«Անկարայում հասկանում են, որ հայկական կողմին ոչ միշտ կարելի է վստահել»
    Հասը և Սավինը՝ Caliber.Az-կայքում

    Հարցազրույց  07 Հունիսի 2024 - 18:31

    Վադիմ Մանսուրով
    Caliber.Az

    Հայաստան-Թուրքիա հարաբերություններում կա շատ առողջ երկխոսություն, - այս մասին Ազգային ժողովում հայտարարել է Հայաստանի արտաքին գործերի նախարար Արարատ Միրզոյանը։ «Կան նաև պայմանավորվածություններ, որոնցից հիմնականները, ցավոք, դեռևս չեն իրականացվել երրորդ գործոնի պատճառով»,- ասել է նա։ Արտաքին գործերի նախարարի խոսքով, Հայաստանը ակնկալում է, որ Թուրքիան կկատարի պայմանավորվածությունները։ «Մենք պատրաստ ենք շարունակել այդ շատ առողջ երկխոսությունը»,- ասել է Միրզոյանը։

    Ի՞նչ է մատնանշում Միրզոյանը։ Եվ այսօր ո՞ր փուլում է գտնվում հայ-թուրքական հարաբերությունների նորմալացման գործընթացը։ Այս հարցերին պատասխանելու համար Caliber.Az-ի թղթակիցը խնդրել է օտարերկրյա փորձագետներին։

    Ինչպես համարում է թուրք քաղաքագետ Քերիմ Հասը, մեդալի մի կողմը կայանում է նրանում, որ Անկարան եզրակացություններ է անում, հետեւելով Բաքվի եւ Երեւանի միջեւ բանակցությունների արդյունավետությանը։ Իսկ մեդալի մյուս կողմն էլ կայանում է նրանում, որ Երևանի համար որոշ չափով ավելի հեշտ է երկխոսություն վարել Անկարայի, քան Բաքվի հետ։

    «Առաջին հերթին այն պատճառով, որ այս պահին կողմերի միջև չկան էական հակասություններ. բացակայում են կոնկրետ տարածքային պահանջներ և տարաձայնություններ, մինչդեռ այս հարցը դեռ մինչև վերջ լուծված չէ Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև և այն չի լինի վերջնականապես կարգավորված, քանի դեռ չի ավարտվել սահմանների սահմանազատման և սահմանագծման գործընթացը։ Դրանով հանդերձ կան պատմական կապեր և Թուրքիայում մեծաթիվ հայկական սփյուռք, որը միշտ փոխգործակցել է Հայաստանի հետ, նույնիսկ վերջինիս, մինչև 2020 թվականը լիակատար մեկուսացման ժամանակահատվածում։ Այս ամենը հանդիսանում է երկխոսության շարժիչ։ Հայաստանը հետաքրքրված է թուրքական շուկայով և պատրաստ է ակտիվորեն համագործակցել նրա հետ, հենց որ հնարավորություն ընձեռվի։ Ըստ էության, դրա համար հարկավոր է պարզապես երկրների միջև բացել սահմանային և մաքսային կետեր»,- նշել է թուրք փորձագետը։

    Այս բոլոր գործոնները, Հասի կարծիքով, Երեւանին հնարավորություն են տալիս ենթադրել, որ այն կարող է ազդել Հայաստանի նկատմամբ Թուրքիայի քաղաքականության վրա։ Բայց այստեղ, իհարկե, ամեն ինչ այնքան էլ պարզ չէ՝ Անկարան ունի այս գործընթացն առաջ մղելու որոշումների կայացման իր ալգորիթմը:

    «Մինչդեռ կա ակներևություն, որ Երևանը այժմ Անկարայի հետ լիարժեք հարաբերությունների վերականգնմանը շատ ավելի մեծ կարիք ունի, քան դա եղել է 44-օրյա պատերազմից առաջ։ Հայաստանի քաղաքական և տնտեսական կշիռը տարածաշրջանում և նրա սահմաններից դուրս զգալիորեն նվազել է։ Ազդեցություն են թողնում 44-օրյա պատերազմի արդյունքները և Ռուսաստանի հետ հարաբերությունները խզելու և Արևմուտքի հետ մերձեցման միտումները։ Այս համատեքստում, Երևանը՝ անմիջապես տարածաշրջանում իր առևտրատնտեսական ուղիները դիվերսիֆիկացնելու մեծ կարիք ունի՝ Արևմուտքն այսպես թե այնպես հեռու է, և նա չի կարող, այո և իր վրա չի վերցնում բոլոր հրատապ խնդիրները լուծելու պարտավորությունը, նույնիսկ եթե Երևանը դիմի Մոսկվայի հետ հարաբերությունների ամբողջական խզմանը։ Որտե՞ղ փնտրել այլընտրանք՝ բացի Ադրբեջանի ու Թուրքիայի հետ ինքնին հասկանալի հարաբերություններ հաստատելուց»,- հարցնում է քաղաքագետը։

    Հետևաբար, Կ. Հասի կարծիքով, չնայած Հայաստանում որոշակի թուրքաֆոբիայի առկայությանը, պարադոքսը կայանում է նրանում, որ հատկապես Թուրքիան է Հայաստանի համար հանդիսանում դեպի Արևմուտք կամուրջ, եթե ոչ ինքին Արևմուտքի մարմնավորումը տարածաշրջանում։

    «Թուրքիան՝ սահմանների բացվելու դեպքում Երևանի համար կդառնա ամենագլխավոր գործընկեր, եթե, օրինակ, Հայաստանը ստիպված լինի դուրս գալ ԵԱՏՄ-ից։ Եվ դա կարող է տեղի ունենալ, և միանգամայն հանկարծակի՝ Երևանում դա քաջ գիտակցում են։ Ռուսաստանը կարող է ինչ-որ պահ դիմել Հայաստանի հետ բազմաթիվ կապերի վճռականորեն խզման՝ իրադարձությունների նման տարբերակը չի կարելի բացառել։ Միևնույն ժամանակ, Թուրքիան աստիճանաբար լրացնում է Հարավային Կովկասում առկա քաղաքական և տնտեսական բացերը, քանի դեռ Ռուսաստանը զբաղված է Ուկրաինայի պատերազմով։ Սուրբ տեղը, ինչպես հայտնի է, դատարկ չի մնում: Այնուամենայնիվ աշխարհաքաղաքական նոր իրականության շրջանակներում Թուրքիան նույնպես ներդրումների կարիք ունի։ Տնտեսական ճգնաժամը նկատելիորեն ազդում է Անկարայի քաղաքականության վրա, և խաղաղությունը Հայաստանի հետ նույնպես Թուրքիային անհրաժեշտ է որպես օտարերկրյա ներդրումներ ներգրավելու հնարավորություն։ Ինչը կդառնա կարևոր նշան Արևմուտքի երկրների, նրանց ներդրումների համար, կվերացնի Ֆրանսիայի և արևմտյան այլ երկրների նախապաշարմունքն ու ազդեցությունը Թուրքիայի հետ հարաբերությունների վրա։ Բայց, իհարկե, այստեղ ամեն ինչ կախված է Բաքվի և Երևանի հարաբերություններից։ Բաքվի հետ աշխարհաքաղաքական միությունը առաջնային է Անկարայի համար։ Սակայն, եթե Բաքվի ու Երևանի միջև ստորագրվի խաղաղ պայմանագիր՝ հայ-թուրքական տնտեսական հարաբերությունները կզարգանան»,- ենթադրում է Կ. Հասը։

    Միևնույն ժամանակ, ռուս քաղաքագետ, Հարավային Կովկասի հարցերով փորձագետ Ռենատ Սավինի կարծիքով, Անկարան առաջվա պես Հայաստանի հետ բոլոր հարաբերությունները շաղկապում է Բաքվի և Երևանի միջև բանակցությունների համատեքստում։

    «Այո, մենք նկատում ենք Անկարայի և Երևանի հարաբերությունների զարգացում։ Չնայած Թուրքիայի և Հայաստանի միջև մի տեսակ սառեցված պաշտոնական հարաբերություններին՝ կա ապրանքաշրջանառություն և միգրացիոն կամուրջներ։ Մասնակիորեն առևտրաշրջանառությունը տեղի է ունենում երրորդ երկրների միջոցով, բայց դա միանգամայն շոշափելի և ծայրահեղ կարևոր է Հայաստանի համար։ Ըստ էության, որքան էլ առաջին հայացքից մոլեգին լինի թուրքաֆոբիան Հայաստանում, հայերը գրեթե ամբողջությամբ հենվում են թուրքական շուկայի վրա, և դրա շրջանառությունը միայն աճում է: Ակնկալվում է, որ, հենց որ սահմանների բացվեն՝ ապրանքաշրջանառությունը անմիջապես կբարձրանա մինչև մի քանի միլիարդ դոլարի նշագիծը։ Փաստորեն, Անկարան և Երևանը շատ առումներով արդեն պատրաստ են իրադարձությունների նման զարգացմանը, սակայն սահմանները առայժմ այնուամենայնիվ կողպված են։ Եվ սա անմիջականերեն կապված է այն բանի հետ, թե Երեւանը ինչպես է պայմանավորվելու Բաքվի հետ։ Այստեղ Անկարան շատ հետևողական է, նա մանրակրկիթ հետևում է գործընթացին, և վերլուծությունների հիման վրա շփվում է Երևանի հետ։ Նման պրագմատիզմն, իհարկե, արդարացված է՝ Անկարայում հասկանում են, որ հայկական կողմին, ավաղ, ոչ միշտ կարելի է վստահել, հետևաբար այն հիմնական պայմանավորվածությունները, որոնց մասին խոսում է Միրզոյանը, դրանք հենց այն են, ինչը Անկարան խոստանում է իրականացնել, հենց որ Բաքուն ու Երևանի ստորագրեն խաղաղ պայմանագիրը։ Սա առաջին հերթին սահմանի ամբողջական բացումն է, երկու ուղղություններով բեռնափոխադրումների և ուղեւորափոխադրումների մեկնարկը»,- ամփոփել է Ռ. Սավինը։

    Caliber.Az

    Դիտումներ: 101

    Բաժանորդագրվեք մեր թելեգրամյան ալիքին


Կարդացեք նաև

«Հայաստան՝ Հարավային Կովկասում արտաքին ազդեցության գործիքներից մեկը» Էսեն Ուսուբալիևը՝ Caliber.Az-կայքում

18 Հունիսի 2024 - 20:16

Չինաստանը՝ Կոնֆուցիոսից մինչև կոմունիզմ Ռաֆիկ Աբբասովը՝ Caliber.Az-ի եթերում

17 Հունիսի 2024 - 15:49

«Մակրոնը հայտնվել է երկու կրակի արանքում» Գոլցմանն ու Օսինչուկը՝ Caliber.Az կայքում

18 Հունիսի 2024 - 16:21

«Սա Հայաստանի սադրանքն էր Բելառուսի դեմ» Caliber.Az-ը Մինսկից

15 Հունիսի 2024 - 17:42

Վրաստան. անդորր փոթորկից առա՞ջ Գելա Վասաձեն Caliber.Az-ի եթերում

13 Հունիսի 2024 - 10:36

Ղարաբաղի հռչակագիրը և Օրբանի ֆենոմենը Թոֆիկ Աբբասովը՝ Caliber.Az-ի եթերում

10 Հունիսի 2024 - 09:23
ԳՈՎԱԶԴ
Տեսանյութ
Վերջին լուրեր

    Նախարար. «Վերընթաց» մրցույթը բացառիկ դեր է խաղում մարդկային կապիտալի զարգացման գործում

    19 Հունիսի 2024 - 18:58

    Ադրբեջանական նավթ գնող երկրների ԹՈՓ 10-նյակը

    19 Հունիսի 2024 - 18:21

    Իմաստավորության տարբեր մակարդակներ խաղաղության համար

    Ալիևը միշտ հասնում է իր ուզածին

    19 Հունիսի 2024 - 18:17

    ԿԸՀ-ի նախագահ. Միլլի Մեջլիսի ընտրություններին թեկնածություն գրանցելու հայտ է ներկայացրել 806 մարդ

    19 Հունիսի 2024 - 17:56

    Պատրաստվել են Խոջալուի, Խոջավենդի և Շուշայի շրջանների քարտեզները

    19 Հունիսի 2024 - 17:52

    Գուբադլիում բնակելի համալիրի շինարարությունը կսկսվի այս տարվա վերջին

    19 Հունիսի 2024 - 17:33

    Ֆիզուլիի շրջանում հրդեհ է բռնկվել. ուղղաթիռներ են ներգրավվել

    ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

    19 Հունիսի 2024 - 17:23

    Փախուստ երկխոսությունից

    Փաշինյանի փոքրոգիությունը

    19 Հունիսի 2024 - 17:21

    Պետական ​​գործակալություն. Աղդամում շահագործման է հանձնվել չորս հանքավայր

    19 Հունիսի 2024 - 17:06

    Կռթկռթացել են

    Էմին Գալալիի մտորումները

    19 Հունիսի 2024 - 16:41

    Սաբիթ Զեյնիև. Աղդերեում, Խոջալիում և Խոջավենդում ստեղծվել են թափոնների հեռացման վայրեր

    19 Հունիսի 2024 - 15:54

    Մինչև հաջորդ տարվա վերջը Ղարաբաղում կավարտվի անտառային ֆոնդի գույքագրումը

    19 Հունիսի 2024 - 15:25

    Մեծ Բրիտանիայի դեսպանությունը՝ Իլհամ Ալիևի հետ Չարլզ III-ի հանդիպման մասին

    19 Հունիսի 2024 - 15:02

    Ոչ թե հմտությամբ, այլ թվով

    «Հին աշխարհի հիստերիկները»

    19 Հունիսի 2024 - 14:40

    ԿԲ-ն փոփոխություններ է կատարել «Ազգային դեպոզիտարիայի կենտրոնի ծառայությունների սակագներում»

    19 Հունիսի 2024 - 14:11

    Հայաստանում ինքնաթիռ է վթարվել. կան զոհեր

    19 Հունիսի 2024 - 13:02

    Ռևանշիստական տրամադրությունները գերակշռում են Հայաստանի բանակում և շատ քաղաքական շրջանակներում. ԱԱՀ

    19 Հունիսի 2024 - 12:50

    Օքսֆորդում Ալիև-Շոլց հանդիպման մանրամասները

    ԼՈՒՍԱՆԿԱՐ

    19 Հունիսի 2024 - 12:10

    Ադրբեջանի արտաքին առևտրաշրջանառության թոփ 10 երկրները

    19 Հունիսի 2024 - 12:09

    Այխան Հաջիզադեն՝ Եվրոպական քաղաքական համայնքի գագաթնաժողովում Մակրոնի հայտարարության մասին

    19 Հունիսի 2024 - 11:31

    ANAMA-ի ղեկավար. ականային միջադեպերի մեծ մասը տեղի է ունենում նախկին շփման գծից դուրս

    19 Հունիսի 2024 - 11:10

    Ֆուադ Իբրահիմովը խոսել է Շուշայի հետ իր խոր կապի մասին

    19 Հունիսի 2024 - 10:55

    Նախագահ. Ադրբեջանը ավելի շատ հնարավորություններ կունենա գազ մատակարարելու եվրոպական այլ երկրներ

    19 Հունիսի 2024 - 10:23

    Ալիևի և Միշելի հանդիպումը հայկական ուրախության պատճառ չէ

    19 Հունիսի 2024 - 09:58

    Ալիևը խոսել է Եվրոպա գազի մատակարարումների ավելացման մասին

    19 Հունիսի 2024 - 09:35

    Իլհամ Ալիև. Որոշ երկրներում ադրբեջանական նավթի սպառումը կազմում է նրանց պահանջարկի հիսուն և ավելի տոկոսը

    19 Հունիսի 2024 - 09:02

    «Հայաստան՝ Հարավային Կովկասում արտաքին ազդեցության գործիքներից մեկը»

    Էսեն Ուսուբալիևը՝ Caliber.Az-կայքում

    18 Հունիսի 2024 - 20:16

    Միշել. ԵՄ-ն փորձել է անել հնարավորը Բաքվի և Երևանի միջև ուղիղ երկխոսության համար

    18 Հունիսի 2024 - 20:14

    Ադրբեջանը և Համաշխարհային բանկը քննարկել են «կանաչ էներգիայի» ինտեգրման ֆինանսավորումը

    18 Հունիսի 2024 - 20:08

    Ստորագրվել է՝ ֆրանսիական նեոգաղութատիրության դեմ պայքարող երկրների Բաքվի հռչակագիրը

    18 Հունիսի 2024 - 19:54

    ԱՄՆ դեսպանատունը շնորհավորել է ANAMA-ին. Մեր համատեղ աշխատանքը իրական օգուտներ է բերում մարդկանց

    18 Հունիսի 2024 - 17:57

    Հայաստան. կեղծ սննդամթերքի բիզնես

    Կաթից մինչև խավիար

    18 Հունիսի 2024 - 17:17

    Բայրամով. Երևանի հրաժարվելը Ադրբեջանի և Հայաստանի ղեկավարների հանդիպումից՝ չի նպաստում խաղաղ գործընթացին

    18 Հունիսի 2024 - 16:56

    SOCAR-ը նախատեսում է ածխածնային վարկերի հերթական վաճառքը եվրոպական շուկայում

    18 Հունիսի 2024 - 16:54

    Իլհամ Ալիևը Եվրոպական քաղաքական համայնքի IV գագաթնաժողովի շրջանակներում մասնակցում է՝ «Էներգիա և կապ» թեմայով կլոր սեղանին

    18 Հունիսի 2024 - 16:24

    «Մակրոնը հայտնվել է երկու կրակի արանքում»

    Գոլցմանն ու Օսինչուկը՝ Caliber.Az կայքում

    18 Հունիսի 2024 - 16:21

    Ալիևը մասնակցել է Եվրոպական քաղաքական համայնքի IV գագաթնաժողովի լիագումար նիստին

    18 Հունիսի 2024 - 15:56

    Հաջիև. Փաշինյանի` Ալիևի հետ հանդիպելուց հրաժարվելը մենք դիտարկում ենք որպես երկխոսությունից դուրս գալու մտադրություն

    18 Հունիսի 2024 - 15:32

    Ալիևն ու Օրբանը բարեկամական մթնոլորտում քննարկել են համագործակցությունը

    ՖՈՏՈ/ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

    18 Հունիսի 2024 - 15:07

    Ալիևը Շվեյցարիայի նախագահի հետ քննարկել է COP29-ը և խաղաղության օրակարգը

    18 Հունիսի 2024 - 14:58

ԲՈԼՈՐ ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ