ հիշում, թե որ քաղաքի, բայց և չեմ էլ պարզի։ Իսկ ինչի՞ համար։ Նկարվեք պարոնայք, որքան ուզում եք։ Մեզ դա աենևին էլ չի հետաքրքրում։ Դե այնտեղ ոչ թե քաղաքապետ՝ թող ուզում է Դրակոշա-Մակրոշան նկարվի։ Եվ ի՞նչ դրանից։ Միթե միայն մենք ենք տեսնում, թե ինչպես է կրոնական ռեւանշիստների ոհմակը փորձում՝ հանուն ոչ մեկին (բացի այս ալիքի վրա իշխանության եկած մի բուռ անջատականներից) ոչինչ չբերած «արցախի» պատրանքի 30 տարվա տառապանքից հյուծված ժողովրդին հրահրել նոր տառապանքների։ Այո, ես խոսում եմ հայերի մասին, թեև ամենևին էլ մտադիր չեմ գրանցվել որպես նրանց փաստաբան։ Ինչի համար պայքարեցին դրանից էլ վնասվեցին: Բայց երկրի հակասություններից ծվատված քաղաքացիների մեծամասնությունը մինչև կոկորդը կուշտ է «արցախի բարմենների» «էյֆորիայի» կոկտեյլից։ Գանգուղեղի միացումը, սկզբունքորեն, բուժելի է, շատերի մոտ արդեն ժամանակավոր թուլացում կա։

    Եվ սա վախեցնում է նրանց, ովքեր կանգնած են Նիկոլին տապալելու վերջին փորձերի հետևում։ Նրանց հարկավոր են նոր զոհեր և նոր արյուն։ «Կվերակենդանացնենք...», «կվերադարձնենք...», «կազատագրենք...»։ Հիմա՜։ Վազքաթափ վերցեք: Բայց մեթոդը անխափան է: Գալ իշխանության, հրահրել հակամարտությունների նոր փուլ, իսկ հետո, կրելով հերթական պարտությունը և իշխանության ծարավի զոհասեղանը առատորեն շաղ տալով թմրած քաղաքացիների արյունով, նորից բողոքել աշխարհի անտարբերության և բազմաչարչար ճակատագրի զրկանքներից։ Եվ ցույց տալ նոր վերքեր:

    Զվարճալի է, բայց Ադրբեջանը այս օրերին դարձել է մի տեսակ արժեքազուրկ Երևանի փողոցներում։ «Դու թուրք ես, դու ադրբեջանցի ես», զայրացած ֆշշում է դեպի ոստիկանական մեքենան քարշ տրվող «նեոարցախիստ-նորամիացումը»: «Դուք պետք է կռվեք արցախի համար, այլ ոչ թե ծառայել Նիկոլին»,- շարունակում է նա։ «Ճի՚շտ։ Բայց մենք ինչ-որ քեզ չտեսանք ոչ 2020 թվականի, ոչ էլ 2023 թվականի ճակատում»,- պատասխանում է կորացած իրավակարգը խախտողին բռնած օրենքի ծառան։

    Անդադրուն բազմությանը գլխավորում է սպիտակ շորերով մարդը։ «Սրանք, սպիտակ հագուստում զգեստավորվածները՝ ովքե՞ր են նրանք և որտեղի՞ց են եկել»: — հարցնում է Դուդինցևի վեպի հերոսը։ Բայց եթե այդ դեպքում գալու պատճառը եղել է մեծ վիշտը, ապա ֆարսի տարրերով մեր տրագիկատարգերկության պատճառներն ուրիշ են։ Եկողները սգում են փորով։ Նրանց մոտ փորլուծություն կա: Բանավոր և մտավոր։ Նորից միտս է գալիս հիանալի ֆիլմը։ «Միմինո»-ն և շնիկ Զարբազանը։ Այնտեղ մի տեսակ եղել է. «Շանը ասա, թող դուրս գա, առանց այդ էլ շնչելու բան չկա»: - «Զարբազան, եղիե բարեկամ, դրսում սպասիր»: Մեր հայկական «տրիբուն» Սրբազանը վաղուց արդեն դրսում է։ Բայց նա դեռ օյ շատ երկար պետք է սպասի։ Անվերջ:

    Այո, ի դեպ, Աշխարհաբարականների և գրաբարականների վեճում հաղթեցին առաջինները։ Գրաբարականները, կամ գրաբարցիները՝ մնացին անգործ: Հուսանք, որ այս դեպքում էլ պրագմատիկները կգերակայեն՝ վաղուց մոռացության մատնված խելահեղ գաղափարի հանգած կրակի պահողներին։

    Caliber.Az

    Դիտումներ: 68

    Բաժանորդագրվեք մեր թելեգրամյան ալիքին


Կարդացեք նաև

Ճշմարտության պահն ու Հայաստանի անկեղծության փորձությունը Caliber.Az YouTube ալիքի տեսանյութ

22 Հունիսի 2024 - 12:40

Մրցույթը շարունակվում է, պրծում չկա թեկնածուներից Այդ զվարճալի հարևանները և նրանց հովանավորները

22 Հունիսի 2024 - 13:43

Քոչարի հաղթական պարը «Հին աշխարհի հիստերիկներ»

21 Հունիսի 2024 - 20:29

Անբարոյականության անփոփոխ ֆրանսիական ավանդույթը Նոր դրվագներ

19 Հունիսի 2024 - 12:44

Ադրբեջանա-հայկական խաղաղությունը դեմ է առել սահմանադրությանը Մաթանաթ Նասիբովայի մեկնաբանությունը

19 Հունիսի 2024 - 11:14

Լավաշով փաթաթված ազգայնականություն «Հին աշխարհի հիստերիկներ»

18 Հունիսի 2024 - 21:00
ԳՈՎԱԶԴ
Տեսանյութ
Վերջին լուրեր

    Ալիև. Մեր նպատակն է ապահովել վերականգնվող էներգիայի ռեսուրսների արտահանումը

    22 Հունիսի 2024 - 13:53

    Ալիև. Մեր նպատակն է ապահովել վերականգնվող էներգիայի ռեսուրսների արտահանումը

    22 Հունիսի 2024 - 13:45

    Մրցույթը շարունակվում է, պրծում չկա թեկնածուներից

    Այդ զվարճալի հարևանները և նրանց հովանավորները

    22 Հունիսի 2024 - 13:43

    Մաքրումը շարունակվում է. զենքեր Խանքենդիում

    ԹՎԵՐ՝ Ադրբեջանի ՆԳՆ-ից

    22 Հունիսի 2024 - 13:20

    Ճշմարտության պահն ու Հայաստանի անկեղծության փորձությունը

    Caliber.Az YouTube ալիքի տեսանյութ

    22 Հունիսի 2024 - 12:40

    «Euronews»-ը՝ Բաքվի էներգետիկայի շաբաթում. ցուցահանդեսներ և հարցազրույցներ նախագահ Ալիևի հետ

    ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

    22 Հունիսի 2024 - 11:33

    Ալիև. Ադրբեջանը պետք է լինի «կանաչ» անցման ոլորտում առաջատարների թվում

    22 Հունիսի 2024 - 11:31

    Պակիստանը մտադիր է միանալ «Հյուսիս-Հարավ» տրանսպորտային միջանցքին

    22 Հունիսի 2024 - 11:26

    Ջեյհուն Բայրամովն ընդունել է Ղրղզստանի դեսպանին

    22 Հունիսի 2024 - 10:50

    Քելբեջարը՝ հայերի կրակի տակ

    Ձեռնարկվել են պատասխան միջոցներ

    22 Հունիսի 2024 - 10:28

    Բելառուսի ԱԳՆ նոտա է փոխանցել հայկական կողմին

    22 Հունիսի 2024 - 09:46

    Բրազիլիայի նախագահը շնորհավորել է նախագահ Իլհամ Ալիևին

    22 Հունիսի 2024 - 09:08

    Իլհամ Ալիևը հաստատել է «Մաքսային մարմիններում ծառայության կանոնակարգում» փոփոխությունները

    21 Հունիսի 2024 - 20:46

    Քոչարի հաղթական պարը

    «Հին աշխարհի հիստերիկներ»

    21 Հունիսի 2024 - 20:29

    Ադրբեջանում ընդլայնվում են նահատակների ընտանիքների իրավունքները

    21 Հունիսի 2024 - 18:25

    Ադրբեջանը 50 մլն դոլարի էլեկտրաէներգիա է արտահանել

    21 Հունիսի 2024 - 17:42

    Բաքուն Երևանին է հանձնել երկու հայ զինվորների աճյունը

    ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ

    21 Հունիսի 2024 - 17:34

    Հաջիզադեն պատասխանել է Բորելին. Դա հայերին հաճոյանալու հերթական փորձն է

    21 Հունիսի 2024 - 17:06

    Հաջիևը՝ Հյուսիս-Հարավ տրանսպորտային միջանցքի զարգացման գործում Ադրբեջանի դերի մասին

    21 Հունիսի 2024 - 16:26

    Հիքմեթ Հաջիևը՝ Ռուսաստանի հետ հումանիտար համագործակցության ամրապնդման մասին

    21 Հունիսի 2024 - 16:12

    Վահիդ Հաջիև. Ղարաբաղը կդառնա էկոէներգիայի կենտրոն

    21 Հունիսի 2024 - 15:45

    Ալիևները՝ Բաքվում Բուսաբանության ինստիտուտի նոր շենքի բացմանը

    ԼՈՒՍԱՆԿԱՐ

    21 Հունիսի 2024 - 15:25

    Զանգեզուրում զոհվել է ANAMA-ի աշխատակից

    21 Հունիսի 2024 - 15:17

    Արտահերթ ընտրություններ. Միլի Մեջլիսը դիմել է նախագահին

    21 Հունիսի 2024 - 14:47

    Հայաստանի պետական ապարատում ճնշում են գործադրում ռևանշիստների ցույցին մասնակցողների վրա

    21 Հունիսի 2024 - 14:10

    Բռնություն Նոր Կալեդոնիայում, Կորսիկայում և Մարտինիկում. ՄԱԿ-ը դատապարտում է Փարիզին

    ԼՈՒՍԱՆԿԱՐ

    21 Հունիսի 2024 - 13:34

    Հաջիև. Բաքվի և Մոսկվայի հարաբերությունները գտնվում են ամենաբարձր մակարդակի վրա

    21 Հունիսի 2024 - 13:22

    Ադրբեջանը մեծացնում է գազի արտահանումը, բայց գները նվազում են

    21 Հունիսի 2024 - 12:57

    Որոշվել են «Վերադարձ Արևմտյան Ադրբեջան» օլիմպիադայի հաղթողները

    21 Հունիսի 2024 - 12:54

    Արևմտյան Ադրբեջանի համայնքը դիմել է Հայաստանին

    21 Հունիսի 2024 - 12:28

    S&P-ն բարձրացրել է Ադրբեջանի էներգետիկ օպերատորի ինքնուրույն վարկունակության վարկանիշը

    21 Հունիսի 2024 - 12:14

    Սեյմուր Մարդալիև. Օդեսայում Թուրքիայի գլխավոր հյուպատոսության առկայությունը վստահություն է ներշնչում նաև Ադրբեջանին

    ԼՈՒՍԱՆԿԱՐ

    21 Հունիսի 2024 - 11:57

    ԲՆԽ-ն շարունակում է համաշխարհային հանրությանը տեղեկացնել գաղութացված շրջաններում տիրող իրական իրավիճակի մասին

    ԼՈՒՍԱՆԿԱՐ

    21 Հունիսի 2024 - 11:42

    Ադրբեջանն ու ԵՄ-ն քննարկել են էներգետիկ գործընկերությունը

    ԼՈՒՍԱՆԿԱՐ

    21 Հունիսի 2024 - 11:08

    Ալիևը` Բլինկենին. ժամանակն է պաշտոնապես դադարեցնել ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի գործունեությունը

    21 Հունիսի 2024 - 10:34

    Ադրբեջանը գլխավորել է Հարկային մարմինների ներեվրոպական կազմակերպությունը

    ԼՈՒՍԱՆԿԱՐ

    21 Հունիսի 2024 - 10:09

    Ջաբրայիլում ականի վրա բեռնատար է պայթել

    21 Հունիսի 2024 - 09:46

    Հաջի ժամանակ ադրբեջանցի ուխտավորների շրջանում մահվան դեպքեր չեն գրանցվել

    21 Հունիսի 2024 - 09:04

    Բաքվի նախաձեռնող խումբը համաժողով է կազմակերպել ՄԱԿ-ի կենտրոնակայանում

    21 Հունիսի 2024 - 08:40

    Ադրբեջանն ու Մարոկկոն չեղարկել են վիզաները

    20 Հունիսի 2024 - 19:20

ԲՈԼՈՐ ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ